I SA/Op 25/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. D. jest Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2, ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący na złożonym w tut. Sądzie w dniu 31 stycznia 2009 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż obecnie nie jest w stanie uiścić wymaganych kosztów sądowych, gdyż obciążony jest spłatą długów zaciągniętych w instytucjach bankowych, ubezpieczeniowych i rodzinie, zaś w okresie zimowym zmniejszyła się ilość zamówień na jego usługi ( jak stwierdził przychód w wysokości 5.400 zł i 17.500 zł pojawi się odpowiednio w połowie lutego i połowie marca 2009r.).Ponadto nadmienił, że żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku wymagającą okresowych konsultacji onkologicznych. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżący oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i pasierbem ( lat 21 ), zaś na posiadany przez niego majątek składają się: lokal mieszkalny o powierzchni 61,3 m² oraz prototyp urządzenia do odwadniania sieci ciepłowniczej o wartości 20.000 zł. Natomiast odnośnie dochodów skarżący podał, iż z działalności gospodarczej uzyskuje dochody miesięczne w wysokości 4.129 zł miesięcznie. Pismem z dnia 4 lutego 2009 r. WSA w Opolu wezwał skarżącego do przekazania szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i rodzinę kosztów bieżącego utrzymania ( z wyszczególnieniem na poszczególne pozycje ) wraz z dokumentami potwierdzającymi ponoszenie tych kosztów oraz informacji odnośnie ewentualnych obciążeń dochodów skarżącego poza bieżącymi wydatkami również wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi taki stan rzeczy. Ponadto wezwano skarżącego do przedłożenia deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ( PIT ) i podatkiem od towarów i usług (VAT-7 ) za miesiące październik, listopad, grudzień 2008 r. i styczeń 2009 r. oraz wyciągów i odpisów z kont bankowych skarżącego i jego małżonki za ostatnie trzy miesiące. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ).Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt.2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W oparciu o informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też o wynikające z dodatkowo przedłożonych dokumentów oraz pisma skarżącego odnośnie kosztów bieżącego utrzymania i dodatkowych obciążeń uzyskiwanych przez niego dochodów nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia, iż pokrycie przez skarżącego wymaganych kosztów postępowania wynoszących na etapie skargi 500 zł ( przy ewentualnym złożeniu skargi kasacyjnej wynoszących 250 zł oraz przy uiszczeniu opłaty kancelaryjnej stanowiącej kwotę 100 zł ) może nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny ( art. 246 § 1, pkt 2 ). Powyższe stwierdzenie, przy jednoczesnym uwzględnieniu koniecznych kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie skarżącego i rodziny, uzasadnia przede wszystkim fakt uzyskiwania miesięcznie znacznych środków finansowych z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, których możliwość swobodnego dysponowania nie jest jednocześnie ograniczona żadnymi środkami egzekucyjnymi ( skarżący zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w dodatkowo przedłożonych pismach i dokumentach nie podniósł, iż swobodne dysponowanie środkami pieniężnymi znajdującymi się na rachunkach bankowych skarżącego zostały ograniczone w wyniku prowadzenia egzekucji pieniężnej ). Otóż na podstawie przedłożonych, w wyniku wezwania tut. Sądu, kserokopii wyciągów z rachunków prowadzonych w A S.A. oraz w B S.A. obrazujących historię operacji na tych rachunkach ustalono, iż skarżący na przestrzeni ostatnich czterech miesięcy, tj. od 6 października 2008 r. do 10 lutego 2009 r. otrzymał środki pieniężne w łącznej kwocie 44.764,05 zł; z czego na poszczególne miesiące przypadały następujące kwoty otrzymanych środków: październik 2008 r. – 15.648,60 zł, listopad 2008 r. – 9.739 zł, grudzień 2008 r. – 10.256,45 zł, styczeń 2009 r. – 2.384 zł, luty 2009 r. ( okres od 1 do 10 lutego 2009 r. ) – 6.700 zł. Przy tym należy zaznaczyć, iż kwota otrzymanych przez skarżącego na konta bankowe środków pieniężnych jest wyższa od dostawy towarów i usług zadeklarowanych przez niego w deklaracjach VAT-7 za październik, listopad, grudzień 2008 r. i styczeń 2009 r. w wysokości 31.828 zł ( w tym okresie skarżący dysponował fizycznie środkami pieniężnymi w wysokości 38.028,05 zł ). Z kolei z deklaracji podatkowej dla podatku dochodowego wynika, iż skarżący w październiku 2008 r. uzyskał dochód ( a więc środki będące w dyspozycji skarżącego po potrąceniu kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ) w wysokości 7.989,52 zł, w listopadzie 2008 r. – 6.599,28 zł, w grudniu 2008 r. – 6213,38 zł, zaś za styczeń 2009 r. nie wykazał przychodu z działalności gospodarczej pomimo – jak wyżej wskazano – otrzymanych w tym miesiącu środków pieniężnych w kwocie 2.384 zł. Natomiast co do wykazanych przez skarżącego w piśmie wydatków za okres październik 2008 r. – luty 2009 r. ( do 10 lutego 2009 r. ) łącznie w wysokości 37.086,28 zł należało stwierdzić, że w znacznej nie sposób przypisać im statusu kosztów niezbędnych do utrzymania skarżącego i jego rodziny. Przede wszystkim za takowe nie można uznać w rozumieniu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy koszty związane z regulowaniem zobowiązań wobec innych podmiotów funkcjonujących w obiegu gospodarczym w postaci zaciągniętego kredytu bądź dodatkowego ubezpieczenia, albowiem w strukturze wydatków nie sposób uznać za niezbędne i mające priorytet przed kosztami sądowymi koszty związane z uregulowaniem zobowiązań cywilno-prawnych. W tej sytuacji należy bowiem stwierdzić, iż niedopuszczalnym jest by skarżący w ramach posiadanych środków finansowych ( jak wskazano wyżej wielokrotnie przekraczających wielkość kosztów sądowych ) preferencyjnie traktował zobowiązania cywilno-prawne, uznając że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. W tej sytuacji mając świadomość wymagalności kosztów sądowych skarżący winien uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne. Z kolei koszty związane z wyjazdem żony do lekarza ( w listopadzie 2008 r. w wysokości 300 zł, w styczniu 2009 r. – 500 zł ) jak też z zakupem opału nie zostały w żaden sposób udokumentowane ( w przypadku wyjazdu do lekarza nie może stanowić bowiem takiego dowodu wydruk zawierający wynik badań laboratoryjnych ), zaś wydatki opisane w poz. 13 pisma jako " synowie" nie sposób uznać za koszty gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego skoro nie pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ( we wniosku skarżący oświadczył ze we wspólne gospodarstwo domowe prowadzą z nim tylko żona i pasierb ). W związku z powyższym za niezbędne i konieczne dla utrzymania skarżącego i rodziny uznano następujące wydatki obciążające uzyskane przez niego środki pieniężne: koszty prowadzenia działalności gospodarczej, zapłatę zobowiązań wobec ZUS i urzędu skarbowego, koszty związane z utrzymaniem mieszkania i dostarczeniem energii elektrycznej i zapłatą za studia na wyższej uczelni ( pomimo tego, iż – jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy – pasierb skarżącego przerwał studia na wyższej uczelni ). Zatem w rozpatrywanym, tj. od 1 października 2008 r. do 10 lutego 2009 r. uznano skarżącemu jako niezbędne w rozumieniu art. 246 § 1, pkt 2 wydatki w łącznej kwocie 32.187,28 zł. Oznacza to, iż przy dysponowaniu w tym samym okresie środkami pieniężnymi w wysokości 44.764,05 zł skarżący po uregulowaniu koniecznych wydatków w/w kwocie posiadał wolne środki umożliwiające zapłatę kosztów sądowych oraz zakup żywności dla 3 osobowej rodziny w kwocie 12.576,77 zł, co średnio miesięcznie stanowi kwotę 3.144,19 zł. Przedstawione okoliczności wskazują zatem, że w dyspozycji skarżącego po zapłacie kosztów koniecznych do utrzymania jego i rodziny znajdują środki znacznie przekraczające wielkość wymaganych kosztów sądowych, a także świadczą o tym, iż nie poczynił on żadnego wysiłku w celu ich pokrycia. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.