I SA/Op 279/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w związku z wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy W postępowaniu wszczętym ze skargi A Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] złożono na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270) - /dalej p.p.s.a., wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w powyższej sprawie, Uzasadniając wniosek wskazano, że dokonane przez organy podatkowe zabezpieczenia na rzeczowym majątku oraz środkach finansowych spowodowało zachwianie płynności finansowej Spółki, zaś niskie kursy walut obcych wpłynęły negatywnie na rentowność prowadzonej działalności i terminowe regulowanie zobowiązań. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała środki trwałe o wartości 440.443,80 zł, wielkość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 200.000 zł oraz stratę za poprzedni rok obrotowy w wysokości 21.122,72 zł. Wskazała również, iż jej majątek (nieruchomość i większość środków trwałych) stanowi zabezpieczenie w sprawie podatkowej z Opolskim Urzędem Skarbowym w O. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 grudnia 2007 r. oddalono wniosek skarżącej Spółki z tym uzasadnieniem, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stanowi instytucję wyjątkową i może być udzielone w sytuacjach szczególnych, a w takiej skarżąca się nie znajduje. Na podstawie analizy dowodów przedstawiających stan dochodów Spółki uznano, że nie wykazane zostało po jej stronie spełnienie przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. tj. nie ma podstaw faktycznych do uznania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Dokonując analizy przedłożonych deklaracji podatkowych CIT-8 i VAT-7 stwierdzono, że strona skarżąca posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły i dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada znaczenie, nie zaś szeroko pojęta płynność finansowa firmy. Ustalono bowiem, iż w 2006 r. strona skarżąca uzyskała przychody w wysokości 2.950.791,24 zł, natomiast w ostatnim okresie, tj. w okresie od 1 sierpnia do końca października 2007 r., sprzedaż towarów i usług łącznie na terenie kraju i poza nim wyniosła 735.695 zł (z czego w ostatnim badanym okresie tj. w październiku 2007 r. wyniosła 279.482 zł). Jednocześnie wskutek osiągniętej za ten okres nadwyżki podatku naliczonego nad należnym strona skarżąca otrzymała kwotę zwrotu podatku na rachunek bankowy w wysokości 86.209 zł. Zatem należny w sprawie wpis od skargi jak też pozostałe koszty mogące zaistnieć w przedmiotowej sprawie stanowią 0,82 % kwoty otrzymanego zwrotu podatku oraz 0,096% kwoty sprzedanych towarów i usług. Ponadto wskazano, iż z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynikało, że Spółka dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi (w łącznej kwocie 341.629,86 zł) i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winna uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne. Zwrócono również uwagę na fakt, iż dokonane przez organy podatkowe w 2005 r. zabezpieczenie dotyczyło środków w posiadaniu których strona skarżąca była w przed przeszło dwoma laty, nie zaś otrzymanych przez nią w obecnym okresie, który ma znaczenie dla oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Orzeczenie to zostało zaskarżone sprzeciwem w trybie art. 259 § 1 powołanej ustawy, w którym Spółka kwestionowała błędne jej zdaniem ustalenie, że dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Zarzuciła, iż w wydanym rozstrzygnięciu oparto się jedynie na wielkości osiągniętych w 2006 r. przychodów nie uwzględniając poniesionych przez spółkę w 2006 r. kosztów. Podobnie, wskazując na wielkość sprzedaży osiągniętej w okresie sierpień-październik 2007 r., pominięto fakt, iż w okresie tym spółka dokonywała zakupów w kwocie 685.693 zł, jak również musiała ponosić inne wydatki związane z jej funkcjonowaniem, w tym także dotyczące innych wpisów i opłat sądowych związanych z licznymi innymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi. Zwróciła uwagę na fakt, iż posiadane na rachunku bankowym środki pieniężne były wykorzystywane na spłatę zobowiązań, z których ponad 60% było przeterminowanych, zaś dostawcy uzależnili dostawy materiałów niezbędnych do produkcji od spłaty zobowiązań. Podkreśliła, iż skutki dokonanych wprawdzie dwa lata temu zabezpieczeń jej majątku odczuwalne są do chwili obecnej, wobec faktu zawarcia układów ratalnych, z których spółka musi się sumiennie wywiązywać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 259 § 1 i art. 260 cyt. wyżej ustawy sprzeciw, który został skutecznie wniesiony powoduje, że traci moc postanowienie będące jego przedmiotem, a sprawa podlega ponownie rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. Zasadą wynikającą z art. 199 u.p.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania. Wyjątek od tej zasady stanowi uprawnienie strony do uzyskania prawa pomocy, będące formą dofinansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym z budżetu państwa. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym nastąpić może, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika, iż to na stronę postępowania sądowoadministracyjnego nałożony został obowiązek wykazania spełnienia przesłanek uprawniających do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Uznaniu Sądu zaś ustawodawca pozostawił ocenę przytoczonych przez nią okoliczności. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Na obecnym etapie sprawy chodzi zatem chodzi zatem o kwotę 590,00 zł z tytułu należnego od skargi wpisu sądowego oraz wpisu od zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 12 listopada 2007 r. w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 259 zł ( § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) oraz opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 ww. rozporządzenia - w kwocie 100 zł. Podkreślić również należy, iż analiza regulacji art. 246 § 2 p.p.s.a. wskazuje, że prawo pomocy zarówno w pełnym jak i w częściowym zakresie stanowi instytucję wyjątkową, dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Zwłaszcza, iż zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać tym bardziej od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004). Dokonując oceny przedstawionych przez skarżącą w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej , Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. W ocenie sądu, biorąc pod uwagę wykazany przez wnioskodawcę stan majątkowy i finansowy należy stwierdzić, że pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym pozostaje w granicach możliwości finansowych strony. Wyszczególnione w zeznaniach podatkowych kwoty świadczą o tym, iż prowadziła ona działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (wykazany przychód to odpowiednio 2.950.791,24 zł i 735.695 zł), co powoduje, iż kwota wpisu oraz inne koszty mogące zaistnieć w tej sprawie wydaje się nie być nadmiernie wygórowaną w stosunku do możliwości finansowych strony. Za uwzględnieniem wniosku nie przemawiał również fakt dysponowania przez skarżącą znacznymi środkami znajdującymi się na rachunku bankowym, z czego kwota 58.411 zł wpłynęła na rachunek strony w okresie po sporządzeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem skarżąca, w okresie w którym wiedziała o konieczności poniesienia kosztów, posiadała środki pieniężne, z których, jak sama wskazała w złożonym zażaleniu, w pierwszej kolejności zaspakajała wierzycieli, kosztem należności publicznoprawnych. Wprawdzie to do strony należał wybór, w jaki sposób dysponować posiadanymi środkami finansowymi, zauważyć wszakże należy, że w niniejszym postępowaniu strona ubiega się o pomoc z budżetu państwa, tymczasem jej zachowanie wskazuje, iż w sposób ewidentny "faworyzuje" swoje zobowiązania cywilnoprawne. W tej sytuacji nie można oczekiwać, że Sąd uzna wyższość należności cywilnoprawnych nad należnościami publicznoprawnymi. W ocenie Sądu niedopuszczalnym jest by strona skarżąca w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktowała zobowiązania cywilno-prawne, uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy, gdyż prowadziłoby to do niczym nieuzasadnionego przerzucania ciężaru związanych ze sprawą kosztów na Skarb Państwa poprzez uszczuplenie należnych mu dochodów. W tej sytuacji, oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy, należało dojść do wniosku, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie nie występują w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 przywołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji