I SA/Op 278/09

WyrokWSA w Opolu2009-10-14

Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Grzegorz Gocki, Anna Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, może jednocześnie utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji i wydać merytoryczne rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności, naruszając tym samym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może jednocześnie utrzymać w mocy decyzji organu pierwszej instancji i wydać merytorycznego rozstrzygnięcia odmawiającego umorzenia należności. Takie działanie stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 KPA, ponieważ utrzymanie decyzji w mocy wyklucza powtórną ingerencję w jej treść, a merytoryczne orzeczenie wymaga wcześniejszego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto, organ nie może orzekać z urzędu w zakresie przekraczającym wniosek strony.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wraz z odsetkami, powołując się na trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając brak podstaw. Prezes ZUS, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy i odmówił umorzenia składek za płatnika. Skarżący zaskarżył tę decyzję, podnosząc argumenty o niemożności spłaty zobowiązań. Sąd administracyjny uznał skargę za częściowo zasadną z uwagi na naruszenia proceduralne popełnione przez Prezesa ZUS.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w części utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia składek, a w pozostałej części skargę oddalił. Sąd określił również, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2009r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] i odmawiającej umorzenia składek, II. w pozostałej części skargę oddala, III. określa, że zaskarżona decyzja określona w pkt I nie może być wykonana. Wnioskiem z dnia 27 listopada 2008 r. skarżący S. C. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe za okres od grudnia 1999 r. do grudnia 2003 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu wskazał na trudną sytuację materialną – niskie zarobki, zadłużenie w Urzędzie Skarbowym, utratę całego dorobku, w tym również samochodu. Podał, że rodzice wymeldowali go ze swego mieszkania, a ze względu na jego sytuację nie ma możliwości uzyskania kredytu. Ponadto powołał się na trudną sytuację zdrowotną. Jak ustalił w ramach przeprowadzonego postępowania organ, skarżący był płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe w okresie od 1.01.1999 r. do dnia 14.12.2003 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – Zakład Stolarski "A" w B., z płatnością których zalegał. Przedstawiając stan prawny dający podstawę do umorzenia należności wskazano na art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) – dalej jako: [u.s.u.s.], który przewiduje podstawę do umorzenia należności z tytułu składek w razie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. W ust. 3 tego przepisu określono zamknięty katalog przypadków, które są uznawane za stan całkowitej nieściągalności. Dalej wskazano, że stosunku do płatników będących równocześnie osobami ubezpieczonymi, zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., istnieje możliwość umorzenia składek mimo braku całkowitej nieściągalności, a przypadki takie zostały wymienione w par. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365), gdzie w punkcie 1) wskazano, iż może to nastąpić, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak też (pkt 2) w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę należności. W następstwie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ stwierdził, że w sprawie nie występuje przypadek całkowitej nieściągalności ze względu na fakt prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. postępowania egzekucyjnego. Analiza możliwości płatniczych skarżącego doprowadziła organ do wniosku o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Stwierdzono bowiem, że jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy z rocznym dochodem wynoszącym za 2007 r. ok. 9.250 zł. Nie jest on właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości, nie figuruje w centralnej ewidencji pojazdów, nie korzystał ze świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej, zamieszkuje wraz z żoną i teściową w mieszkaniu należącym do teściowej, w którego kosztach utrzymania wynoszących ok. 650 zł miesięcznie partycypują wszystkie osoby tam zamieszkujące. Dokumenty potwierdzające jego trudną sytuację zdrowotną nie dawały zdaniem organu podstaw do umorzenia, gdyż schorzenia skarżącego nie uniemożliwiają mu pozyskiwania środków pieniężnych na spłatę zadłużenia. W podsumowaniu stwierdzono, że dochody uzyskiwane z wynagrodzenia za pracę i niekorzystanie ze świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej, nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku. Mając powyższe ustalenia na względzie Zakład Ubezpieczeń w Opolu decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek w łącznej wysokości 60.700,00 zł, w tym na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w kwocie łącznej 47.381,34 zł, przy czym z tytułu składek w wysokości 22.791,94 zł, z tytułu odsetek w wysokości 23.887,00 zł i kosztów upomnienia w wysokości 702,00 zł, na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 9.936,57 zł, w tym z tytułu składek w kwocie 4.821,17 zł, odsetek w kwocie 5.055,00 zł, kosztów upomnienia w wysokości 60,40 zł, na Fundusz Pracy i FGŚP w łącznej kwocie 3.382,78 zł, w tym z tytułu składek w wysokości 1.610,38 zł, odsetek w kwocie 1.712,00 zł oraz kosztów upomnienia w wysokości 60,40 zł. W uzasadnieniu powołując się na przedstawione powyżej ustalenia podkreślono, że umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie wyjątkowych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikomą wysokość dochodów nie jest możliwe wywiązanie się z zapłaty należności na rzecz ZUS. Zaakcentowano, ze udzielenie ulgi w postaci umorzenia jest wyjątkiem, a jej zastosowanie winny uzasadniać nadzwyczajne okoliczności. Nie godząc się z tą decyzją skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że zwraca się o umorzenie jego składek w kwocie 60.700,00 zł, gdyż w pierwszej kolejności musi zapłacić składki za pracowników w kwocie 25.000,00 zł, które nie mogą być rozłożone na raty. Taka sytuacja uniemożliwi mu spłatę wszystkich zobowiązań wobec ZUS ze względu na zbyt wysokie obciążenia. Powołał się na przesłankę całkowitej nieściągalności polegającą na zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku nadającego się do prowadzenia egzekucji oraz argumentował argumentował, że niekorzystanie z pomocy opieki społecznej jest interpretowane na jego niekorzyść. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - dalej jako: [k.p.a.] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych na kwotę ogółem 3.824,03 zł i umorzył postępowanie w I instancji w tym zakresie oraz "w pozostałej części utrzymał powyższą decyzję w mocy i odmówił umorzenia składek za płatnika z tytułu jego osobistego ubezpieczenia wraz z odsetkami, od składek finansowanych za ubezpieczonych przez płatnika wraz z odsetkami oraz odsetek od składek finansowanych przez ubezpieczonych, kosztów upomnienia i opłaty dodatkowej w ogólnej kwocie 57.296,26 zł". W motywach rozstrzygnięcia wskazał na obowiązek wykazania w poprzednio wydanej decyzji szczegółowych kwot z podziałem na składki finansowane przez płatnika i składki finansowane przez ubezpieczonych. W jego ocenie należało uchylić wskazaną decyzję w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych kwocie 3.824,03 zł i umorzyć postępowanie przed organem I instancji jako bezprzedmiotowe z uwagi na treść art. 30 u.s.u.s., zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się instytucji umorzenia, rozłożenia na raty oraz odroczenia terminu płatności. To powoduje, że wniosek o umorzenie w powyższym zakresie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowy. Równocześnie podtrzymał stanowisko w sprawie odmowy umorzenia składek za płatnika z tytułu jego osobistego ubezpieczenia wraz z odsetkami, składek finansowanych za ubezpieczonych przez płatnika wraz z odsetkami od składek finansowanych przez ubezpieczonych, kosztów upomnienia i opłaty dodatkowej w ogólnej kwocie 57.296,26 zł. Następnie organ wskazał, że kwota wykazana w decyzji z dnia 29.01.2009 r. uległa zmianie w związku z uwzględnieniem opłaty dodatkowej, jak również wpłat dokonanych w toku postępowania. Przedstawiając stan prawny sprawy powtórzył uregulowania opisane w decyzji z dnia 29 stycznia 2009 r., to jest brzmienie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., w myśl których przesłanką uzasadniającą umorzenie należności z tytułu składek jest ich całkowita nieściągalność. Przypadki całkowitej nieściągalności zdefiniowano w ust. 3 art. 28, lecz żaden z nich nie odpowiada sytuacji faktycznej, w jakiej znalazł się wnioskodawca. Nie spełnia on również przesłanek określonych w par. 3 powołanego wyżej rozporządzenia, gdyż schorzenie wykazane odpowiednimi dokumentem nie dowodzi, aby była to choroba uniemożliwiająca mu pozyskanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia. Następnie przytoczono ustalenia faktyczne o sytuacji rodzinnej, majątkowej i życiowej wnioskodawcy w brzmieniu tożsamym z ustaleniami dotychczasowymi i na tej podstawie wysnuto wniosek o braku podstaw do uznania, by została spełniona którakolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ podkreślił, ze umorzenie jest wyjątkiem od zasady powszechnego opłacania należności z tytułu składek i dlatego przesłanki umorzenia nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Umorzenie może dotyczyć sytuacji nadzwyczajnych. W skardze na powyższą decyzję strona zwróciła się o umorzenie składek z tytułu osobistego ubezpieczenia, co umożliwi mu spłacenie składek za pracowników zatrudnianych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, w odniesieniu do których nie przewidziano możliwości zastosowania ulgi. Skarżący ponowił twierdzenia o bardzo trudnej sytuacji mieszkaniowej, finansowej, rodzinnej, wskazał na brak oszczędności i możliwości zaciągnięcia kredytu, na zadłużenie spłacane do Urzędu Skarbowego w N. w ratach po 200,00 zł miesięcznie. W konkluzji wniósł o umorzenie odsetek, kosztów upomnienia i opłaty dodatkowej, gdyż nie podoła spłacie tych należności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie, choć z przyczyn w niej nie wskazanych. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje badanie, czy zaskarżony akt nie narusza prawa materialnego oraz czy w fazie poprzedzającej jego wydanie nie zostały naruszone normy prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej: [p.p.s.a.] stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, rodzi konieczność uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego aktu. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat wskazanych przesłanek i niezależnie od zarzutów i wniosków skargi (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w sposób nakazujący wyeliminowanie tego aktu – w części uchylonej – z obrotu prawnego. W tym bowiem zakresie została ona wydana z istotnym naruszeniem przepisów formalnych, zawartych w k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji (...) w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w I instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zasady dotyczące ponownego rozpatrzenia sprawy w przypadku odwołania wniesionego od wydanej przez ministra działającego jako organ pierwszej instancji zostały określone w art. 127 par. 3 k.p.a. Stanowi on, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. W piśmiennictwie wskazuje się, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy różni się od odwołania tym, że nie wywołuje skutku dewolutywnego, czyli nie przesuwa sprawy do rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia. Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań powoduje, że nie będą miały zastosowania te przepisy o postępowaniu odwoławczym, które wiążą się z dewolutywnością odwołania, czyli art. 129 par. 1, art. 132, art. 136 in fine, art. 138 par. 2 i par. 3 k.p.a. Natomiast pozostałe przepisy dotyczące odwołań stosuje się wprost (por. B. Adamiak [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H.Beck 2004 r. str. 569). Jednakże w pełnym zakresie będzie znajdował zastosowanie art. 138 par. 1 k.p.a., w ramach którego wskazano, że organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję (pkt 1), może również uchylić ją w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umorzyć postępowanie (pkt 2) bądź umorzyć postępowanie odwoławcze (pkt 3). Ze względu na treść odesłania zawartego w art. 127 par. 3 k.p.a. nie będzie miał w sprawie zastosowania art. 138 par. 2 k.p.a. Z analizy powołanych przepisów wynika zatem zakres możliwych rozstrzygnięć Prezesa ZUS przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W żadnym razie nie mieści się w nim takie rozstrzygnięcie, jakie zawarł Prezes w części drugiej osnowy decyzji (drugi akapit), polegające na utrzymaniu w mocy decyzji w pozostałej części i równoczesnym orzeczeniu merytorycznym. Brzmienie powołanych wyżej przepisów (art. 127 par. 3 i art. 138 par. 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) jednoznacznie wskazuje, iż merytoryczne orzeczenie odwoławcze może polegać na utrzymaniu w mocy decyzji "organu I instancji", co zajdzie w sytuacji, gdy zaskarżone odwołaniem rozstrzygnięcie "organ II instancji" uzna za prawidłowe, albo też - w razie uznania decyzji pierwszoinstancyjnej za nieprawidłową, polegać będzie na uchyleniu decyzji organu I instancji i orzeczeniu w tym zakresie co do istoty sprawy. Z przedstawionych regulacji wypływa jednoznaczny wniosek, że Prezes Zakładu mógł sprawę rozstrzygnąć odmiennie, niż uczyniono to w poprzedniej decyzji, jedynie w razie uchylenia tej wcześniejszej decyzji. Jednocześnie zakres uchylenia "pierwszoinstancyjnej" decyzji (w całości lub w części) wyznacza obszar, w jakim przy ponownym rozpatrzeniu sprawy mógł takiego odmiennego rozstrzygnięcia dokonać. Prezes ZUS nie mógł orzekać odmiennie w zakresie takim, w jakim decyzji zaskarżonej odwołaniem nie uchylił. Odmienne orzeczenie ze swej istoty świadczy bowiem o nieprawidłowości wcześniejszego rozstrzygnięcia, a to z kolei musi powodować jego uchylenie w całości lub części, stosownie do zakresu stwierdzonego naruszenia prawa i ze względu na samą możliwości orzeczenia co do części decyzji. Tymczasem rozpoznając sprawę ponownie Prezes Zakładu w części rozstrzygnięcia (drugi akapit) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy i równocześnie orzekł merytorycznie, odmawiając umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 57.296,26 zł. Takie działanie stanowi jednoznaczne naruszenie wskazanego powyżej art. 138 par. 1 pkt 2 k.p.a., skoro nie można jednocześnie utrzymać w mocy wcześniejszej decyzji i zarazem orzekać o żądaniu strony w sposób odmienny. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że utrzymanie decyzji w mocy wyklucza jakąkolwiek powtórną ingerencję w treść wcześniejszego rozstrzygnięcia. To oczywiste naruszenie powołanego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sytuacji, gdy Prezes Zakładu zamierzał orzec merytorycznie, winien wpierw decyzję z dnia [...] uchylić; jeśli zaś zamierzał utrzymać ją w mocy, nie miał żadnych podstaw do merytorycznego orzekania. Rozstrzygnięcia organu prowadzącego postępowanie nie można domniemywać na podstawie jego uzasadnienia, dlatego sposób ujęcia przedmiotu rozstrzygnięcia przez organ jest w tej mierze decydujący. Nie można zdaniem Sądu wymagać od strony, aby dochodziła rzeczywistej treści rozstrzygnięcia dotyczącego jej sytuacji prawnej. Zatem tkwiąca w tym elemencie zaskarżonego rozstrzygnięcia wewnętrzna sprzeczność musi być usunięta w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, które może zakończyć się jedną z możliwych decyzji wymienionych w art. 138 par. 1 k.p.a. Sąd równocześnie wskazuje, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż kwota ujęta w decyzji z dnia [...](60.700,00 zł) uległa zmianie, gdyż zwiększyła się o kwotę opłaty dodatkowej (czego nie rozpatrywano w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...]), jak też zdaniem tego organu zmniejszyła się o kwotę dokonanych przez skarżącego w toku postępowania wpłat. Żadnych konkretnych wyliczeń w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednak nie przedstawiono. Niemniej jednak ze zsumowania kwot ujętych w tej decyzji wynika, że orzekając ponownie organ rozstrzygał co do kwoty 61.120,29 zł (3.824,03 zł plus 57.296,26 zł), a wiec wyższej niż będąca przedmiotem wcześniejszego orzekania. Pominięto jednak okoliczność, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o umorzenie zaległych składek w kwocie 60.700 zł. Tym samym w zakresie kwoty 420,29 zł (61.120,29 zł – 60.700 zł) Prezes orzekał z urzędu, mimo braku w tym zakresie wniosku strony, co czyni takie rozstrzygniecie wadliwym, gdyż postępowanie w niniejszej sprawie – co jest bezsporne - zostało zainicjowane wnioskiem strony, nie było natomiast wszczynane z urzędu. Na powyższą kwestię zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3.12.2007 r. V SA/Wa 1604/07 (LEX nr 485137) i Sąd tu orzekający stanowisko to podziela, że w przypadku złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek to treść wniosku przesądza o zakresie złożonego żądania i wyznacza ramy postępowania, a podstawą takiego stanowiska jest art. 63 pa. 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. Należy ponadto zwrócić uwagę, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Zakładu nie odniósł się w ogóle do argumentacji strony przedstawionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołała się ona na podstawę do umorzenia określoną w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.ps.u.s. Zaniechanie oceny tej przesłanki świadczy o niedostatecznym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, również w kontekście warunków nieściągalności sformułowanych w tym przepisie i dowodzi naruszenia przez organ ponownie rozpatrujący sprawę art. 11 oraz art. 107 par. 3 k.p.a. Ma to szczególne znaczenie w przypadku decyzji opartych na uznaniu administracyjnym, gdzie uzasadnienie decyzji musi w sposób pełny i wyczerpujący przedstawiać okoliczności będące podstawą umorzenia. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazuje na konieczność przeanalizowania i omówienia okoliczności uzasadniających odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w sposób niebudzący żadnych wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 10.10.2007 r. II GSK 176/07). Oczywiście wybór sposobu rozstrzygnięcia, a więc umorzenie zaległości bądź też odmowa ich umorzenia, należeć będzie w ostatecznym wyniku do organu prowadzącego postępowanie, jednakże może to nastąpić po wnikliwym odniesieniu się do wszystkich okoliczności zgłaszanych przez stronę. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Prezes Zakładu obowiązany będzie przeanalizować i rozważyć wskazywaną przez skarżącego przesłankę umorzenia należności (art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.) z ewentualnym uzupełnieniem materiału dowodowego, jeśli uzna to za niezbędne dla wyjaśnienia tej kwestii. Równocześnie uzupełni akta sprawy o informację co do wyniku prowadzonej egzekucji administracyjnej, gdyż w aktach przekazanych Sądowi brak jest jakichkolwiek danych w tym zakresie. Treść końcowego rozstrzygnięcia winna odpowiadać jednemu z możliwych rozstrzygnięć określonych w art. 138 par. 1 k.p.a., z uwzględnieniem uwag Sądu odnoszących się do tego zagadnienia. Mając wiec na względzie opisane powyżej uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Natomiast prawidłowość rozstrzygnięcia organu w części uchylającej decyzję z dnia 29 stycznia 2009 r. i umarzającej postępowanie nie budzi zastrzeżeń z uwagi na brzmienie art. 30 u.s.u.s. i znajduje formalną podstawę w treści art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego wyroku znajduje podstawę w art. 152 p.p.s.a. Dodatkowo Sąd wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie co do zasady było dopuszczalne takie częściowe uchylenie decyzji organu I instancji, która w swej treści zawierała rozstrzygnięcia wyodrębnione przedmiotowo, a więc w zakresie składek na ubezpieczanie społeczne, zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jak też odsetek od wszystkich tych należności oraz kosztów upomnienia. Te wszystkie należności mieszczą się bowiem w pojęciu "należności z tytułu składek" zdefiniowanym w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. i w związku z brzmieniem art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. mogły być objęte przedmiotowym postępowaniem. W nawiązaniu do wniosków skarżącego zawartych w skardze, domagającego się umorzenia przez Sąd wskazanych przez niego należności, należy wskazać, iż rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia tych należności należy do kompetencji organów. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, czyli umorzenia należności zgodnie ze zgłoszonym żądaniem.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło