I SA/Op 247/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do tut. Sądu przez K. Ś. jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Opolu z 23 kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku z 5 lutego 2019 r. nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Wydanie rozstrzygnięcia poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu. W dniu 13.06.2018 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku wpłynął wniosek K. Ś. (dalej: strona, skarżący), złożony za pomocą aplikacji eWniosekPlus, który obejmował jednolitą płatność obszarową, płatność za zielenienie oraz płatność dodatkową. W sekcji VII "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku" strona zadeklarowała sześć działek ewidencyjnych, natomiast w sekcji VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" zgłosiła do jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej cztery działki rolne o łącznym areale 4,02 ha (w tym działkę rolną nr a, o powierzchni 0,87 ha). Wezwaniem z 25 września 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie deklaracji dotyczącej działki ewidencyjnej nr a, wskazując, iż suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności i zadeklarowanych przez wnioskodawców jest większa od powierzchni działki ewidencyjnej nr a. W odpowiedzi na wezwanie strona złożyła 8 października 2018 r. korektę do wniosku, oświadczając przy tym, iż omyłkowo zadeklarowała we wniosku na rok 2018 nieużytkowaną przez siebie działkę ewidencyjną nr a o powierzchni 0,87 ha, jednocześnie wnosząc o jej usunięcie z wniosku o przyznanie płatności na rok 2018. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z 5 lutego 2019 r. przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 w łącznej wysokości 1.817,98 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 847,21 zł (pomniejszoną o kwotę 599,24 zł ze względu na wykryte nieprawidłowości), płatności za zazielenienie w wysokości 970,77 zł i odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż w niniejszej sprawie zastosowano regulację zawartą w art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) 640/2014, zgodnie z którą płatność w odniesieniu do danej grupy upraw, gdy obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przekracza obszar zatwierdzony, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Konsekwencją powyższego było przyznanie jednolitej płatności obszarowej od powierzchni 1,8450 ha oraz odmowa przyznania płatności redystrybucyjnej. Natomiast zastosowanie rozwiązań wynikających z art. 23 ust. 2 cyt rozporządzenia spowodowało, iż płatność za zazielenienie przyznana została do powierzchni stwierdzonej, to jest do powierzchni 3,15 ha. W złożonym od tej decyzji odwołaniu strona, nie negując zawyżenia powierzchni gruntów ujętych we wniosku o przyznanie płatności na 2018 r., podniosła, iż wniosek ten wypełniał w jej imieniu sąsiad, który nie wiedział o fakcie rezygnacji z dzierżawy gruntów rolnych o powierzchni 0,87 ha i omyłkowo zadeklarował powyższą powierzchnię w ramach wniosku o przyznanie płatności na rok 2018. Uważa zatem, że skoro jej błędna deklaracja nie wynikała ze złej woli, a jedynie z niewiedzy osoby wypełniającej wniosek, a po uzyskaniu informacji o nieprawidłowości (wezwanie do wyjaśnień) powierzchnia nieprawidłowo zadeklarowana została wycofana z wniosku, nie powinna ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji, jakimi obarczono ją w decyzji organu I instancji. Wskazaną na wstępie decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności omówił stan prawny mający zastosowanie w sprawie, odwołując się szczegółowo do uregulowań ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312- dalej zwanej "ustawą") kształtującej warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych. Przywołał zatem normy zawarte w jej art. 1 (zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośrednich), art. 3 ust. 1-3 art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 19 ust. 1, a także odwołał się do zapisów art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz.1312 ze zm.), w myśl którego termin składania wniosków przypadał na okres od 15 marca do 15 maja 2018. Powyższy termin został wydłużony do 15 czerwca 2018 r. zgodnie z §1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich łub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz.U .2018 poz. 897). Zatem ostateczny termin składania wniosków oraz ewentualnych zmian do wniosku upłynął 10 lipca 2018 r. z tym, że złożenie zmiany do wniosku po 16 czerwca 2018 r. skutkowałoby pomniejszeniem płatności do powierzchni objętej tą zmianą o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia. Następnie organ wskazał, iż powyższe terminy dotyczące możliwości składania zmian po ustawowym terminie wynikają z Rozporządzenia delegowanego Komisji (EU) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE. L.2014.181.48 z późn. zm.). Wskazał dalej na regulacje art. 3 ust 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności wnioski o przyznanie pomocy wniosek o przyznanie pomocy oraz na art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Przytoczył także treść art. 77 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy niezgodność jest: (1) wynikiem działania siły wyższej, (2) wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6, (3) wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu, w przypadku gdy błąd nie mógł być w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna, (4) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby, (5) niezgodność jest nieznaczna, w tym również gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję zgodnie z ust. 7 lit. b) czy też (6) zachodzą inne przypadki, w których nie jest właściwe nakładanie kary, które mają zostać określone przez Komisję zgodnie z ust. 7 lit. b). Odnosząc następnie powyższe regulacje do stwierdzonego w niniejszej sprawie błędu w zadeklarowaniu przez stronę działki rolnej o powierzchni 0,87 ha, która to działka nie była w jej posiadaniu w spornym roku, organ odwoławczy zważył, że w sprawie nie jest negowany przez stronę sam fakt zadeklarowania przez nią do płatności za 2018 r. powierzchni 4,02 ha, w sytuacji gdy areał stwierdzony w ramach postępowania wyjaśniającego uprawniony do płatności JPO wynosił 3,15 ha. Okoliczność ta została też przyznana przez samą stronę w treści złożonej korekty wniosku, w ramach której wycofała sporną działkę rolną. W ocenie organu II instancji, zasadnie organ I instancji odwołując się do art. 3 rozporządzenia 809/2014 uznał, że takie wycofanie nieprawidłowo zadeklarowanej powierzchni już po uzyskaniu przez stronę informacji organu o występowaniu nieprawidłowości, jest niedopuszczalne. W konsekwencji tego zachodziła konieczność zakwalifikowania wycofanej powierzchni jako powierzchni zawyżającej deklarację strony, co prowadziło do zastosowania wobec niej przepisów zawartych w art. 19a oraz art. 23 ust. 2 rozporządzenia UE 640/2014, a zatem do zmniejszenia powierzchni o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, a także przyjęcia do obliczania płatności z tytułu zazieleniania obszaru zatwierdzonego. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy, uznając za prawidłową przyjętą przez organ I instancji do obliczenia poszczególnych płatności powierzchnię deklarowaną = 4,02 ha, zaś jako powierzchnię stwierdzoną po kontroli administracyjnej = 3,15 ha, co w konsekwencji skutkowało procentowo wartością zawyżenia 27,62 % [4,02 ha (powierzchnia deklarowana) / 3,15 ha (powierzchnia stwierdzona * 100 = 27,62 %] - w pełni zaakceptował kwotę płatności przyznanych stronie na rok 2018 w łącznej wysokości 1.817,98 złotych, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 847,21 zł (pomniejszoną o kwotę 599,24 zł ze względu na wykryte nieprawidłowości), płatności za zazielenienie w wysokości 970,77 zł oraz odmowę przyznania jej płatności redystrybucyjnej w związku z niespełnieniem wymogu dotyczącego areału do jakiego przyznaje się powyższą płatność (poniżej 3 ha). Odnosząc się do ewentualnego wykrycia przez organ I instancji oczywistego błędu, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia 809/2014 stwierdzono, iż właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Zatem wnioski o przyznanie płatności i dokumenty uzupełniające złożone przez rolnika mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Błąd oczywisty musi zostać wykryty na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku o przyznanie płatności, kiedy kontrola dotycząca spójności dokumentów i informacji przedstawionych przez rolnika wskazuje na wystąpienie takiego błędu. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o oczywistym błędzie strony, gdyż analiza przedłożonych dokumentów nie zawiera nieścisłości, a wykrycie omyłki nastąpiło dopiero na etapie kontroli administracyjnej złożonego wniosku. Końcowo, odnosząc się do zawartej w odwołaniu argumentacji strony, iż niekwestionowane przez nią wystąpienie błędu w postaci zadeklarowania działki rolnej o powierzchni 0,87 ha (która to działka nie była już w roku 2018 w jej w posiadaniu), nie wynikało z jej złej woli, ale było konsekwencją wypełniania wniosku przez sąsiada, który nie wiedział o fakcie nieprzedłużenia dzierżawy działki rolnej B, organ stwierdził, że to sama strona składając wniosek o płatność kształtuje zakres swojego żądania i to ona bierze na siebie odpowiedzialność za poprawną deklarację danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności. Wszelkie też deklaracje płatności, zmiany czy oświadczenia są składane przez samą stronę, która to składając wniosek czy to w formie papierowej czy elektronicznej oświadcza, że zna zasady przyznawania płatności oraz formy finansowej, objętej wnioskiem o przyznanie płatności. Zatem odpowiedzialność za dane przesłane za pośrednictwem e-wniosku ponosi osobiście rolnik, tym bardziej, że posiadając dostęp do konta w aplikacji e-wniosek plus, za pomocą indywidualnego loginu i osobiście nadanego hasła ma on możliwość zweryfikowania przesłanych danych na każdym etapie, w każdym momencie oraz możliwość modyfikacji/zmiany/wycofania, jednakże jedynie w terminach przewidzianych przepisami prawa. Nie ma zatem znaczenia fakt, czy fizycznie wniosek był wypełniany osobiście, czy też przy pomocy osoby trzeciej, skoro decydujące znaczenie ma fakt, iż wniosek został złożony w imieniu strony, za pomocą jej konta, które jest zindywidualizowane za pomocą przypisanego do konkretnego wnioskodawcy loginu. Co więcej, w przypadku gdy treść przesłanego wniosku za pośrednictwem aplikacji e- wniosek plus jest niepoprawna, strona miała możliwość złożenia zmiany do wniosku i wycofania powierzchni błędnie zadeklarowanej, jednakże jedynie do momentu poinformowania jej o wystąpieniu nieprawidłowości, to jest do chwili otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień. Wynika to wprost z regulacji art. 3 rozporządzenia 809/2014, który mówi, że jeśli właściwy organ poinformował już beneficjenta o jakichkolwiek przypadkach niezgodności w dokumentach lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub jeśli ta kontrola ujawni jakiekolwiek przypadki niezgodności, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części tych dokumentów, których dotyczy niezgodność. W skardze wniesionej do tut Sądu skarżący zarzucił Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu dokonanie wadliwej oceny i nieuwzględnienia podnoszonej w odwołaniu okoliczności, iż wniosek o płatność wypełniał w jego imieniu sąsiad, który nie wiedział o fakcie rezygnacji z dzierżawy gruntów rolnych o powierzchni 0,87 ha i omyłkowo zadeklarował powyższą powierzchnię w ramach wniosku o przyznanie płatności na rok 2018. Ponownie też podniósł, iż błędna deklaracja nie wynikała ze złej woli, a jedynie z niewiedzy osoby wypełniającej wniosek. Niezwłocznie zaś po uzyskaniu informacji o nieprawidłowości (wezwanie do wyjaśnień) powierzchnia nieprawidłowo zadeklarowana została wycofana z wniosku, zatem nie powinien on ponosić negatywnych konsekwencji niezawinionego błędu, skoro sam dokonał stosownej jego korekty w dniu 8.10.2018r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie skarżący uzupełniająco podniósł, że w roku 2018 po raz pierwszy musiał składać wniosek o płatność poprzez Internet, a ponieważ się na tym nie zna, poprosił o pomoc sąsiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób i w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej w skrócie: [P.p.s.a.], a zatem poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania podatkowego lub naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystąpiły też okoliczności określone w art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej stała się decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Opolu z 23 kwietnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku z 5 lutego 2019 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, w łącznej wysokości 1.817,98 zł, w tym: z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 847,21 zł (pomniejszona o kwotę 599,24 zł ze względu na wykryte nieprawidłowości), płatności za zazielenienie w wysokości 970,77 zł oraz odmowę przyznania płatności redystrybucyjnej w związku z niespełnieniem wymogu dotyczącego areału do jakiego przyznaje się powyższą płatność (poniżej 3 ha). Jak wynika z ustaleń organów, jak też z wywodów samego skarżącego zawartych w odwołaniu i ponowionych w skardze, istotę sporu - przy niekwestionowanej okoliczności błędnego ujęcia w złożonym 13.06.2018 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku, za pomocą aplikacji eWniosekPlus, wniosku obejmującym jednolitą płatność obszarową, płatność za zielenienie oraz płatność dodatkową, w jego sekcji VII sześć działek ewidencyjnych, natomiast w sekcji VIII. zgłoszenia do jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej cztery działki rolne o łącznym areale 4,02 ha (w tym nie posiadanej już przez stronę działkę rolną B o powierzchni 0,87 ha) - stanowi skuteczność dokonanej przez skarżącego 8 października 2018 korekty tego wniosku, co miało miejsce już po wezwaniu go przez organ I złożenia wyjaśnień w zakresie deklaracji dotyczącej działki ewidencyjnej nr a, w związku ze stwierdzeniem, że suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności i zadeklarowanych przez wnioskodawców jest większa od powierzchni ewidencyjnej tej działki. W ocenie Sądu, mając na uwadze trafnie przywołaną przez organ regulację art. 3 rozporządzenia 809/2014, ziściły się przesłanki pozwalające na uznanie przez organy za prawnie nieskuteczną korektę wniosku dokonaną przez skarżącego 8 października 2018 r., której powodem był – jak wynika ze złożonego wraz z tą korektą oświadczenia strony - fakt, iż nie użytkował on działki ewidencyjnej nr a o powierzchni 0,87 ha, którą omyłkowo zadeklarował we wniosku na rok 2018. Złożenie bowiem oświadczenia o wycofaniu tej działki z pierwotnego wniosku o płatności nastąpiło już po tym, jak w następstwie ustaleń poczynionych przez sam organ, stwierdzono, że suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności i zadeklarowanych przez wnioskodawców jest większa od powierzchni ewidencyjnej tej konkretnej działki i w związku z tym wezwano skarżącego (zawiadomieniem z 25.09.2018 r.) do złożenia stosownych wyjaśnień w zakresie deklaracji dotyczącej działki ewidencyjnej nr a. Okoliczność ta nie budzi wątpliwości, nie zaprzecza jej też sam skarżący, który argumentuje jedynie, że nie ponosi winy w tym, że błędnie wykazano tą działkę w pierwotnie złożonym, za pomocą aplikacji eWniosekPlus, wniosku obejmującym jednolitą płatność obszarową, płatność za zielenienie oraz płatność dodatkową. Niewycofanie przez skarżącego z wniosku o przyznanie płatności omawianej działki ewidencyjnej nr a w odpowiednim czasie pociągnęło za sobą nałożenie na niego sankcji finansowej, na podstawie art. 19 a ust. 1 i ust. 4 i art. 23 ust. 2 rozporządzenia 640/2014. Z treści tej regulacji, mającej charakter bezwzględnie obowiązujący, wynika, że w sytuacji zaistnienia wskazanych w niej przesłanek, nałożenie sankcji jest obligatoryjne. Właściwy w tej sprawie organ nie może więc odstąpić od jej nałożenia, między innymi w oparciu o kryterium ewentualnego braku winy rolnika. Jedynie na marginesie, odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności powstania nieprawidłowości w pierwotnie złożonym za pomocą aplikacji eWniosekPlus wniosku, obejmującym jednolitą płatność obszarową, płatność za zielenienie oraz płatność dodatkową, należy zauważyć, że zaistniały błąd w zakresie zadeklarowania do płatności działki ewidencyjnej nr a wynikał wyłącznie z co najmniej niestaranności samego skarżącego, który korzystając z pomocy osoby trzeciej przy jego sporządzaniu winien przekazać jej rzetelne informacje co do posiadanego areału gruntów rolnych. Słusznie przy tym organ zauważył, że strona dysponowała odpowiednim czasem do zweryfikowania zaistniałego błędu, jednakże podjęła swoje działania dopiero po wykryciu nieprawidłowości w wyniku działań organu. Niewątpliwie zatem skarżący nie tylko podał osobie wypełniającej wniosek w jego imieniu, w aplikacji e-wniosek plus, za pomocą indywidualnego loginu i osobiście nadanego hasła, nieprawidłowe dane, ale nie dokonał zweryfikowania przesłanych danych, pomimo możliwość modyfikacji/zmiany/wycofania wniosku w terminach przewidzianych przepisami prawa. Tak więc rozstrzygając niniejszą sprawę organy nie uchybiły obowiązującym przepisom w omawianym zakresie. W ocenie Sądu, stwierdzona przez organ nieprawidłowość i niezgodność co do deklarowanej do dopłat powierzchni działki z ustaleniami organu - uzasadniała podjęte rozstrzygnięcie. Wielkość rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną uzasadniała nałożenie określonych prawem sankcji, co organ z powołaniem się na właściwe przepisy omówił w treści decyzji. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.