I SA/Op 294/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 lipca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi T. F. (dalej jako skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 lipca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 30 sierpnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku wynika, że podstawą utrzymania jednoosobowego gospodarstwa domowego skarżącego są środki pieniężne pochodzące z pomocy społecznej w wysokości 757 zł (zasiłek okresowy – 317 zł, zasiłek celowy 440 zł). W oświadczeniu zawartym we wniosku skarżący wskazał również, że nie posiada żadnego majątku, oraz że jego miesięczne koszty utrzymania wynoszą około 800 zł, nadmieniając zarazem, iż stosowna dokumentacja dotycząca wydatków na bieżące utrzymanie znajduje się w aktach sprawy. W załączeniu skarżący przekazał dodatkowo kserokopię zaświadczenia z 6 lipca 2018 r. o posiadanym przez niego statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, kserokopię zaświadczenia z 10 lipca 2018 r. o korzystaniu przez niego (z powodu ubóstwa) z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] w formie zasiłków okresowych i celowych (na żywność, odzież, obuwie, środki czystości i opłaty mieszkaniowe), kserokopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z 14 czerwca 2018 r. o przyznaniu mu zasiłku celowego w wysokości 440 zł oraz kserokopię zaświadczenia lekarskiego. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanek określonych w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). W ocenie referendarza informacje oraz dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też wynikające z całości dokumentacji zawartej w aktach sprawy (w tym załączonych do wniosku kserokopii dokumentów), wskazują na wyjątkową sytuację skarżącego w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 1 p.p.s.a. Okoliczności, ustalone na podstawie tych informacji i danych (tj. pozostawanie bez pracy bez prawa do zasiłku, całkowite uzależnienie od niewielkich środków uzyskiwanych z pomocy społecznej, stan zdrowia wymagający leczenia i rehabilitacji), wskazują bowiem, iż w gospodarstwie domowym skarżącego nie ma potencjału umożliwiającego pokrycie przez niego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.