I SA/Op 25/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "M" Sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 18 listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za styczeń 2010 r., postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi "M" Sp. z o. o. w K. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 18 listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za styczeń 2010 r. Wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 80.246 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana była - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.605 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 803 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Pełnomocnik strony skarżącej w dniu 13 lutego 2012 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270 z późn. zm.)– zwanej dalej p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik powołał się na trudną sytuację finansową strony skarżącej, stratę poniesioną przez nią za poprzedni rok rozliczeniowy oraz na zapłatę znacznie większego podatku od gier niż zwykle w związku z wprowadzeniem nowych regulacji w tym podatku. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach wykazano, iż strona skarżąca posiada środki trwałe o wartości 31.038.967,68 zł, środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości 29.855,49 zł (BS B.), poniosła stratę za poprzedni rok obrotowy w wysokości 9.890.506,67 zł, zaś wielkość kapitału zakładowego opiewa na kwotę 1.928.000 zł, Wraz z wnioskiem pełnomocnik strony skarżącej przedłożył kserokopie z wyciągu rachunku bankowego, bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2010 r. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA ( postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez pełnomocnika we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 21 lutego 2012 r. wezwano pełnomocnika, do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych ( CIT ) za ostatni rok podatkowy, tj. 2011 r., - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r., - wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, - odpis aktualnych bilansów. W odpowiedzi pełnomocnik strony skarżącej przedłożył kserokopie: deklaracji podatkowych CIT-8 za 2010 r., deklaracji VAT-7 za okres wrzesień- grudzień 2011 r. i styczeń 2012 r., wyciągu z rachunku bankowego za styczeń 2012 r., zestawienia obrotów i sald, kont wynikowych i bilansowych za listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r., bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2011 r. Mając na względzie informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz wynikające z przedłożonych dokumentów należało stwierdzić, iż zapłata kosztów sądowych wymaganych zarówno na etapie skargi wniesionej do WSA w Opolu jak i mogące mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego nie przekracza możliwości finansowych strony skarżącej, uznając tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych za nieuzasadniony. O powyższej ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zdecydowały dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze: dysponowanie przez stronę skarżącą w ostatnich dwóch miesiącach 2011 r. oraz w styczniu 2012 r. (a więc kiedy strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, winna mieć na względzie, iż w związku z wydaniem niekorzystnych dla niej decyzji organów celnych i następnie przeniesieniem sporu na drogę sądową zobowiązana będzie do poniesienia kosztów postępowania sądowego; w szczególności dotyczy miesiąca stycznia 2012 r., kiedy to już po złożeniu w grudniu 2011 r. skargi na konto i do kasy strony skarżącej wpływały znaczne środki pieniężne), znacznymi środkami finansowymi. Otóż wyniku analizy przedłożonych zestawień obrotów i sald, kont wynikowych i bilansowych za listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r. ustalono, iż w styczniu 2012 r. na rachunek bieżący strony skarżącej wpłynęły środki pieniężne w wysokości 10.625.304,02 zł, zaś do jej kasy krajowych środków pieniężnych wpłynęły środki w wysokości 7.285.071,39 zł, zaś w listopadzie i grudniu 2011 r. na rachunek bieżący strony skarżącej wpłynęły środki pieniężne w kwotach odpowiednio: 9.244.662,40 zł i 13.441.249,08 zł (w kasie w tym samym okresie znajdowały się krajowe środki pieniężne w wysokości 6.568.842,09 zł i 5.670.924,23 zł). Zatem strona skarżąca dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winna uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne. Po drugie: posiadanie przez stronę skarżącą ogromnego potencjału do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada nawet większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Z rachunku zysków i strat wynika bowiem, iż przychody netto z prowadzonej przez stronę skarżącą działalności gospodarczej za 2011 r. wyniosły 122.326.500 zł. Natomiast z deklaracji podatkowych VAT-7 wynika, że sprzedaż towarów i usług zwolnionych od podatku od towarów i usług za okres od września 2011 r. do końca stycznia 2012 r. stanowiła wartość 51.371.789 zł. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, iż strona skarżąca nie jest w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych, stanowiących tak znikomą część środków pieniężnych, którymi obraca, nawet gdy jej sytuacja finansowa jest trudna. Powyższe dane wskazują, że zapłata kosztów sądowych również w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem nie przekracza możliwości finansowych strony skarżącej. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznaniu prawa pomocy.