I SA/Op 261/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ś., S. Ś. na działanie wierzyciela – Burmistrza Namysłowa postanawia: odrzucić skargę. E. i S. Ś. (dalej określani jako: "skarżący", "strona") powołując się na przepis art. 35a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej: "u.p.e.a.") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo zatytułowane "powództwo", kwestionując nim prawo wierzyciela do żądania zapłaty roszczeń pieniężnych wierzyciela, na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Namysłowa z dnia 22 listopada 2019 r. Uzasadniając powyższe wskazali, że zobowiązania podatkowe wykazane w ww. tytułach wykonawczych wygasły na skutek przedawnienia, a to na podstawie art. 70 § 1 O.p. W dalszej kolejności skarżący domagali się rzetelnego zbadania i zażądali ustalenia, że doszło do utraty przez wierzyciela możliwości skutecznego żądania zapłaty zobowiązania pieniężnego, jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wobec niejednoznacznej treści pisma, na podstawie zarządzenia z dnia 9 kwietnia 2024 r. skarżący zostali wezwani do jego sprecyzowania poprzez wskazanie, czy pismo to zgodnie z jego nazwą i wskazaną podstawą prawną stanowi powództwo wniesione w trybie art. 35a u.p.e.a., czy jest to skarga na czynność wierzyciela, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej o wskazanie o jaką dokładnie czynność chodzi lub czy też pismo to należy traktować, jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 6 kwietnia 2024 r. wyraźnie wskazali, że ich intencją było wniesienie powództwa na zasadach podanych powyżej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Mianowicie, zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w  ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kpa (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Wyszczególnienie w powyższym przepisie wymienionych aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi ono katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie skarżący domagają się kontroli przez sąd administracyjny legalności czynności dotyczącej utraty przez wierzyciela możliwości skutecznego żądania zapłaty zobowiązania pieniężnego na podstawie wymienionych w skardze tytułów wykonawczych, wskazując na wygaśnięcie roszczeń nimi objętych, z uwagi na przedawnienie zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2005-2013. Przy czym jako podstawę swojego żądania skarżący wskazali przepis art. 35a u.p.e.a. doprecyzowując w odpowiedzi na wezwanie Sądu, że ich intencją było wniesienie powództwa na zasadach podanych powyżej. Tymczasem przepis art. 35a ustawy u.p.e.a., nawiązując do treści art. 2 § 3 tej ustawy stanowi, że jeżeli ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa, a zobowiązany wniesie takie powództwo do sądu, wierzyciel po otrzymaniu powództwa zawiadamia o tym organ egzekucyjny, żądając wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Zdaniem Sądu przepis ten dotyczy sytuacji, kiedy egzekucji administracyjnej na zasadzie wyjątku poddawane są należności cywilnoprawne. Wyłącznie zatem w takich przypadkach istnieje możliwość dochodzenia na drodze sądowej istnienia należności bądź jej wysokości, która jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego, niemniej jednak odbywa się to w postępowaniu przed sądem powszechnym. Zobowiązany może wówczas złożyć powództwo do takiego sądu, a organ egzekucyjny ma obowiązek wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. W niniejszej sprawie pismo zatytułowane "powództwo" wobec jednoznacznej odpowiedzi skarżących, nie tylko nie jest wymienione w ustawie regulującej postępowanie przed sądem administracyjnym, ale również nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych. W ocenie Sądu przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna. Skarżący kwestionując bowiem zasadność prowadzonego wobec nich postępowania egzekucyjnego, nie odnoszą się przy tym do żadnych aktów indywidualnych wydanych w jego toku, powołując jako podstawę swych żądań art. 35a u.p.e.a., podczas gdy ww. przepis nie przewiduje środka prawnego w postaci "powództwa" służącego do kwestionowania przed sądem administracyjnym istnienia lub wysokości należności realizowanej w trybie egzekucji administracyjnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednolicie, że pojęcie "należności" z art. 35a u.p.e.a. dotyczy bowiem obowiązków, które polegają na zapłacie określonej kwoty. Należnościami tymi są wierzytelności - cywilnoprawne prawa majątkowe, polegające na uprawnieniu do żądania zapłaty określonej kwoty, jeśli zostały one poddane egzekucji administracyjnej. Z powyższego wynika, że art. 2 i 35a u.p.e.a. przewidują ochronę jednostki w przypadku poddania egzekucji administracyjnej należności cywilnoprawnej poprzez dopuszczenie w takich sytuacjach istnienia powództwa cywilnego, do którego rozpoznania jest właściwy sąd powszechny. Wyłącznie w przypadku takich należności istnieje możliwość ich dochodzenia na drodze sądowej w postępowaniu przed sądem powszechnym. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd nie bada, czy powództwo takie jest zasadne. Istotne bowiem jest, że powództwo wnoszone w trybie powołanego wyżej artykułu należy do właściwości sądów powszechnych. W sprawie niniejszej, przedmiotem egzekucji był obowiązek o charakterze publicznoprawnym (tj. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2005-2013), które nie jest roszczeniem cywilnoprawnym, a co do którego art. 35a u.p.e.a. nie mógł mieć zastosowania. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozpatrywana skarga, dotycząca powództwa wnoszonego w trybie art. 35a u.p.e.a. nie mogła stanowić przedmiotu kontroli sądowoadministracyjnej. W konsekwencji skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.