I SA/Op 283/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 maja 2011 r. [...] w przedmiocie zwolnienia płatnika od obowiązku poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy podatkowego Skarżący L. W. wniósł skargę do WSA w Opolu decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 maja 2011 r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 29 listopada 2010 r. zwalniającą płatnika - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, z obowiązku poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 117,73 zł, od otrzymywanych świadczeń, począwszy od miesiąca grudnia 2010 r. do momentu wyczerpania powyższej kwoty, jednak nie później niż do 31 grudnia 2010 r. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, Skarżący, pismem z dnia 29 lipca 2011 r., złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu żądania Skarżący wskazał, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej spowodowanej uzyskiwaniem bardzo niskich dochodów i ponoszeniem bardzo wysokich kosztów leczenia po przebytym w dniu 24 maja 2011 r. zawale serca. Do wniosku Skarżący dołączył m.in. karty informacyjne leczenia szpitalnego, kserokopie rachunków dotyczących zakupu leków, decyzję ZUS o waloryzacji renty, z której wynika wysokość wypłacanego Skarżącemu świadczenia (280,07 zł) oraz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Mając na względzie, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 sierpnia 2011 roku, Skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W związku z tym, że L. W. nie wykonał wezwania, referendarz sądowy, na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm)-/dalej p.p.s.a./, zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pismem z dnia 27 września 20011 r. Skarżący złożył sprzeciw na powyższe rozstrzygnięcie, ponownie wskazując na trudną sytuację życiową i zdrowotną. Równocześnie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, przedkładając w załączeniu wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek wskazał, iż jest osobą posiadającą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, bez możliwości zarobkowania, po przebytym zawale serca, utrzymującą się z bardzo niskich dochodów w wysokości 280,07 zł miesięcznie, przy bardzo wysokich kosztach leczenia i rehabilitacji wynoszących ok. 250 zł miesięcznie. Oświadczył, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada domu, mieszkania oraz innych nieruchomości ani żadnych zasobów pieniężnych czy przedmiotów majątkowych. Użytkuje pokój o powierzchni 16 m2. Do innych, istotnych danych Skarżący zaliczył stan zdrowia oraz wykluczenie społeczne i zawodowe. Skarżący przedłożył dodatkowo orzeczenie z dnia 16 kwietnia 2009 r. zaliczające go do osób chorych z lekkim stopniem niepełnosprawności, ze wskazaniem dotyczącym zatrudnienia – przeciwwskazana ciężka praca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności, odnosząc się od zawartego w piśmie z 27 września 2011r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, Sąd mając na uwadze przepisy art. 86 § 2 oraz 243 § 1 p.p.s.a., jak również zasady ekonomiki procesowej, postanowił od razu przejść do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawo pomocy. Prawo pomocy, jak wynika z art. 243 § 1 p.p.s.a., może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że w przedmiocie prawa pomocy, strona może ze stosownym wnioskiem wystąpić w każdym czasie, brak jest ponadto przeciwwskazań do wielokrotnego składania wniosku, o którym mowa. Uchybienie w przedmiotowej sprawie terminowi do złożenia wniosku o przedłożenie urzędowego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje dla Skarżącego ujemnych skutków w zakresie postępowania, jest on bowiem uprawniony do złożenia formularza w każdym czasie. Nawet pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na brak formularza PPF, nie pozbawiło Skarżącego możliwości ponownego złożenia wniosku. Skoro, w dniu 27 września 2011 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, wniosek ten powinien być rozpoznany merytorycznie. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. W myśl z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dokonując analizy przedstawionych przez Skarżącego we wniosku o prawo pomocy informacji i przedłożonych dokumentów, jak i danych znajdujących się w aktach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż przedstawione okoliczności uzasadniają uwzględnienie wniosku. Skarżący w sposób dostateczny wykazał bowiem, iż w jego przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym świadczy przede wszystkim sytuacja osobista i materialna Skarżącego. Z akt sprawy wynika, iż źródłem jego utrzymania jest świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 280 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku, a jego trudną sytuację pogłębia zły stan zdrowia i konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją. W ocenie Sądu wysokość osiąganego dochodu pozwala jedynie na skromne zaspokojenie potrzeb bieżącego i koniecznego utrzymania. W tej sytuacji wyłączone są możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym zrealizowania prawa do sądu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.