I SA/Op 257/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółka z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej rozłożenia na raty zaległości w podatku od nieruchomości w związku z wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W postępowaniu wszczętym ze skargi A Spółka z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 grudnia 2009 r. w przedmiocie uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej rozłożenia na raty zaległości w podatku od nieruchomości złożono na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270) - /dalej p.p.s.a., wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w powyższej sprawie , Uzasadniając wniosek wskazano na niedobór środków pieniężnych, spadek wartości sprzedanych wyrobów i usług o 60 do 70% w stosunku do ubiegłego roku oraz na problemy z obsługą zadłużenia, będących następstwem kryzysu gospodarczego. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała środki trwałe o wartości 33.265.002,68 zł, wielkość kapitału zakładowego w kwocie 23.268.500 zł, zysk za poprzedni rok obrotowy w wysokości 16.791,02 zł oraz stan kont na rachunkach bankowych: –2.498.954,16 zł (PKO BP), -749.240,45 zł (PKO BP), +48.958,21 zł (Bank Spółdzielczy). Skarżąca oświadczyła, iż posiada na dzień 31.05.2010 r. zadłużenie w łącznej kwocie 5.829.000 zł (kredyt obrotowy - 1.961.000 zł, podatki – 501.000 zł, usługi obce – 300.000 zł, media – 693.000 zł, zaopatrzenie – 2.016.000 zł, leasing – 358.000 zł). Ponadto, na wezwanie Sądu, strona skarżąca przedłożyła kserokopie: bilansu na 30.06.2010 r., rachunków zysków i strat (wariant porównawczy i kalkulacyjny) deklaracji podatkowych CIT-8 za 2009 r., deklaracji VAT-7 za okres marzec – czerwiec 2010 r., wyciągów z rachunków bankowych zawierających historie rachunków. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2010 r. odmówiono przyznania prawa pomocy z tym uzasadnieniem, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stanowi instytucję wyjątkową i może być udzielone w sytuacjach szczególnych, a w takiej skarżąca się nie znajduje. Na podstawie analizy dowodów przedstawiających stan dochodów Spółki uznano, że nie wykazane zostało po jej stronie spełnienie przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. tj. nie ma podstaw faktycznych do uznania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Dokonując analizy przedłożonych deklaracji podatkowych CIT-8 i VAT-7 stwierdzono, że strona skarżąca posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły i dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada znaczenie, nie zaś szeroko pojęta płynność finansowa firmy. Ustalono bowiem, iż przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 r. wyniosły 20.689.392,62 zł, zaś sprzedaż towarów i usług za okres od marca do czerwca 2010 r. stanowiła wartość 2.535.789 zł, przy obciążeniu za ten okres podatkiem należnym w wysokości 518.271 zł. Zatem należny w sprawie wpis od skargi jak też pozostałe koszty mogące zaistnieć w przedmiotowej sprawie stanowią około 0,01% kwoty sprzedanych towarów i usług w podanym wyżej czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym 2010 r. Orzeczenie to zostało zaskarżone sprzeciwem w trybie art. 259 § 1 powołanej ustawy, w którym Spółka kwestionowała błędne jej zdaniem ustalenie, że dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Wskazano, iż choć kwota 100 zł wymaganego wpisu jest relatywnie niewielka, to w sytuacji, gdy Spółka posiada kilkumilionowe zadłużenie, w tym publicznoprawne oraz w stosunku do kontrahentów, stanowi ona znaczne obciążenie. Zaznaczono, iż Spółka w celu utrzymania płynności finansowej oraz minimalnego poziomu zatrudnienia, realizuje i obsługuje wynegocjowane z kontrahentami ugody co do ratalnych spłat zadłużenia. Wszystkie kwoty, nawet niewielkie, są bardzo rygorystycznie i oszczędnie wydatkowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 259 § 1 i art. 260 cyt. wyżej ustawy sprzeciw, który został skutecznie wniesiony powoduje, że traci moc postanowienie będące jego przedmiotem, a sprawa podlega ponownie rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. Zasadą wynikającą z art. 199 u.p.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania. Wyjątek od tej zasady stanowi uprawnienie strony do uzyskania prawa pomocy, będące formą dofinansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym z budżetu państwa. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym nastąpić może, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika, iż to na stronę postępowania sądowoadministracyjnego nałożony został obowiązek wykazania spełnienia przesłanek uprawniających do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Uznaniu Sądu zaś ustawodawca pozostawił ocenę przytoczonych przez nią okoliczności. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Na obecnym etapie sprawy chodzi zatem chodzi zatem o kwotę 100,00 zł z tytułu należnego od skargi wpisu sądowego. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku –w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł Podkreślić również należy, iż analiza regulacji art. 246 § 2 p.p.s.a. wskazuje, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową, dlatego jego udzielenie może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, gdy strona istotnie nie posiada dostatecznych możliwości finansowych ich poniesienia. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Zwłaszcza, iż zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać tym bardziej od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004). Dokonując oceny przedstawionych przez Skarżącą w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę wykazany przez wnioskodawcę stan majątkowy i finansowy należy stwierdzić, że pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym pozostaje w granicach możliwości finansowych Strony. Z przedłożonego rachunku zysku i strat wynika iż Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (przychody netto ze sprzedaży za I półrocze 2010 r. wyniosły 5.420.206,02 zł, a zysk na tej działalności 1.604,76 zł). Skoro zaś skarżąca spółka obracała środkami pieniężnymi, które wielokrotnie przewyższały wysokość wpisu, a także dokonywała wydatków niewspółmiernie wyższych od wspomnianej wysokości, przyjąć należy, iż nic nie stało na przeszkodzie, aby w strukturze ponoszonych wydatków znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, wysokość osiąganego przychodu, jak i szeroko rozumiany majątek Spółki powoduje, iż kwota wpisu oraz inne koszty mogące zaistnieć w tej sprawie wydają się nie być nadmiernie wygórowane w stosunku do możliwości finansowych Strony. Z przedłożonych dokumentów wynika też, że Spółka nie ma problemów finansowych, które zmuszają do obniżania kapitału zakładowego, wyprzedaży środków trwałych, likwidacji rachunków bankowych itp. Zysk Spółki za poprzedni rok obrotowy wyniósł 16.791,02 zł, a jej majątek nie jest obciążony żadnymi zajęciami. Nadto, jak wynika z druku PPPr, skarżąca, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, dysponowała środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym, w wysokości 48.958 zł. Zatem, w okresie w którym wiedziała o konieczności poniesienia kosztów postępowania, posiadała środki pieniężne pozwalające na ich uiszczenie. W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, przyjmując, że osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Za uwzględnieniem wniosku nie przemawiały także podnoszone przez pełnomocnika argumenty o wielomilionowym zadłużeniu Skarżącej. Nie można bowiem oczekiwać, że Sąd uzna wyższość należności cywilnoprawnych nad należnościami publicznoprawnymi. W ocenie Sądu niedopuszczalnym jest by strona skarżąca w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktowała zobowiązania cywilno-prawne, uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy, gdyż prowadziłoby to do niczym nieuzasadnionego przerzucania ciężaru związanych ze sprawą kosztów na Skarb Państwa poprzez uszczuplenie należnych mu dochodów. W tej sytuacji, oceniając sytuację majątkową Skarżącej, należało dojść do wniosku, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie nie występują w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji