I SA/Op 265/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w związku z wnioskiem Skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego postanawia: ustanowić radcę prawnego Wyrokiem z dnia 22 września 2010 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną przez M. S. decyzję Prezesa kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Opolu z dnia [...]. Wnioskiem złożonym na druku PPF, który wpłynął do tut. Sądu w dniu 26 października 2010r. Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie rady prawnego. Nadmienić przy tym należy, iż na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "e" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej ppsa), Skarżąca nie miała obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku M. S. wskazała, że jest w trudnej sytuacji materialnej, w gospodarstwie rolnym nastąpiło całkowite obniżenie zdolności płatniczej w związku z tym nie ma źródeł dochodów, brakuje jej środków do życia, pieniędzy na opał i lekarstwa. Wśród posiadanego majątku wymieniła nieruchomość na którą składa się dom o pow. 105 m² i nieruchomość rolna o pow. 3,8 ha, w tym 1,35 ha przeliczeniowego. Podkreśliła także, iż obecnie nie osiąga żadnych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.). W świetle unormowania zawartego w punkcie 1 tego przepisu zasadność wniosku o przyznanie całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych winna być rozpatrywana w aspekcie braku możliwości finansowych strony do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Natomiast, zgodnie z regulacją art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów, a przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową, która ma zastosowanie do osób charakteryzujących się ubóstwem. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i dlatego powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie i rzeczywiście niemożliwe. Stąd ocena Sądu czy w danej sytuacji zasadne jest przyznanie Stronie prawa pomocy, wymaga rozważenia zarówno możliwości zrealizowania w badanym przypadku zasady prawa do sądu, jak i zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 199 p.p.s.a. Jak wskazano wcześniej, Skarżąca nie ponosi w tej sprawie kosztów sądowych, bowiem na mocy art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wydał już w jej sprawie wyrok i ewentualnie w przypadku zaskarżenia tego wyroku Skarżąca musiałaby ponieść koszt fachowego pełnomocnika, albowiem skargę kasacyjną w jej imieniu może wnieść tylko taki pełnomocnik. Może to być również radca prawny, o którego ustanowienie zwróciła się do tut. Sądu. W ocenie Sądu Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Jak wynika z jej oświadczenia, obecnie nie osiąga żadnych dochodów, nie ma źródeł utrzymania, brakuje jej środków na opał, lekarstwa. W gospodarstwie nastąpiło całkowite obniżenie zdolności płatniczej. Dodatkowo na podstawie akt sprawy Sąd stwierdził, iż na trudną sytuację materialną Skarżącej wskazują ustalenia poczynione przez organy w trakcie postępowania, w tym podczas wizytacji przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącej. Wprawdzie jest ona właścicielką nieruchomości, w tym budynku mieszkalnego, jednak są to nieruchomości "w strasznym stanie", wymagające remontu, a gospodarstwo nie przynosi dochodów. Jednocześnie, z treści formularza PPF wynika, że Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Mając na względzie te ustalenia, stwierdzić, że Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia