I SA/Op 272/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sadowy Marzena Łozowska Protokolant sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2006 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącej kwotę 217,00 złotych (dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy T. ustalił H. M. wymiar podatku za rok 2006 od nieruchomości położonej w T. w kwocie 5.412,00 zł. Opodatkowaniu podlegały grunty pozostałe o powierzchni 959 m² stawką 0,27 zł za m² oraz budynki pozostałe o powierzchni 1058,09 m² stawką 4,87zł za m². Przed wydaniem decyzji Wójt Gminy T. zwrócił się do wojewódzkiego konserwatora zabytków z prośbą o udzielenie informacji czy stan budynku administracyjnego "A", którego właścicielem jest H. M., jest nadal niezgodny z przepisami o ochronie zabytków. Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków udzielił pisemnych odpowiedzi, w których stwierdził, że stan budynku jest niezgodny z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a utrzymywanie obiektu w takim stanie przyczynia się do dalszego pogorszenia jego stanu technicznego. O treści tych pism poinformowano H. M. Od decyzji Wójta H. M. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie prawa w szczególności art. 139 § 1, art. 21§ 1 pkt 1 i 2 oraz art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej i wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Wójta względnie jej uchylenie. Uzasadniając odwołanie wskazała, że decyzja została wydana dopiero po upływie roku i czterech miesięcy od wszczęcia postępowania w tej sprawie, chociaż nie zachodziły żadne okoliczności, które uzasadniałyby taką zwłokę, a organ nie powiadomił strony o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie. Dodatkowo H. M. podkreśliła, że podstawą wydania decyzji była opinia wojewódzkiego konserwatora zabytków wydana w roku 2005 oraz stanowisko tego organu wyrażone w pismach z roku 2007. W postępowaniu zaniechano ustalenia stanu nieruchomości w roku 2006, a powoływanie się na oględziny przeprowadzone w kwietniu i w lipcu 2004r. nie może jej zdaniem stanowić o powstaniu obowiązku podatkowego w roku 2006. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że H. M. jest właścicielem budynku administracyjnego "A" o powierzchni 1058,09 m², położonego w T. przy ul. Ś. Decyzją Wojewody Opolskiego nr [...] wymieniony budynek został wpisany do rejestru zabytków pod nr [...]. W kwietniu 2004r. służby Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu przeprowadziły inspekcję wskazanego budynku i na jej podstawie Wojewódzki Konserwator Zabytków orzekł, iż budynek ten nie był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Swoje stanowisko wojewódzki konserwator przedstawił w pismach m.in. z dnia 29 listopada 2005r., z dnia 29 maja 2007r. i 5 lipca 2007r. Nadto Kolegium odwołując się do art. 7 ust.1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w myśl którego przysługuje zwolnienie z podatku od nieruchomości gruntów i budynków wpisanych do rejestru zabytków, ale pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków wskazało, że w niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony. Potwierdzają to ustalenia wojewódzkiego konserwatora zabytków zawarte w powołanych pismach, na podstawie których stwierdzono, że nieruchomość znajdowała się takim stanie od maja 2004r. W tej sytuacji Wójt Gminy T. zasadnie ustalił H. M. wymiar podatku od za rok 2006 przyjmując wysokość stawek na podstawie uchwały Rady Gminy T. nr XXXIII/205/05. Jednocześnie Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołania wskazało, że organy podatkowe, stosownie do treści art.180§1 Ordynacji podatkowej, mają obowiązek jako dowód w sprawie dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ponieważ w niniejszej sprawie istotne były ustalenia dotyczące należytego utrzymania budynku wpisanego do rejestru zabytków i od tych ustaleń zależało, czy nieruchomość będzie nadal korzystać ze zwolnienia podatkowego, organy wzięły pod uwagę ustalenia poczynione w tym zakresie przez kompetentny organ tzn. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu. Te ustalenia stały się podstawą do wydania decyzji wymiarowej, a zarzuty naruszenia art. 139 i 140 Ordynacji podatkowej pozostają zadaniem kolegium poza przedmiotem niniejszej sprawy. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem H. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 123, 209 i 21 Ordynacji podatkowej i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację podobną do argumentacji wyrażonej w odwołaniu i zakwestionowała wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o opinię Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu wydaną bez jej udziału oraz podkreśliła, że ustalono zobowiązanie podatkowe za rok 2006 w oparciu o pisma z roku 2007. Podkreśliła przy tym, że w niniejszej sprawie konserwator nie wydał żadnej decyzji. Skarżąca zarzuciła również, iż nie wyjaśniono kwestii opodatkowania gruntów pod budynkiem, które jej zdaniem także powinny być wpisane do rejestru zabytków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 1 i 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej p.p.s.a], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W myśl art.145 §1 pkt 1 p.p.s.a sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 7 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz.U. z 2002r. N 9, poz. 31 ze zmianami), zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Wskazane zwolnienie ma charakter indywidualny i dotyczy wyłącznie budynków i gruntów wpisanych do rejestru zabytków i utrzymywanych oraz konserwowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zmianami). Utrata zwolnienia następuje, gdy nieruchomość wpisana do rejestru zabytków, nie jest utrzymywana i konserwowana zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Aby jednak do tego doszło muszą zostać podjęte stosowne działania zarówno przez organ podatkowy, jak i organ uprawniony do dokonania oceny dotyczącej właściwego utrzymania zabytku. Kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami sprawuje wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Zatem to właśnie do wojewódzkiego konserwatora zabytków powinien zwrócić się organ podatkowy o zajęcie stanowiska odnośnie należytego utrzymania nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Wojewódzki konserwator zabytków jest bowiem właściwy do określenia, czy dany zabytek jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Kwestie te zostały uregulowane w art. 38 i następnych ustawy o ochronie zabytków (..). Zajęcie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków stanowiska odnośnie prawidłowości utrzymania zabytku powinno jednak nastąpić po zwróceniu się o to przez organ podatkowy. W przypadku, gdy sprawa znajdując się we właściwości rzeczowej jednego organu administracyjnego, pozostaje w jakimś związku z zakresem działań i kompetencji innego organu, który nie jest powołany do jej załatwienia co do istoty, zastosowanie będzie miał przepis art. 209 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, który przewiduje obowiązek współdziałania takich organów. W myśl art.209 §1, jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. W § 2 powołanego artykułu przewidziano, iż organ podatkowy załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę. W myśl § 3 organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 od dnia doręczenia mu wystąpienia o zajęcie stanowiska. Zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej (§5). Powołany przepis reguluje procesowo instytucję współdziałania organów, a obowiązek współdziałania powinien być realizowany z urzędu przez organ podatkowy prowadzący postępowanie i właściwy do wydania decyzji podatkowej. Jak wynika z przytoczonej regulacji organ podatkowy w sytuacji, gdy zachodzi potrzeba uzyskania stanowiska ( opinii, zgody ) innego organu, powinien się zwrócić o zajęcie stanowiska do tego organu, zawiadamiając jednocześnie o tym fakcie stronę. Z kolei organ współdziałający wyraża zajęte stanowisko w formie postanowienia, na które służy stronie zażalenie. Strona ma zagwarantowane prawo udziału w postępowaniu toczącym się przed organem współdziałającym. Postanowienie organu współdziałającego może być zaskarżone, chyba, że odrębne przepisy prawa stanowią inaczej. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie organy miały do czynienia z sytuacją, w której powinien znaleźć zastosowanie wskazany przepis. Organy ograniczyły jednak współdziałanie do uzyskania pisemnego stanowiska konserwatora z pominięciem reguł wynikających z art. 209 ustawy Ordynacja podatkowa. A mianowicie, współdziałanie organów ograniczyło się jedynie do wymiany pism, przy czym w piśmie z dnia 5 lipca 2007r. Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków podtrzymał wyjaśnienia zawarte w piśmie nr WOZU-I-EM/MS-072/3/05. Było to pismo datowane na dzień 29 listopada 2005r., a więc dotyczące stanu budynku sprzed roku 2006. W kolejnym piśmie z dnia 29 maja 2007r. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Opolu poinformował Wójta Gminy T. o stanie budynku, stwierdzając, że nadal stwierdza się stan niezgodny z przepisami o ochronie zabytków. Jak słusznie wskazała skarżąca w skardze, pisma sporządzane były w roku 2007, a pierwsze z nich odwoływało się do ustaleń roku 2005, nie precyzując jednak jaki był faktycznie stan budynku w roku 2006 i jakie w tym zakresie poczyniono ustalenia. Podkreślić jednocześnie należy, iż żadne z tych pism nie zostało wydane w formie postanowienia, o którym mowa w art. 209 Ordynacji podatkowej, oraz żadne z nich nie zawiera pouczenia o przysługującym stronie prawie do wniesienia zażalenia. Tym samym naruszona została także zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym wyrażona w art. 123 ustawy Ordynacja podatkowa, co jest istotną wadą procesową. Naruszenie art. 123 i 209 Ordynacji podatkowej jest naruszeniem przepisów postępowania, które zdaniem sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższych uchybień, Sąd uznał także z uwagi na treść pism wojewódzkiego konserwatora zabytków, że zaskarżona decyzja została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, czym naruszono art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, co także mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Informacje zawarte w tych pismach nie konkretyzują stanu budynku w roku 2006 oraz stwierdzonych w tym okresie zaniedbań i uchybień odnośnie utrzymania budynku zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Konserwator w pismach odwołuje się do oględzin budynku przeprowadzanych w roku 2004, jednocześnie z treści pism nie wynika czy i kiedy były przeprowadzane kolejne oględziny budynku i na jakiej podstawie organ weryfikujący stan budynku oparł stwierdzenia zawarte w pismach dołączonych do akt sprawy (jakie konkretnie czynności zostały podjęte celem ustalenia stanu budynku i jego utrzymania). W tej sytuacji, zdaniem sądu, organy podatkowe nie wykazały należycie, że zostały spełnione ustawowe warunki do pozbawienia podatnika zwolnienia podatkowego - czym naruszono art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Odnosząc się do kwestii opodatkowania gruntów podkreślić należy, iż zgodnie z informacją z rejestru zbytków, organy w sposób prawidłowy ustaliły, że grunty nie zostały wpisane do tego rejestru. W takiej sytuacji brak jest podstaw do zastosowania przy wymiarze podatku od gruntów zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Z tych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zmianami). Jednocześnie na podstawie art. 152 wskazanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, a orzeczenie o kosztach oparto o art. 200.