I SA/Op 248/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym i leśnym wskutek wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 12 września 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym i leśnym. Skargę odrzucono, ponieważ w wyznaczonym przez sąd terminie nie został uiszczony wpis sądowy. W postępowaniu przed sądem skarżącego reprezentuje pełnomocnik – ojciec M. D. i to właśnie do niego wystosowano wezwanie do uiszczenia wpisu w terminie siedmiu dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika w dniu 18 sierpnia 2008r., a zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał w dniu 25 sierpnia 2008r. Pismem z dnia 2 października 2008r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do tut. Sądu o przywrócenie terminu do ponownego rozpoznania sprawy i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając wniosek wskazał, że syn przebywał w szpitalu i na tę okoliczność dołączył wypisy z leczenia szpitalnego oraz podkreślił, iż stan zdrowia syna jest nadal bardzo zły i syn z uwagi na stany "nieświadomości" wymaga opieki. Wskazał także, na swój stan zdrowia i pokreślił, że z uwagi na choroby takie jak cukrzyca, przebyty zawał i miażdżyca oraz z uwagi na podeszły wiek, nieświadomie zaniedbał jako pełnomocnik sprawy syna. Dodał również, iż jedynym dochodem syna jest dopłata z Agencji Rolnej do gruntów leśnych w kwocie 1685 zł, lecz z uwagi na zablokowanie konta przez komornika, syn pozostał bez środków do życia. W tej sytuacji syn zmuszony jest korzystać z jego pomocy, a ta jest ograniczona, bowiem pełnomocnik wraz z żoną utrzymuje się z emerytury rolniczej w wysokości 650 zł, i z tego musi opłacić podstawowe potrzeby oraz leki. Powołując się na te okoliczności pełnomocnik podkreślił, iż opisana przez niego sytuacja doprowadziła do załamania i spowodowała uchybienie terminu. Jako załącznik do wniosku pełnomocnik dołączył nakaz płatniczy wystawiony wobec K. D., zajęcie konta przez komornika sądowego, ugodę sądową dotyczącą alimentów zawartą przez K. D. z matką jego dziecka, trzy karty informacyjne dotyczące pobytu w szpitalu K. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zagadnienia związane z uchybieniem i przywróceniem terminu zostały uregulowane w art.85-89 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.Zasadą wynikającą z przywołanego art.85 jest bezskuteczność czynności podjętej przez stronę po upływie terminu. Jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała ( art.87 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, strona składając wniosek o przywrócenie terminu powinna uprawdopodobnić, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy, że złożyła wniosek o przywrócenie terminu we właściwym czasie oraz, że dopełniła wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu w imieniu strony wniósł jej pełnomocnik. We wniosku podniesiono zarówno okoliczności dotyczące strony jak i samego pełnomocnika. W pierwszej kolejności należy zatem rozstrzygnąć kwestię terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, a tak jest w tym przypadku, termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od momentu, kiedy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać czynności procesowej ( porównaj Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz - J. P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, str 148). Jak wynika z uzasadnienia wniosku, przyczyną nie dokonania w terminie czynności, był stan zdrowia skarżącego i jego choroba oraz pobyty w szpitalu oraz konieczność sprawowania na d nim opiek właśnie przez pełnomocnika. Pełnomocnik wskazał także na swoją trudną sytuację zdrowotną. Z wniosku nie wynika jednak, kiedy ustały przyczyny uchybienia terminu. Można przypuszczać, że skarżący i pełnomocnik nadal borykają się z problemami zdrowotnymi, a zatem w chwili składania wniosku przyczyny te jeszcze istniały. Fakt spóźnienia musi jednak wyraźnie wynikać z treści wniosku, podobnie jak ustanie przyczyny niedochowania terminu. O ile fakt spóźnienia nie budzi wątpliwości, to jednak argumentacja przedstawiona we wniosku nie pozwala w sposób jednoznaczny rozstrzygnąć kwestii związanej z ustaniem przyczyny niedochowania terminu. W tej sytuacji, zdaniem sądu, który podziela pogląd wyrażony w Komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 88 - B.Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wydawnictwo Zakamycze 2006), jeżeli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny wywnioskować czy termin określony w art. 87 § 1 został zachowany, sąd wyda rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 §1. Badając kryterium braku winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika skarżącego, sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego we wniosku. Kryterium braku winy należy rozpatrywać mając na uwadze dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności, a miernikiem tej staranności jest należyte dbanie przez pełnomocnika o interesy osoby, którą reprezentuje. Z obowiązku tego nie zwalnia nawet niedyspozycja fizyczna potwierdzona zaświadczeniem lekarskim, gdyż choroba nie zawsze wyklucza możność dokonania czynności, w tym przypadku uiszczenia wpisu od skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do uiszczenia wpisu, pełnomocnik odebrał wezwanie w dniu 18 sierpnia 2008r., a zatem siedmiodniowy termin do dokonania czynności upływał w dniu 25 sierpnia 2008r. Z kolei z dołączonych wypisów ze szpitali wynika, iż skarżący przebywał na oddziałach szpitalnych w okresie od 21 do 27 lipca 2008r., od 1 do 5 sierpnia 2008r., od 13 do 25 sierpnia 2008r. Oznacza to, iż w czasie kiedy należało dokonać czynności, skarżący przebywał w szpitalu, a zatem nie istniała konieczność osobistej opieki nad nim. Pełnomocnik nie przedstawił jednocześnie innych argumentów, które uzasadniałyby niemożność dokonania czynności w terminie, a ogólne stwierdzenie, iż jest człowiekiem schorowanym i nieświadomie zaniedbał sprawy syna, nie pozwalają na potraktowanie tych argumentów jako niezawinionego uchybienia terminu. W orzecznictwie sądowym jak i w literaturze przedmiotu utrwalony jest pogląd, iż kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony (pełnomocnika), do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej i że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się lekkiego chociażby niedbalstwa. Akcentuje się też, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, a do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która uniemożliwia wyręczenie przez inną osobę, powódź, pożar. Jak wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. I SAB/Wa 78/05 (wybór LEX pod nr 192260), przy ocenie przyczyny uchybienia terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności w postępowaniu sądowym, można w związku z tym mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że jej dokonanie w ustawowym terminie nie było możliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż pełnomocnik nie wykazał aby zaistniały okoliczności faktycznie uniemożliwiające mu dokonanie czynności. Niewątpliwie pełnomocnik odbierając korespondencję sądową powinien zadbać o dotrzymanie terminu, a zaniedbanie, do którego przyznaje się we wniosku, jednoznacznie wskazuje na zawinione uchybienie w dokonaniu czynności. W konsekwencji Sąd uznał, że w stanie faktycznym sprawy nie została spełniona przesłanka braku winy, określona w art.87 § 2 p.p.s.a., od której zaistnienia uzależnione jest uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Odnosząc się natomiast do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, to wskazać należy, iż prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Jest to jedyny warunek dopuszczalności złożenia wniosku, a zatem gdy strona złożyła wniosek do momentu zakończenia postępowania sądowego, a tak jest w niniejszej sprawie, to brak jest podstaw do składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przypadku tej czynności ustawodawca nie obwarował jej dokonania żadnymi terminami, a zatem wniosek o przywrócenie terminu, stosownie do art. 88 p.p.s.a., jako niedopuszczalny należy odrzucić.