I SA/Op 303/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006r. wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący A. Ś.wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006r. Przewodniczący Wydziału I tut. Sądu zarządzeniem z dnia 6 października 2008r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100zł. W związku z tym skarżący w dniu 14 października 2008r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał przy tym, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz żoną K. Ś. (uczestniczką postępowania), która nie posiada żadnych dochodów. Skarżący utrzymuje ich oboje z emerytury, która wynosi 1.970zł netto. Do jego majątku należą dom o pow. 150m2, mieszkanie o pow. 120m2, stodoła o pow. 82m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 1,40ha. Skarżący nie posiada przy tym żadnych innych składników majątkowych. Referendarz sądowy tut. Sądu postanowieniem z dnia 24 października 2008r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Skarżący wywiódł sprzeciw na to postanowienie. Argumentował przy tym, że dom, w którym zamieszkują, jest stary, a to w ramach jego powierzchni część mieszkalna zajmuje 120m2. Do tego podał, że z nieruchomości rolnej oraz stodoły nie osiąga dochodów. Natomiast emerytura wystarcza im na przeciętne życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie przez skarżącego sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej P.p.s.a] ma ten skutek, że postanowienie traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. W związku z tym sąd pragnie zwrócić uwagę, że w myśl art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. osobie fizycznej możliwe jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W pierwszym przypadku musi ona wykazać, że nie jest ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie oraz rodziny. Natomiast w drugim musi wykazać, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie sądu w niniejszej sprawie zachodzi pierwsza z opisanych sytuacji. Koszty postępowania w niniejszej sprawie w chwili obecnej wynoszą 100zł. Na dalszym etapie postępowania mogą one wynieść kolejne 100zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, ewentualnie 100zł za wpis od skargi kasacyjnej lub też dalsze 100zł z tytułu wpisu od każdego zażalenia na postanowienia wydane przez sąd, o ile takie zostanie wniesione. Jak zatem widać wymienione środki prawne lub czynności zdziałane przez skarżącego w postępowaniu podlegają opłacie, w tym przypadku, w wysokości 100zł. Zdaniem sądu wysokość tych wydatków nie daje się pogodzić z kosztami utrzymania koniecznego skarżącego i mogłyby one wywołać w nich uszczerbek. Innymi słowy budżet domowy skarżącego nie pozwala na swobodne wyasygnowanie należności potrzebnych na pokrycie kosztów sądowych gdyż odbyłoby się to z uszczupleniem wydatków na utrzymanie konieczne skarżącego i jego rodziny. W niniejszej sprawie sąd ustalił, że skarżący siebie oraz żonę utrzymuje z emerytury w wysokości 1.970zł netto. Jako wydatki ponoszone z tytułu opłat stałych (rachunki za prąd, wodę, itp.) – w tym również proporcjonalnie rozliczony na poszczególne miesiące podatek od nieruchomości – przyjąć należało kwotę 600zł miesięcznie. W związku z tym na codzienne utrzymanie (wyżywienie, odzież) skarżącemu oraz jego żonie miesięczne pozostaje kwota ok. 700zł na osobę. Wynika stąd, że średnio na każdą z tych osób przypada 22,83zł dziennie. Natomiast w tym stanie rzeczy uznać należało, że wygospodarowanie kwoty 100zł przy takim kształcie budżetu domowego jest nadmiernie utrudnione lub też niemożliwe. Zwrócić należy uwagę, że ponoszenie kosztów postępowania przez strony jest zasadą. Natomiast zwolnienie od obowiązku ponoszenia tych kosztów musi być wyjątkowe ponieważ sprawia, że koszty te ponoszone są w istocie przez pozostałych obywateli. Do tego ocena kwestii zwolnienia od kosztów musi być dokonywana przez pryzmat konstytucyjnego prawa do sądu przysługującemu każdemu obywatelowi. Rozważając te dwie wartości sąd uznał, że w niniejszej sprawie obciążenia fiskalne związane z postępowaniem zniweczą przysługujące skarżącemu prawo do sądu. Jego sytuacja majątkowa i rodzinna powoduje bowiem, że nie będzie on w stanie opłacić kosztów postępowania. A gdyby jednak to uczynił to utrzymanie konieczne tej rodziny zostanie naruszone w zbyt dużym stopniu. Sąd dokonując oceny tej sytuacji uwzględnił otaczającą niniejszy proces rzeczywistość gospodarczą, z której w drodze zwykłej obserwacji można wyprowadzić wniosek, że utrzymanie za kwotę około 2000zł miesięcznie dwóch emerytowanych osób, które poza stałymi kosztami rachunków, odzieży i wyżywienia muszą ponosić również koszty zakupu leków, jest na tyle utrudnione, że nie pozwala na wyasygnowanie kwot w takiej wysokości, w jakiej występują lub wystąpią w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a sąd orzekł jak w sentencji.