I SA/Op 289/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Opole Inspektorat w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 14 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podlegania polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego postanawia: odrzucić skargę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu Inspektorat w Kędzierzynie-Koźlu decyzją z dnia 14 marca 2011 r. nr [...] orzekł o podleganiu skarżącego P. P. polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego w okresie od dnia 01.03.2010 r. do dnia 31.03.2011 r. Podstawą prawną wydanej decyzji był między innymi art. 83 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. nr 205, poz. 1585 ze zm.) dalej jako u.s.u.s. Od wskazanej decyzji skarżący w dniu 11 kwietnia 2011 r. za pośrednictwem ZUS inspektorat w Kędzierzynie Koźlu wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego w Opolu. Następnie pismem złożonym w dniu 14 kwietnia 2011 r. w ZUS Inspektorat w Kędzierzynie-Koźlu skarżący zaskarżył w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, iż sprawa nie podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, ponieważ właściwym w sprawie jest Sąd Okręgowy w Opolu, wobec czego wniósł o przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w Opolu. Zarządzeniem przewodniczącego dnia 4 lipca 2011 r. tut. Sąd wezwał skarżącego do sprecyzowania czy skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odwołanie należy traktować jako skargę wniesioną do tut. Sądu w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., czy stanowi ono odwołanie od decyzji ZUS do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu, a tylko omyłkowo został skierowana do sądu administracyjnego. W wykonaniu zarządzenia skarżący pismem z dnia 7 lipca 2011 r. wskazał, iż pismo stanowi skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi dokonuje oceny jej dopuszczalności tj. bada, z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne. Sąd dokona odrzucenia skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego w szczególności, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi z wymienionego powodu nastąpi także wówczas, gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych. Art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz. U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm.) dalej k.p.a. wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego w trybie określonym przepisami ustawy kodeks postępowania cywilnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W art. 4778 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) wskazano iż, do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Norma ta znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ uznanie przez ZUS w drodze decyzji o podleganiu skarżącego polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego w okresie od dnia 01.03.2010 r. do dnia 31.03.2011 r. stanowi indywidualną sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych. Reguła kontroli sądowej przez sądownictwo powszechne decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych doznaje ograniczenia treścią art. 83 ust. 4 u.s.u.s. który przewiduje w enumeratywnie wymienionych przypadkach tryb odwoławczy na zasadach określonych przepisami k.p.a., tymi przypadkami są decyzje przyznające świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzje odmawiające przyznania takiego świadczenia, a także decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W tych sprawach po uprzednim wyczerpaniu środka odwoławczego w postaci ponownego rozpoznania sprawy przez prezesa ZUS obowiązuje tryb kontroli sądowej dokonywanej przez sądy administracyjne. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skoro w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. nie została wymieniona decyzja w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu to podlega ona, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy, kontroli sądu powszechnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak to wskazał w art. 83 ust. 4 ustawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.