I SA/Op 295/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 maja 2009r. [...] w przedmiocie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący A. Ś. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 maja 2009r. w przedmiocie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. Przewodniczący Wydziału I tut. Sądu zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2009r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200zł. W związku z tym skarżący w dniu 26 czerwca 2009r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał przy tym, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz żoną K. Ś. (uczestniczką postępowania), która nie posiada żadnych dochodów. Skarżący utrzymuje ich oboje z emerytury, która wynosi 2.164zł netto. Do jego majątku należą dom o pow. 120m2, stodoła o pow. 82m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 1,40ha (większość w dzierżawie). Skarżący nie posiada przy tym żadnych innych składników majątkowych. Referendarz sądowy tut. Sądu postanowieniem z dnia 3 lipca 2009r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wywiódł sprzeciw na to postanowienie. Argumentował przy tym, że powierzchnia domu, w którym mieszkają, wynosi 120m2 wraz z nieużytkowanym poddaszem. Nieruchomość jest stosunkowo stara i nie generuje żadnych przychodów, a jedynie wydatki. Natomiast koszty bieżącego utrzymania skarżący wraz z żoną pokrywają z jego emerytury, która wystarcza im na życie niewiele ponad minimalnej egzystencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie przez skarżącego sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej P.p.s.a] ma ten skutek, że postanowienie traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. W związku z tym Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w myśl art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. osobie fizycznej możliwe jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W pierwszym przypadku musi ona wykazać, że nie jest ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie oraz rodziny. Natomiast w drugim musi wykazać, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie sądu w niniejszej sprawie zachodzi pierwsza z opisanych sytuacji. Koszty postępowania w niniejszej sprawie w chwili obecnej wynoszą 200zł. Na dalszym etapie postępowania mogą one wynieść kolejne 100zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, ewentualnie 100zł za wpis od skargi kasacyjnej lub też dalsze 100zł z tytułu wpisu od każdego zażalenia na postanowienia wydane przez sąd, o ile takie zostanie wniesione. Zatem wymienione środki prawne lub czynności zdziałane przez skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym uwarunkowane są wniesieniem opłaty. Zdaniem Sądu wysokość tych wydatków nie daje się pogodzić z kosztami utrzymania koniecznego skarżącego i mogłyby one wywołać w nich uszczerbek. Innymi słowy budżet domowy skarżącego nie pozwala na swobodne wyasygnowanie należności potrzebnych na pokrycie kosztów sądowych gdyż odbyłoby się to z uszczupleniem wydatków na utrzymanie konieczne skarżącego i jego żony. W niniejszej sprawie Sąd ustalił, że skarżący siebie oraz żonę utrzymuje z emerytury w wysokości 2.164zł netto. Jako wydatki ponoszone z tytułu opłat stałych (rachunki za prąd, wodę, itp.) – w tym również proporcjonalnie rozliczony na poszczególne miesiące podatek od nieruchomości – szacunkowo przyjąć należało kwotę 600zł miesięcznie. W związku z tym na codzienne utrzymanie (wyżywienie, odzież) skarżącemu oraz jego żonie miesięczne pozostaje kwota ok. 700zł na osobę. Wynika stąd, że średnio na każdą z tych osób przypada 22,83zł dziennie. Co więcej skarżący ze względu na wiek swój oraz żony, w ramach tego budżetu, ponosi również wydatki na lekarstwa. W tym stanie rzeczy uznać należało, że wygospodarowanie kwoty 200zł przy takim kształcie budżetu domowego jest nadmiernie utrudnione lub też niemożliwe. Zwrócić należy uwagę, że ponoszenie kosztów postępowania przez strony jest zasadą. Natomiast zwolnienie od obowiązku ponoszenia tych kosztów musi być wyjątkowe ponieważ sprawia, że koszty te ponoszone są w istocie przez pozostałych obywateli. Do tego ocena kwestii zwolnienia od kosztów musi być dokonywana przez pryzmat konstytucyjnego prawa do sądu przysługującemu każdemu obywatelowi. Rozważając te dwie wartości Sąd uznał, że w niniejszej sprawie obciążenia fiskalne związane z postępowaniem zniweczą przysługujące skarżącemu prawo do sądu. Jego sytuacja majątkowa i rodzinna powoduje bowiem, że nie będzie on w stanie opłacić kosztów postępowania. A gdyby jednak to uczynił to utrzymanie konieczne tej rodziny zostanie naruszone w zbyt dużym stopniu. Sąd dokonując oceny tej sytuacji uwzględnił, otaczającą niniejszy proces, rzeczywistość gospodarczą, z której w drodze zwykłej obserwacji można wyprowadzić wniosek, że utrzymanie za kwotę około 2000zł miesięcznie dwóch emerytowanych osób, które poza stałymi kosztami rachunków, odzieży i wyżywienia muszą ponosić również koszty zakupu leków, jest na tyle utrudnione, że nie pozwala na wyasygnowanie kwot w takiej wysokości, w jakiej występują lub wystąpią w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.