I SA/Op 276/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 5 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A. M. "A" Modniarstwo Handel Art. Przemysłowymi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 29 kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 2003-2006 wraz z odsetkami, postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości, 2) odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Przedmiotem skargi A. M. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 29 kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 2003-2006 wraz z odsetkami. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżąca A. M. na sporządzonym 1 lipca 2011 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach skarżąca oświadczyła, iż sama pozostaje w gospodarstwie domowym, posiada mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 59,5 m² oraz że dochody miesięczne w wysokości 4.000 zł brutto uzyskuje z pozarolniczej działalności gospodarczej Poza tym skarżąca wykazała, że ponosi wydatki w łącznej kwocie 3.479,30zł ( telefon komórkowy – 200 zł, paliwo – 100 zł, czynsz zakładu – 141 zł, czynsz za mieszkanie – 523 zł, kredyt za mieszkanie – 179,85 zł, opłaty ZUS z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – 792,81 zł, gaz – 48,64 zł, naprawa samochodu – 30 zł, środki czystości – 30 zł, wyżywienie [ w tym pomoc matce ] – 500 zł, podatek od nieruchomości – 43 zł, odzież – 30 zł, ubezpieczenie samochodu – 467 zł, usługi księgowej – 150 zł, spłata kredytu zaciągniętego przez matkę – 170 zł, dostawa energii elektrycznej do zakładu i mieszkania – 74 zł ). Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 p.p.s.a. ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a.. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ( art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. ) winno być bowiem stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie ( przykładowo do osób zaliczanych do bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ( art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. ) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to w tym przypadku, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Z kolei zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W odpowiedzi na wezwanie z 7 lipca 2011 r., dokonane w trybie art. 255 p.p.s.a., skarżąca przedłożyła ( karty 48-112 ) m.in. kserokopie wyciągów bankowych zestawieniem operacji bankowych i spłaty raty kredytu, kserokopie dowodów zapłaty składek ZUS i podatku VAT, kserokopie faktur dotyczących świadczenia usług przez księgową oraz dostawy energii elektrycznej i gazu, także kserokopie deklaracji VAT-7 i zeznania PIT-28. W oparciu o informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o dodatkowo przekazane dane i dokumenty referendarz sądowy uznał, że sytuacja skarżącej wypełnia znamiona przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Uznano bowiem, iż uiszczenie przez skarżącą wymaganych kosztów postępowania opisanych na wstępie łącznie z poniesieniem kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika aktualnie przekracza jej możliwości finansowe, co mogłoby w konsekwencji spowodować uszczerbek dla niej w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie należało stwierdzić, iż analiza informacji i danych przekazanych przez skarżącą nie daje podstawy do przyznania jej prawa pomocy w całości. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości, tj. wniosek dotyczący zwolnienia od kosztów i ustanowienia zawodowego pełnomocnika, dotyczy osób nie mających żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wyżej zaznaczono instytucja ta może być stosowana jedynie do osób żyjących w skrajnym ubóstwie ( przykładowo do osób zaliczanych do bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Tymczasem skarżąca posiada potencjał finansowy poprzez dysponowanie dochodami zawierającymi się w kwocie 4.000zł. Tym samym nie można skarżącej określić jako osoby żyjącej w skrajnym ubóstwie pozbawionej środków do życia. Wręcz przeciwnie, jak wynika z jej oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca sama wspiera matkę ( która nie znajduje się z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ) własnymi środkami finansowymi poprzez spłatę kredytu czy zakup wyżywienia. Ponadto należy wskazać, że z dochodów w kwocie 4.000 zł, po uregulowaniu wszystkich wykazanych przez skarżącą kosztów zawierających się w kwocie 3.479,30zł ( nawet takich, które nie sposób uznać za koszty związane z jej bieżącym utrzymaniem, takich jak m.in. koszty napraw samochodu, jego ubezpieczenia czy też wydatki ponoszone w związku z nabyciem usług księgowej oraz wspomaganiem osoby nie prowadzącej z nią wspólnego gospodarstwa domowego ) skarżąca posiada wolne środki finansowe przekraczającą kwotę 500 zł. Poza tym należy wskazać, iż opłata za czyn dotyczący mieszkania, zgodnie z informacją Spółdzielni Mieszkaniowej w G. z 28 kwietnia 2011r. ( k. 70 ), wynosi w przypadku skarżącej 498,27 zł a nie, jak wykazała na druku PPF 523 zł, co wskazuje na nieco mniejsze koszty jakie zmuszona jest ponosić skarżąca. W związku z powyższym przyznano skarżącej częściowe prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Odnośnie wniosku w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, poza przedstawionymi wyżej okolicznościami przemawiającymi przeciwko wnioskowi w tym względzie, należy dodatkowo wskazać, że brak udziału zawodowego pełnomocnika nie pozbawia skarżącej możliwości dochodzenia swoich praw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Skarżąca bowiem nie jest zobligowana do ponoszenia kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika aby jej skarga mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Poza tym należy stwierdzić, iż skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu oraz może ustanowić swoim pełnomocnikiem osoby bliskie np. rodzeństwo lub zstępnych ( art. 35 § 1 p.p.s.a ). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.