I SA/Op 299/09

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 7 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 24 kwietnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania, p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi W. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 24 kwietnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Z akt sprawy wynika, iż 6 lipca 2009 r. został uiszczony w całości wpis od skargi na wskazane powyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Skarżący W. K. 17 sierpnia 2009 r., na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie w przedmiotowej sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż z powodu choroby alkoholowej nie posiada własnych dochodów i jest na utrzymaniu dziadków. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że nie posiada majątku jak też nie osiąga żadnych dochodów. W ocenie referendarza przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje były niewystarczające do oceny jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 21 sierpnia 2009 r. ( w związku zarządzeniem referendarza z dnia 20 sierpnia 2009 r. ) został wezwany do przekazania: - informacji odnośnie sytuacji majątkowej i finansowej dziadków skarżącego ( czy posiadają majątek i zasoby finansowe ), którzy, jak oświadczył we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponoszą koszty jego utrzymania, - szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i dziadków kosztów na bieżące utrzymanie, w tym kosztów utrzymania budynku bądź lokalu mieszkalnego ( tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje ) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, - szczegółowej informacji odnośnie źródeł finansowych dziadków skarżącego i jego samego ( przychodów i dochodów z podaniem ich wysokości ) umożliwiających mu pokrycie tych koszów wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie, - stosownych zaświadczeń z urzędu pracy, z których wynikałoby, iż skarżący jest osobą bezrobotną, - wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez skarżącego działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez niego podejmowane, - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. dziadków za ostatnie trzy miesiące, Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż jest na utrzymaniu dziadków. W celu wyjaśnienia tej sytuacji wezwano skarżącego do przekazania informacji i dokumentów w wyżej opisanym zakresie. W odpowiedzi w piśmie z 26 sierpnia 2009 r. skarżący wskazał, iż miesięczne dochody dziadków z tytułu emerytury wynoszą łącznie 3.484,17 zł. Wydatki te – jak stwierdził - miesięczne obciążają następujące koszty utrzymania: zakup żywności – 1.500 zł, zakup odzieży i obuwia – 200 zł, koszty leczenia i lekarstw – 300 zł, obciążenia z tytułu podatków i utrzymania nieruchomości – 200 zł, opłaty za dostawę: wody – 100 zł, energii elektrycznej – 300 zł, usług telekomunikacyjnych – 100 zł oraz zakup opału – 700 zł. Poza tym skarżący oświadczył, że zarówno on jak i dziadkowie nie posiadają konta bankowego, nie rejestrował się w urzędzie pracy jako bezrobotny po zakończeniu działalności gospodarczej, zaś jego starania o podjęcie pracy, ze względu na chorobę alkoholową, nie przyniosły pożądanego skutku. Odnosząc się do całej sytuacji skarżącego przedstawionej, zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w opisanym powyżej piśmie należy stwierdzić, iż nie wykazał, że spełnia przesłankę określoną w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy. Przede wszystkim, w wyniku dokonania analizy informacji odnośnie kosztów bieżącego utrzymania ponoszonych przez skarżącego i dziadków prowadzących z nim gospodarstwo domowe, należało uznać za mało wiarygodne jego oświadczenie odnośnie skali jak i wysokości opisanych kosztów, w szczególności, gdy, pomimo wezwania, nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających chociażby w części to oświadczenie. W tym względzie kierując się zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego nie sposób zaliczyć do stałych miesięcznych wydatków, a wykazanych przez skarżącego jako takie, kosztów zakupu odzieży i obuwia w wysokości 200 zł czy też zakupu opału w kwocie 700 zł. Ponadto, jak wspomniano, skarżący nie uwiarygodnił wielkości kosztów takich jak: podatki, zakup opału, dostawy wody, energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych, z których udokumentowaniem nie powinien mieć znacznych trudności. Poza tym również nie sposób uznać za wiarygodne oświadczenie skarżącego, iż będąc bez pracy podejmował on starania o nią skoro nawet nie dokonał pierwszej czynności jaką należało w tym celu podjąć, a jaką jest rejestracja w urzędzie pracy swojej osoby jako bezrobotnej. Zatem mając na względzie dochody dziadków, pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, z tytułu emerytury ( a więc uzyskiwanych stale co miesiąc, co nie jest bez znaczenia dla oceny finansowej gospodarstwa domowego ) w kwocie 3.484,17 zł, przy jednoczesnym uwzględnieniu kosztów faktycznie koniecznych do utrzymania jego i dziadków, uznano, że zapłata kosztów sądowych nie przekracza możliwości finansowych gospodarstwa domowego, w którym się znajduje. W tych okolicznościach dokonanie zapłaty wpisu od skargi w kwocie 100 zł jest potwierdzeniem możliwości skarżącego co do pokrycia kosztów sądowych, i to nie tylko na etapie skargi, ale również skargi kasacyjnej. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.