I SA/Op 309/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 31 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji zajętej emerytury, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca K. K. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust.1, pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – uiścić w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, iż obecnie jest emerytką uzyskującą świadczenie emerytalne w kwocie 653.14 zł i jednocześnie ze względu na zły stan zdrowia zmuszoną ponosić koszty z tytułu zakupu leków w wysokości około 341 zł. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wykazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem, z którym 5 stycznia 1999 r. zawarła umowę rozdzielności majątkowej, posiada lokal mieszkalny o powierzchni 60 m² oraz że uzyskiwane dochody z tytułu emerytury stanowią w skali miesiąca kwotę 1.107 zł ( brutto ). Uznając oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające do oceny jej możliwości płatniczych wezwano ją, w trybie przepisu art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do przedłożenia oświadczenia w przedmiocie podania wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie wraz z wykazaniem źródeł pokrycia tych wydatków, w tym dochodów małżonka skarżącej, dokumentów potwierdzających informację skarżącej zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy o ponoszeniu przez nią miesięcznych kosztów związanych z zakupem leków oraz wyciągów z rachunków bankowych i kont osobistych . W wykonaniu wezwania skarżąca złożyła dodatkowe oświadczenie z dnia 19 października 2007 r. w którym wyjaśniła, iż posiada wspólne konto z mężem, który z tytułu emerytury osiąga dochody w wysokości 1.063,68 zł a wydatki jakie ponosi w związku z utrzymaniem lokalu mieszkalnego (łącznie z wydatkami na energię elektryczną i telefon) stanowią kwotę 552,18 zł miesięcznie. Ponadto skarżąca przedłożyła kserokopie: zobowiązania eksploatacyjnego wystawioną przez Spółdzielnie Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową w O., faktur z tytułu dostawy energii elektrycznej i gazu, polecenia zapłaty za świadczone usługi telekomunikacyjne, aktu notarialnego z zawarcia umowy rozdzielności majątkowej, zaświadczenia o stanie zdrowia, badania echokardiograficznego i dopplerowskiego, karty informacyjnej leczenia szpitalnego, sporządzonej przez skarżącą w dniu 4 stycznia 2007 r. a skierowanej do ZUS informacji na temat wydatków na zakup leków, raportu z obrotów na koncie prowadzonym przez Bank Polska Kasa Opieki S.A. na rzecz skarżącej i jej męża. Z żądanych dokumentów skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających jakie w rzeczywistości ponosi wydatki na zakup leków. Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ).Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jak zostało bowiem stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W oparciu o informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy jak też wynikające z przedłożonych dodatkowo dokumentów ustalono, że w przypadku skarżącej sytuacja, w której zdobycie środków na uiszczenie kosztów sądowych łącznie z kosztami ustanowienia zawodowego pełnomocnika jest obiektywnie niemożliwe, nie ma miejsca. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w Banku PKO S.A. wynika bowiem, iż dnia 2 października 2007 r. ( a więc w dniu sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF a znacznie po zawarciu takiego wniosku w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 sierpnia 2007 r. ) na rachunek strony skarżącej wpłynęły środki pieniężne w kwocie 4.000 zł. Zatem skarżąca dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winna uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne; tym bardziej, że skala kosztów sądowych jakie są wymagane w przypadku skarżącej przy wniesieniu skargi do WSA w Opolu zawiera się w kwocie 100 zł, zaś całość wymaganych kosztów postępowania przed Sądem I jak i II instancji łącznie kwocie 300 zł. Natomiast koszty ustanowienia adwokata mieszczą się w granicach 315 zł ( zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm./ ) za prowadzenie sprawy przed Sądem obu instancji. Niestety skarżąca nie poczyniła żadnego wysiłku w celu pokrycia tych kosztów. Ponadto jak wynika z przedłożonych dokumentów skarżąca jak i jej mąż, prowadzący z nią wspólnie gospodarstwo domowe ( w przypadku faktycznego prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie przez małżonków przy ocenie sytuacji jednego z nich jako strony skarżącej nie ma znaczenia fakt zawarcia formalnej rozdzielności majątkowej ) posiadają dochody w wysokości 1.717,05 zł ze stałego źródła umożliwiającego pozyskanie środków finansowych i zapłatę wymaganych kosztów sądowych przy jednoczesnym uwzględnieniu udokumentowanych kosztów na bieżące utrzymanie ( jak to ma miejsce w przypadku wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego ). Natomiast co do wydatków na zakup leków, nie negując, iż ponoszone są w przypadku skarżącej koszty w tym względzie, należy jednak stwierdzić, że skala ponoszonych miesięcznie wydatków na ten cel nie została w żaden sposób udokumentowana. Nie stanowi bowiem takiego dowodu odręcznie sporządzony przez skarżącą dla ZUS zestaw leków wraz ich cenami czy też dokumenty wystawione na okoliczność leczenia skarżącej. Dowodami, z których w sposób nie budzący wątpliwości wynikałby fakt jak też skala ponoszonych wydatków za zakup leków byłyby niewątpliwie faktury bądź też paragony fiskalne połączone z odpowiednimi receptami. Odnośnie ustanowienia adwokata, poza przedstawionymi wyżej argumentami finansowymi przemawiającymi przeciwko wnioskowi w tym względzie, należy dodatkowo wskazać, że brak udziału zawodowego pełnomocnika nie pozbawia skarżącej możliwości dochodzenia swoich praw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Skarżąca bowiem nie jest zobligowana do ponoszenia kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika aby jej skarga mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Oznacza to, że wymagane koszty sądowe na tym etapie w przypadku skarżącej, jak wskazano wyżej, stanowią jedynie kwotę 100 zł. Poza tym należy stwierdzić, iż skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu oraz może ustanowić swoim pełnomocnikiem osoby bliskie np. rodzeństwo lub zstępnych ( art. 35 § 1 ustawy ). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.