I SA/Op 294/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 13 lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. w związku z wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W postępowaniu wszczętym ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 13 lipca 2012 r. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r. skarżąca, na druku PPF, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach oświadczyła, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z dwojgiem uczących się dzieci, nie posiada jakiegokolwiek majątku, zaś jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody pochodzące ze świadczenia alimentacyjnego w wysokości 600 zł miesięcznie. Dodatkowo, na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca przekazała: kserokopie zaświadczenia wystawionego przez Uniwersytet Opolski, iż D.K. syn jest aktualnie studentem tej uczelni, umowy zlecenia na wykonanie w miesiącu sierpniu 2012 r. pracy przez D.K. za wynagrodzeniem 1.500 zł brutto, wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego w ALIOR BANK S.A., zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie skarżącej w 2011 r. (według zaświadczenia dochód ten wyniósł 22.136,53 zł), zaświadczenia o przebywaniu skarżącej w okresie od 14 czerwca 2012 r. do 12 września 2012 r. na zasiłku chorobowym, decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznaniu skarżącej w okresie od 14 czerwca 2012 r. do 19 lipca 2012 r. zasiłku chorobowego w wysokości 360 zł, decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej z 28 listopada 2011 r. o przyznaniu skarżącej zasiłku rodzinnego na córkę K.K., dowodów zapłaty za usługi telekomunikacyjne, faktur dotyczących usług dostawy energii elektrycznej, gazu, wody i odprowadzania ścieków. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 października 2012r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy z tym uzasadnienie, że nie wyjaśniła on w sposób nie budzący wątpliwości swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Od orzeczenia referendarza skarżąca wniosła sprzeciw. Nie zgadzając się z wyrażoną w postanowieniu oceną wskazała na uzyskiwane dochody, które bez uszczerbku dla rodziny nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczyła, iż znajduje się w niecodziennej sytuacji, albowiem ponosi koszty leczenia oraz koszty dochodzenia przed Sądem powszechnym roszczeń z tytułu ustanowienia renty wypadkowej oraz stopnia niepełnosprawności, a co z tym się wiąże uczestniczy w badaniach komisyjnych poza województwem opolskim; te zaś powodują powstanie dodatkowych kosztów dojazdu. Skarżąca podkreśliła, iż w swym ostatnim piśmie przedstawiła kserokopie biletów potwierdzające przejazdy kolejowe oraz bieżące utrzymanie. Podała, iż na chwilę obecną zamieszkuje z mężem A.K., a wszystkie rachunki opiewają na męża ze względu na fakt, iż jest on współwłaścicielem domu. Wyjątek stanowi rachunek za gaz, który jako jedyny widnieje na siostrę męża – B.K. - współwłaścicielkę domu. Jednocześnie wskazała, że syn B.K. aktualnie przebywa w Holandii. Zaznaczyła, iż nie zna żadnej osoby, która mogłaby reprezentować ją w sposób rzetelny i fachowy, natomiast nieprzyznanie prawa pomocy "stawia ją w pozycji przegranej". Wraz ze sprzeciwem skarżąca przedłożyła kserokopie: zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu A.K., opinii prawno-medycznych dokumentujących fakt dochodzenia przed Sądem Okręgowym w O. praw do renty wypadkowej oraz ustalenia stopnia niepełnosprawności, biletów kolejowych oraz rachunków za leki. W piśmie z dnia 29 października 2012r. skarżąca poinformowała tut. Sąd o zmianie adresu zamieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 t.j.) – dalej jako: [p.p.s.a.] postanowienie, przeciw któremu został skutecznie wniesiony sprzeciw traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym (a o takie wnosi skarżąca) może być przyznane osobie fizycznej gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej - formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest więc wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła w sposób przekonujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. W ocenie Sądu nie wyjaśniła ona w sposób niebudzący wątpliwości swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Nie przekazała także pełnej informacji dotyczącej jej sytuacji mieszkaniowej (pkt 4 sprzeciwu) albowiem w piśmie z dnia 29 października 2012r. poinformowała Sąd o zmianie adresu zamieszkania, nie wyjaśniając jednak, czy okoliczność ta rodzi po jej stronie obowiązek ponoszenia dodatkowych kosztów. Natomiast ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów tj. kserokopii faktur i dowodów wpłaty wynika, iż koszty związane z nabyciem usług telekomunikacyjnych, dostawy energii elektrycznej, wody i odprowadzania ścieków obciążają męża skarżącej A.K., który, według jej oświadczenia, nie prowadzi z nią wspólnie gospodarstwa domowego. Skarżąca wyjaśnia, iż na przekazanej kserokopii faktury dotyczącej usług dostawy gazu jako nabywca widnieje B.K. – siostra męża skarżącej. Poza powyższymi twierdzeniami strona nie udokumentowała swojej sytuacji materialnej. Nie przedstawiła też jakiejkolwiek informacji odnośnie pozostałych kosztów niezbędnych dla bieżącego utrzymania skarżącej i jej rodziny, takich jak chociażby koszty związane z zakupem żywności, środków higieny, ubrania, obuwia. Niewystarczającymi w tym zakresie są nadesłane przez skarżącą kserokopie rachunków poniesionych na leki oraz kserokopie biletów za jednorazowe przejazdy kolejowe w dniach 08.06.2012r.(O.. – W. bilet na dwie osoby z ulgą studencką) i 24.07.2012r. (O.- K. – T. jeden bilet normalny). Natomiast przedłożone kserokopie opinii lekarskich dokumentują jedynie stan zdrowia skarżącej oraz fakt dochodzenia przez nią roszczeń z tytułu ustanowienia renty wypadkowej i ustalenia stopnia niepełnosprawności, a nie kosztów z tym związanych. Tymczasem, jak to wskazano w postanowieniu WSA w Warszawie z dnia 4 października 2006 r., nawet jeżeli znany jest poziom osiąganych przez stronę dochodów, to brak danych dotyczących bieżących wydatków uniemożliwia ustalenie, czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy (przywołano: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, s. 724). W ocenie Sądu również w zakresie dochodów uzyskiwanych przez skarżącą w jej gospodarstwie domowym przedstawione informacje są niepełne. Uwzględniając fakt uzyskiwania przez nią dochodów w wysokości 600 zł miesięcznie nie sposób przyjąć, iż są one wystarczające do pokrycia kosztów niezbędnych dla bieżącego utrzymania trzyosobowej rodziny. Brak pełnych danych w tym względzie nie pozwala na ustalenie rzeczywistych środków finansowych, jakimi skarżąca dysponuje w ramach gospodarstwa domowego. Przyjąć więc należy, że nie wyjaśniła w sposób wiarygodny, w jaki sposób utrzymuje się pomimo tak niskiego dochodu – poprzez nadesłanie choćby oświadczeń osób udzielających jej jakiejkolwiek pomocy. Zdaniem Sądu mało prawdopodobnym jest, by skarżąca samodzielnie przy tak niskich dochodach była w stanie utrzymywać trzyosobową rodzinę (skarżąca i dwoje dzieci), ponosić koszty niezbędne dla bieżącego utrzymania bez uzyskiwania innego dochodu, bądź też bez jakiejkolwiek pomocy osób trzecich. Zatem w sytuacji, gdy skarżąca nie przekazała dowodów mogących wiarygodnie obrazować sytuację rodzinną, majątkową i finansową jej oraz jej rodziny stwierdzić należy, iż nie ma podstaw by uznać przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego, czy też nierzetelne ich wykonanie, należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Reasumując, zebrany w toku niniejszego postępowania materiał nie pozwala na stwierdzenie, że spełniona została przesłanka wymieniona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z przedstawionych przyczyn faktycznych i prawnych orzeczono jak w sentencji.