I SA/Op 296/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie nasatępującym : Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, dalej idący wniosek oddalić W postępowaniu wszczętym ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...]. złożono na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / D.z.U. nr 153 , poz.1270 z zm./ , wniosek się o przyznanie prawa pomocy, w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na niezgodne, w jego ocenie, z Konstytucją działania Dyrektora Izby Skarbowej oraz Sądu Okręgowego. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną A. K. oraz że posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 2,95 ha, obligacji skarbowych o wartości 10.000 zł oraz samochodu osobowego marki Polonez. Ponadto skarżący oświadczył, że dochody jego i małżonki z tytułu emerytury w skali miesiąca stanowią łącznie kwotę 2.201,59 zł brutto ( odpowiednio 1.001,68 zł i 1.199, 91 zł ). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 września 2007r. oddalono wniosek skarżącego, bowiem w wyniku przeprowadzonej analizy przedłożonych we wniosku o prawo pomocy informacji uznano, że w sprawie nie zachodzą ustawowe przesłanki do udzielenia skarżącemu dochodzonego przez niego prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)-dalej p.p.s.a Stwierdzono, że w aktualnej sytuacji finansowej skarżący posiada potencjał finansowy (miesięczne łączne dochody małżonków z tytułu świadczeń emerytalnych wynoszące 2.201,59 zł brutto, jak i posiadany majątek), pozwalający na uiszczenie wymaganego wpisu oraz kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone sprzeciwem wniesionym w trybie art. 259 §1 p.p.s.a., w którym strona ponownie wyraziła zarzuty o niezgodności z Konstytucją RP działań podjętych przez władzę publiczną i Sąd, wskutek czego wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym przydzielenia mu adwokata z urzędu (wyłącznie). Podniósł, iż obecnie na opłacenie fachowej pomocy prawnej go nie stać, gdyż otrzymuje tylko 846,53 zł netto emerytury, zaś utrzymanie domu i stałe wydatki (w których w 50% partycypuje żona) wynoszą 873 zł, zatem pozostaje mu na życie 410 zł netto. Wskazał również, iż jest osobą coraz mniej sprawną. Jednocześnie, wraz ze sprzeciwem, skarżący uiścił na konto tut. Sądu kwotę 100 zł, tytułem, jak wskazał, opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. postanowienie, przeciw któremu został skutecznie wniesiony sprzeciw traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu. W świetle unormowania zawartego w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zasadność wniosku o przyznanie całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych winna być rozpatrywana w aspekcie braku możliwości finansowych strony do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Podkreślić należy, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi instytucję wyjątkową, która ma zastosowanie do osób charakteryzujących się ubóstwem. Jest niewątpliwym, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie i rzeczywiście niemożliwe. Dokonując oceny przedstawionych przez skarżącego w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz jego sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego okoliczności dotyczących aktualnej jego sytuacji finansowej i rodzinnej, Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu w oparciu o przepis art. 246 § 1 prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem jego aktualne możliwości płatnicze pozwalają na uiszczenie wymaganego wpisu bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Z materiałów dokumentujących stan majątkowy, rodzinny i wysokość dochodów skarżącego wynika, że posiada on majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 2,95 ha, obligacji skarbowych o wartości 10.000 zł oraz samochodu osobowego marki Polonez, a źródłem jego utrzymania są dochody z tytułu emerytury, które łącznie z dochodami małżonki stanowią w skali miesiąca kwotę 2.201,59 zł brutto. Zatem nie sposób uznać, mając na względzie stałe dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę z tytułu renty, że w niniejszym przypadku ma miejsce sytuacja, w której zdobycie środków na uiszczenie kosztów sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Potwierdza to zresztą sam skarżący, który przed złożeniem wniosku o udzielenie prawa pomocy, dokonał już wpłaty wymaganego wpisu od skargi. Jednocześnie, w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, uwzględniając przedstawioną sytuację skarżącego, należy uznać za uzasadnione udzielenie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżący utrzymuje się z dochodów z emerytury w kwocie 846,53 zł ( wartość netto) Z uzyskiwanego dochodu strona ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania w kwocie około 436 zł. Na bieżące utrzymanie pozostaje zatem kwota około 410 zł, która pozwala jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych. Niewysokie dochody uzasadniają ocenę, iż skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z zatrudnieniem adwokata, bez uszczerbku utrzymania rodziny . W sytuacji zatem, gdy zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w części ustanowienie adwokata jest zasadne. Podjęcie odmiennego rozstrzygnięcia w zakresie złożonego wniosku mogłoby skutkować pozbawieniem strony prawa do sądu. Końcowo zauważyć należy , iż stosownie do treści art. 244 § 2ustawy ustanowienie adwokata stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi. Powyższe oznacza, iż dla skuteczności czynności podejmowanych przez adwokata wyznaczonego przez samorząd zawodowy koniecznym jest udzielenie pełnomocnictwa przez stronę . Mając na uwadze wyżej przytoczoną argumentację faktyczną oraz prawną, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznano stronie prawo pomocy w częściowym zakresie, jak w sentencji postanowienia.