I SA/Op 288/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 17 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Ś. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. Ś., S. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2015 r., postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi S. Ś., jak też jego żony E. Ś., jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2015 r. W związku z tym skarżący etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązani są - zgodnie z postanowieniami § 2 ust 1, pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) – zwanej dalej p.p.s.a, S. Ś. (dalej zwanego wnioskodawcą) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że wraz z żoną, z którą prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, uzyskują dochody (pochodzące ze świadczenia przedemerytalnego oraz emerytury) w wysokości 1.594,12 zł netto (tj. po potrąceniu podatku, składki i zajęciu części dochodów przez komornika), ponosząc stale opłaty i zobowiązania w łącznej kwocie 962,60 zł (dotyczące zakupu usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej, gazu i węgla, a także związane z leczeniem, zapłatą podatku od nieruchomości oraz opłatą za wodę i ścieki). W dalszej części wnioskodawca oświadczył, że posiada dom mieszkalny o powierzchni [...] m² (wartości około 285.000 zł) oraz nieruchomość o powierzchni [...] arów (wartości około 12.000 zł). Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez wnioskodawcę o prawo pomocy w zakresie częściowym uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W wykonaniu wezwania referendarza wnioskodawca wraz z żoną przekazali pismo (sporządzone 28 września 2016 r.) wraz kserokopiami: zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w 2015 r. (PIT-36), przekazu potwierdzającego pobranie przez wnioskodawcę świadczenia wypłacanego przez ZUS w kwocie 620,71 zł, zaświadczenia wydanego przez ZUS o wysokości emerytury pobieranej przez jego żonę (w wysokości 973,41 z), karty informacyjnej leczenia szpitalnego, karty wypisowej, paragonów fiskalnych dotyczących zakupu paliwa, faktur wraz dowodami dokonania zapłaty podatku od nieruchomości oraz zapłaty należności za wodę, ścieki, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, gaz, węgiel i leki. W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w opisanych wyżej dokumentach wskazują na wyjątkową sytuację wnioskodawcy i jego rodziny w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 2 p.p.s.a. Wynika z nich bowiem, iż obecnie w gospodarstwie domowym wnioskodawcy uzyskiwane są dochody pochodzące jedynie ze świadczenia przedemerytalnego i emerytalnego, które na skutek czynności egzekucyjnych ograniczone zostały do kwoty 1.594,12 zł (przedmiotem egzekucji jest świadczenie emerytalne jego żony). Jednocześnie dokonując analizy kosztów niezbędnych dla bieżącego utrzymania wykazanych przez wnioskodawcę (bez kosztów wyżywienia w wysokości 962,60 zł) ustalono, iż skala tych kosztów obciąża w całości uzyskiwane dochody, tym samym nie dając mu możliwości wygenerowania jakichkolwiek środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Na wyjątkową w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje również powoływany przez wnioskodawcę stan zdrowia, który uniemożliwia mu podjęcie dodatkowej pracy zarobkowej. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.