I SA/Op 275/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 5 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2016r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za październik 2009 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy, p o s t a n a w i a zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 700 zł ( siedemset złotych). Przedmiotem skargi Z. T. (dalej jako skarżący, wnioskodawca ) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za październik 2009 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 218.677 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.187 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.094 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 29 czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) - zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotowym wnioskiem skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że od grudnia 2014 r. prowadzona jest wobec niego egzekucja pieniężna, co uniemożliwia mu "normalne prowadzenie działalności gospodarczej". Jednocześnie oświadczył, że w ramach gospodarstwa domowego, w którym pozostaje wspólnie z żoną, uzyskiwane są dochody miesięcznie netto w wysokości 2.795 zł (dochody z tytułu emerytury), które obciążają koszty w kwocie 1.868 zł ("potrącenia na rzecz Urzędu Skarbowego" – 850 zł, opłaty za czynsz, ogrzewanie i zużycie wody - 537 zł, koszty opłat za telewizję, Internet i telefon – 252 zł, koszty zużycia energii elektrycznej i gazu – 99 zł, prowadzenie rachunków bankowych – 130 zł). Poza tym skarżący wskazał, że posiada majątek w postaci lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m² (o wartości około 185.000 zł) oraz wierzytelność na kwotę 94.857 zł (według oświadczenia nieściągalną). Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów . W ocenie referendarza, dokonanej w oparciu o informacje wynikające zarówno z wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i z dostarczonych dodatkowo dokumentów, nieuzasadnionym byłoby zastosowanie wobec skarżącego instytucji w swej istocie przeznaczonych dla ludzi ubogich jakim jest instytucja prawa pomocy. We wniesionym sprzeciwie, skarżący podtrzymał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości od kosztów sądowych, zarzucając skarżonemu postanowieniu referendarza sądowego, że zostało ono podjęte z naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ze złożonej w sprawie dokumentacji dotyczącej sytuacji osobistej i materialnej wnioskodawcy wynikało, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez istotnego uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Polemizując z oceną jego aktualnych możliwości finansowych, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu, wskazał na istotne w jego ocenie aspekty sprawy, które albo, nie zostały wzięte pod uwagę przez referendarza sądowego, albo też zostały przez niego wadliwie ocenione. W tym stanie sprawy Sąd zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na częściowe uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658) rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osoby fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceniając złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od całości kosztów sądowych, udzielone przez niego dodatkowe informacje w piśmie z dnia 21 lipca 2016 r. (kserokopie wymienionych poniżej dokumentów znajdują się w aktach o sygnaturze I SA/Op 275/16). wskazujące na aktualne miesięczne koszty utrzymania rodziny ( zakupu żywności, lekarstw, środków czystości i higieny, utrzymania mieszkania oraz obsługi rachunków bankowych wynoszące łącznie 1.822,50 zł) oraz dochody uzyskiwane z tytułu emerytury (po potrąceniu podatku, składki na ubezpieczenie zdrowotne i kwoty objętej egzekucją pieniężną) wynoszące netto 1.943,94 zł, jak również przedłożone Sądowi w załączeniu wyciągi z rachunków bankowych, kserokopie: deklaracji podatkowych VAT-7 za okres od stycznia do maja 2016 r., rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2015, dowodów wpłaty dotyczących zapłaty zaliczki na koszty zarządu nieruchomością, opłaty za nabycie energii elektrycznej, gazu i usług telekomunikacyjnych, decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej, postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu emerytury wojskowej, Sąd uznał, że niewątpliwe potwierdzona została okoliczność trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Tym samym spełnia on przesłanki do przyznania jej zwolnienia w zakresie obowiązku kosztów sądowych, które w obecnej sprawie aktualnie wynoszą 2.187 zł, jednakże nie w takim zakresie jak dochodzono tego we wniosku. Niewątpliwie bowiem, jak słusznie zauważył już referendarz sądowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, z analizy przedłożonego Sądowi materiału wynika, iż potencjał finansowy skarżącego umożliwia mu realizację , aczkolwiek w ograniczonym zakresie , obowiązku związanego z opłaceniem wymaganych kosztów sądowych. Świadczy o tym fakt bieżącego prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w ramach to której w ostatnim okresie, tj. w miesiącach styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2016 r. z tytułu sprzedanych towarów i usług pozyskał środki finansowe w wysokości 683.674 zł (po potrąceniu podatku środki finansowe w wysokości 603.175 zł). W ocenie Sądu aczkolwiek, jak podnosi w sprzeciwie skarżący, środki te są wykorzystywane do bieżącej działalności, nie stanowiąc wprost jego dochodu, to jednakże wskazują też na posiadanie przez niego pewnych możliwości finansowych, pozwalających na częściowe partycypowanie w kosztach postępowania sądowego, w zakresie około 1/3 ich wysokości ( w niniejszej sprawie 700 zł). Natomiast według Sądu, obciążenie skarżącego obowiązkiem uiszczenia pozostałej części należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych, stanowiłoby już nadmierne jego obciążenie i prowadziłoby w konsekwencji do realnego zagrożenia bytu jego rodziny, stanowiąc też swoiste ograniczenie jego prawa do sądu. Sąd nie podzielił w tym względzie dokonanej przez referendarza oceny skutków mających mieć wpływ na ogólną poprawę sytuacji finansowej skarżącego, z uwagi na dokonane przez organ egzekucyjny umorzenie postanowieniem z 14 czerwca 2016 r. postępowania egzekucyjnego co do łącznej kwoty 1.178.370 zł. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano przy tym, że w dalszym ciągu prowadzona jest egzekucja z dwóch kolejnych tytułów na kwotę ponad 90.000 zł, która obciąża dochody skarżącego z emerytury w zakresie 850,74 zł miesięcznie. Tym samym sam fakt umorzenia egzekucji ( a nie objętej na należności ) i tak nie wykonywanej z uwagi na brak środków mogących jej aktualnie podlegać, a która może zostać ponownie wszczęta w sytuacji ujawnienia majątku dłużnika lub nowych źródeł dochodu), nie ma wpływu na ocenę bieżącej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego realnych możliwości wywiązania się z obowiązku uiszczenia pełnych kosztów postępowania sadowego w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.