I SA/Op 31/19
WyrokWSA w Opolu2019-03-20
Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Grzegorz Gocki, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe mogą odstąpić od danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jeśli dane te są sprzeczne z prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego dotyczącym uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym?Ratio decidendi
Organy podatkowe mogą odstąpić od danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jeśli pozostają one w sprzeczności z prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego dotyczącym uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W takiej sytuacji, wyrok sądu cywilnego, nawet jeśli nie doprowadził do formalnej aktualizacji wpisów w księdze wieczystej i ewidencji, stanowi podstawę do ustalenia rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości dla celów podatkowych, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Głuchołaz ustalającą jej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2018 r. Głównym zarzutem było nieprawidłowe ustalenie powierzchni użytkowej jej lokalu mieszkalnego. Organy podatkowe oparły się na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego z 2009 r. uzgadniającym treść księgi wieczystej, który ustalił powierzchnię lokalu na 128,28 m2, podczas gdy skarżąca twierdziła, że wynosi ona 138,87 m2. Skarżąca podnosiła również zarzuty dotyczące innych lokali w budynku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 września 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez B. M. (zwaną dalej jako: strona, skarżąca, podatniczka) jest - decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako: SKO lub Kolegium) z dnia 12 września 2018 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Głuchołaz z dnia 15 maja 2018 r. ustalającą skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie 246 zł.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło na tle następującego stanu faktycznego:
Burmistrz Głuchołaz, postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r. (doręczonym stronie w dniu 19 kwietnia 2018 r.) wszczął wobec strony z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r., w wyniku którego wydał wskazaną wyżej decyzję z 15 maja 2018 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że B. M. w badanym okresie była właścicielką odrębnej nieruchomości lokalowej nr [...], położonej w [...] przy ul [...], objętej księgą wieczystą nr [...], a także związanego z tym lokalem udziału wynoszącego ¼ części w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz w prawie własności części wspólnych budynku (tj. pomieszczenia gospodarczego tzw. "komórki"). Dalej organ wskazał na podjęte w sprawie czynności, w szczególności wielokrotne próby przeprowadzenia oględzin (zawiadomienia z dnia: 8 maja, 3 czerwca i 31 lipca 2015 r., 11 marca, 8 grudnia 2016 r., 26 kwietnia, 4 września i 5 marca 2018 r.), które z uwagi na nieobecność strony nie doszły do skutku. Wobec niemożności dokonania pomiaru powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu mieszkalnego, podstawę ustaleń w tym zakresie stanowił dotychczas zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności wyroki sądów powszechnych, wydane w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ustalając podstawę opodatkowania organ I instancji nie uwzględnił więc zapisów ewidencji budynków (których zapisy nie zostały zaktualizowane) lecz oparł się na wydanym z powództwa strony wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej, w którym orzeczono, że w dziale I księgi wieczystej nr [...] pod pozycją 4 zapis "5 izb" zastąpić "6 izb" i pod pozycją 6 zapis "91,94 m2" zastąpić "128, 28 m2". W związku z powyższym Burmistrz Głuchołaz do opodatkowania za okres 12 miesięcy przyjął: "budynki mieszkalne" o powierzchni 128,28 m2, "grunty pozostałe" o powierzchni 409,00 m2 i "budynki pozostałe" o powierzchni 5,60 m2.
We wniesionym od decyzji Burmistrza Głuchołaz odwołaniu podatniczka zarzuciła nieprawidłowości w ustaleniu powierzchni stanowiącego jej własność lokalu (wg strony lokal posiada powierzchnię 138,87 m2 i składa się z siedmiu izb), jak i pozostałych lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] w [...]. W szczególności argumentowała, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt [...]. Zdaniem odwołującej organ I instancji nieprawidłowo utożsamia własność lokalu z jego zajmowaniem, a nie z dokumentacją stanowiącą prawo własności. W związku z powyższym, w ocenie odwołującej, Burmistrz Głuchołaz usiłował "skrócić dom nr [...] o 1 m2, zaniżyć powierzchnię I piętra o 10 m2 i powierzchnię parteru zaniżyć o 10 m2".
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Odnosząc się do meritum sporu organ odwoławczy, w pierwszej kolejności przytoczył przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, w tym art. 1a ust.1 pkt 5 , art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 5, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 2018 r. (Dz. U. z 2018, poz. 1445 ze zm.) - dalej wskazywanej jako "upol".
W dalszej kolejności Kolegium wskazało na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...], uzgadniający treść księgi wieczystej Kw nr [...] SR w [...] i w ślad za organem I instancji przyjęło, że opodatkowaniu podlega lokal strony składający się z 6 izb o powierzchni 128,28 m2.
Kolegium wskazało także na inne orzeczenia sądów, w których przedmiotem oceny był m.in. stan prawny lokalu skarżącej, tj. wyroki Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt [...] i z dnia 1 lipca 1998 r., sygn. akt [...]. W tym ostatnim orzeczeniu Sąd Rejonowy w [...] orzekł, że "M. i M. B. (poprzednicy prawni B. M.) są właścicielami lokalu oznaczonego nr [...] składającego się z 6 izb (tj. 5 pokoi i kuchni), łazienki i przedpokoju o powierzchni użytkowej 128,28 m2". Wskazano również na opinię techniczną z dnia 6 czerwca 1984 r., sporządzoną przez biegłego sądowego z zakresu budownictwa - inż. W. A., znajdującą się w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...], sygn. akt [...], w której także ustalono ww. wymiar powierzchni użytkowej.
Jednocześnie zwrócono uwagę, na nieaktualne dane widniejące w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków wskazujące, iż przedmiotowy lokal stanowi 91,94 m2 powierzchni użytkowej. Podkreślono, że zmiana danych zawartych w księgach wieczystych dokonywana jest co do zasady na wniosek właściciela, w związku z czym bierność właścicieli nieruchomości w tym zakresie oznacza, że dane zawarte w księdze wieczystej nie odpowiadają prawomocnemu wyrokowi sądowemu. Powierzchnie widniejące w ewidencji gruntów i budynków nie zostały zaktualizowane ani na wniosek właściciela, ani z urzędu przez organ. Tym samym, zgodnie z funkcjonującym otwartym katalogiem środków dowodowych, dopuszczenie dowodu z materiałów zebranych w toku innych postępowań było prawnie uzasadnione i dopuszczalne.
W konsekwencji Kolegium stwierdziło, iż wobec bezspornego braku współdziałania strony co do ustalenia stanu faktycznego, tj. dokonania pomiaru powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu mieszkalnego, przyjęcie wyżej opisanego dowodu na okoliczność ustalenia podstawy opodatkowania było konieczne.
Kolegium zaakceptowało także ustalenia, że z prawem własności przedmiotowego lokalu związany jest udział 1/4 prawa użytkowania wieczystego gruntu i udział w 1/4 prawa własności komórki, a więc odpowiednio 409,00 m2 (1/4 z 1636 m2 powierzchni działki nr a w [...]) i 5,60 m2 (1/4 z 22,40 m2 powierzchni użytkowej komórki).
W tym stanie rzeczy uznano, że w ramach zaskarżonej decyzji prawidłowo do opodatkowania przyjęto grunty pozostałe, budynki mieszkalne oraz budynki pozostałe ustalone w wyniku postępowania podatkowego, a następnie zastosowano stawki podatku od nieruchomości ustalone na podstawie uchwały Rady Miejskiej w Głuchołazach z dnia 28 listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Op. Z 2016 r. poz. 2544).
W rezultacie SKO uznało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zaś ustalenie wysokości zobowiązania nastąpiło prawidłowo, według stawek podatku od nieruchomości określonych Uchwałą nr XXV/241/16 Rady Miejskiej w Głuchołazach z dnia 28 listopada 2016 r., która dla "gruntów pozostałych" wyniosła 0,29 zł od 1 m2 powierzchni (409,00 m2 x 0,29 zł = 118,61 zł), "budynków lub ich części pozostałych" wyniosła 5,50 zł od 1 m2 powierzchni (5,60 m2 x 5,50 zł = 30,80 zł), a dla "budynków lub ich części mieszkalnych" wyniosła 0,74 zł od 1 m2 powierzchni (128,28 m2 x 0,74 zł = 94,92 zł).Wobec tego podatek od nieruchomości za 2018 r. wyniósł 245,62 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych 246,00 zł) i został prawidłowo ustalony przez organ I instancji.
Końcowo wskazano, iż poza zakresem przedmiotowego postępowania podatkowego było określenie powierzchni użytkowej lokali niebędących własnością podatniczki. Natomiast termin płatności podatku określony w decyzji Burmistrza Głuchołaz winien wprawdzie zostać ujęty w uzasadnieniu decyzji, niemniej jednak wadliwość ta ma charakter wyłącznie formalny i nie ma istotnego znaczenia w sprawie.
Nie godząc się z wydaną decyzją podatniczka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i pozostałych pięciu decyzji wydanych w przedmiocie podatku od nieruchomości za wcześniejsze lata podatkowe i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Skarżąca ponowiła uprzednio podnoszone w odwołaniu zarzuty, koncentrujące się na kwestii określenia powierzchni użytkowej przedmiotowego lokalu. Ponownie wskazała, że wbrew ustaleniom organów, lokal będący przedmiotem opodatkowania posiada powierzchnię użytkową 138,87 m2 . Zdaniem strony w sprawie pominięto liczne, przywołane i omówione w skardze wyroki sądowe wydane w tym zakresie, a mające według skarżącej świadczyć o tym, że Kolegium bezprawnie zaniżyło powierzchnię jej lokalu mieszkalnego o 13 m2.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za niezasadną, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej określana jako "ppsa") nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotycząca ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2018 r. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym i w świetle obowiązujących przepisów prawa organy podatkowe ustaliły wymiar tego zobowiązania w sposób zgodny z prawem.
Podstawę prawną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiły prawidłowo powołane przez organ przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części; budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 upol). Podstawę opodatkowania w podatku od nieruchomości stanowi: dla gruntów - powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 upol). Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust. 5 upol, jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2018 r. poz. 716) ciąży na właścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w nieruchomości wspólnej.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca - jako właścicielka odrębnej nieruchomości lokalowej, oznaczonej nr [...], mieszczącej się na I piętrze budynku nr [...], przy ul. [...] w [...] i objętej księgą wieczystą nr [...], - zobowiązana była do zapłaty za 2018 r. podatku od tej nieruchomości oraz od związanego z nią udziału (¼ części) w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz w prawie własności części wspólnych budynku.
Spór między stronami wywołuje natomiast kwestia, czy ustalona przez organy podstawa opodatkowania, tj. powierzchnia użytkowa owego lokalu mieszkalnego była prawidłowa. Organy podatkowe, kierując się bowiem prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...], uzgadniającym treść księgi wieczystej Kw nr [...] ustaliły, że należący do skarżącej lokal mieszkalny składa się z sześciu izb (5 pokoi + kuchnia), łazienki i przedpokoju o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 128,28 m2. Z ustaleniami tymi nie zgadza się skarżąca, twierdząc, że przedmiotowa nieruchomość lokalowa obejmuje nie sześć lecz siedem izb , a jego powierzchnia użytkowa wynosi 138,87 m2.
Przystępując do oceny stanowisk prezentowanych przez obie strony sporu należy zauważyć, że chociaż kwestie związane z własnością w/w nieruchomości lokalowej były przedmiotem postępowań sądowych, dotyczących uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i w zapadłych w tych sprawach orzeczeniach przesądzono o zmianach w prowadzonej dla tej nieruchomości księdze nr [...], dotyczących ilości pomieszczeń wchodzących w skład należącego do skarżącej lokalu nr [...], jak też idącej za tym jego powierzchni użytkowej, to jednak w dacie orzekania przez organ I instancji nadal nie zostały zaktualizowane zapisy w tym zakresie, ujawnione w dokumentach urzędowych, tj. zarówno w przedmiotowej księdze wieczystej nr [...], gdzie wskazano 91,94 m2, jak też tożsame dane w ewidencji budynków Starostwa Powiatowego w [...].
Z powyższych względów rozważenia w pierwszej kolejności wymagało, jakie dowody organy podatkowe zobowiązane były uwzględnić dla właściwego określenia podstawy opodatkowania. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm. - dalej pgk) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, (...) stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z treści tego przepisu wynika, że dane z ewidencji gruntów i budynków, są wiążące dla organów podatkowych, a wypis z ewidencji ma moc dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 op. Niemniej jednak Sąd w składzie orzekającym zgadza się ze stanowiskiem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. o sygn. akt II FPS 2/13 (dostępny, podobnie dalej powołane orzeczenia, na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi w pewnych przypadkach może zostać podważona w ramach postępowania podatkowego, bez potrzeby dokonywania zmian w samej ewidencji. Trzeba przy tym jednakże zauważyć, że możliwość odstąpienia od zapisów ewidencyjnych możliwa będzie jedynie w tym przypadku, gdy odstępstwo dotyczy danych o względnej mocy wiążącej, tj. takich, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 op). Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W takiej sytuacji organ podatkowy zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku. Organy podatkowe są bowiem zobowiązane do ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w związku z czym w sytuacji powzięcia wątpliwości co do prawidłowości udokumentowania pewnych okoliczności za pomocą dokumentów urzędowych w postaci wypisów z ewidencji gruntów i budynków powinny one przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe (art. 122 i art. 187 op). Skoro jednak wypis z ewidencji gruntów i budynków stanowi dowód z dokumentu urzędowego, przeciwdowodem pozwalającym organom podatkowym ustalić wymiar podatku w oparciu o dane inne niż wynikające z tej ewidencji, powinien być również dokument (por. B. Pahl, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r., II FSK 1581/12, LEX/el).
W świetle powyższych rozważań zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że w realiach rozpatrywanej sprawy uprawnione było odstąpienie od zapisów ewidencji budynków w zakresie powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego nr [...], położonego przy ul [...] w [...]. Z zawartego w aktach materiału dowodowego wynika, że przyczyną rozbieżności w zakresie powierzchni użytkowej tego lokalu był spór co do prawa własności poszczególnych pomieszczeń (izb) między skarżącą a innymi lokatorami budynku. Na temat dopuszczalności odrzucenia w takich przypadkach danych wynikających z zapisów ewidencji budynków wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyroki: z dnia 15.07.2017, II FSK 2234/12, z dnia 26.09.2014 r. II FSK 3100/12 i z dnia 12.12.2017 r. II FSK 2838/15), wskazując, że ewidencja gruntów budynków nie może przesądzać o własności nieruchomości (z czym wiąże się ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości), wobec czego, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych [art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U z 2018 r., poz. 1916 – dalej w skrócie ukwh)], należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Sąd kasacyjny zauważył, że księgi wieczyste, podobnie zresztą jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ukwh). Jedynym więc sposobem wzruszenia domniemania prawnego z art. 3 ukwh, w myśl którego prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, oparte na art. 10 tej ustawy (tak wyrok Sądu Najwyższego z 9 października 2013 r., sygn. akt V CSK 450/12, LEX nr 1415129). W rezultacie Sąd kasacyjny wywiódł, że w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym w trybie art. 194 § 3 op, że wbrew wskazanym w ewidencji gruntów/budynków danym dotyczącym właściciela (użytkownika wieczystego), rzeczywisty stan własności (prawa użytkowania wieczystego) odmiennie reguluje dział drugi właściwej księgi wieczystej, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć rozstrzygnięcie odnoszące się do rzeczywistego, tj. ujawnionego w księdze wieczystej właściciela nieruchomości, będącego w rozumieniu przepisów upol podatnikiem. Taką możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 op należy traktować jako sytuację wyjątkową, zdeterminowaną koniecznością respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych.
Podzielając w pełni powyższe stanowisko tut. Sąd zauważa, że w realiach tej sprawy należy poczynić zastrzeżenie, iż należący do skarżącej lokal mieszkalny był przedmiotem przeprowadzonej przed sądem powszechnym procedury uzgodnienia treści księgi wieczystej ze stanem rzeczywistym, w wyniku czego zapadł prawomocny wyrok, wzruszający domniemanie wynikające z art. 3 ukwh. Skoro więc zapisy prowadzonej dla tego lokalu księgi wieczystej utraciły moc wiążącą organy podatkowe nie miały obowiązku ich respektowania, podobnie jak tożsamych danych ewidencyjnych. W rezultacie prawidłowo organy przyjęły, że wymiar podatku od nieruchomości w tej sprawie zdeterminowany był ustaleniami sądu orzekającego o niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Należy przy tym zauważyć, że taki wyrok, tj. orzekający o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym stanowi podstawę do skorygowania stanu prawnego ujawnionego w tej księdze wieczystej. W sytuacji więc, jaka miała miejsce na gruncie rozpatrywanej sprawy, gdzie ostatecznie nie doszło do dokonania stosownej zmiany w prowadzonej dla lokalu należącego do skarżącej księgi wieczystej nr [...], prawomocne orzeczenie sądu, orzekające o niezgodności ujawnionych w tej księdze danych, zastępowało sprzeczne z rzeczywistym stanem prawnym zapisy.
Nie budzi więc wątpliwości, że kluczowe znaczenie w sprawie - co trafnie uwzględniły organy - miał wydany wskutek powództwa skarżącej prawomocny (wniesiona przez skarżącą apelacja została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 11 marca 2010 r. sygn. [...]) wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej, w którym orzeczono, że w dziale I księgi wieczystej nr [...] pod pozycją 4 zapis "5 izb" zastąpić "6 izb" i pod pozycją 6 zapis "91,94 m2" zastąpić "128,28 m2".
Zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych sprawy posłużenie się przez organy podatkowe w/w wyrokiem SR w [...] (ustalającym rzeczywisty stan prawny nieruchomości lokalowej należącej do skarżącej) na potrzeby ustalenia powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego nr [...] i w konsekwencji wymiaru podatku należnego od tego przedmiotu opodatkowania, było nie tylko uprawnione lecz zarazem wypełniało nałożony na organy obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 op). Jak słusznie zwróciło uwagę Kolegium, zgromadzone w aktach sprawy pozostałe wyroki są zbieżne co do tego, że powierzchnia użytkowa przedmiotowego lokalu wynosi 128,28 m2. Oprócz bowiem omawianego orzeczenia, na którym oparł się organ I instancji, również w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w [...] z 21 grudnia 2010 r., sygn. akt [...], uzgadniającym treść księgi wieczystej nr [...] SR w [...], wskazano, że B. M., jest właścicielką lokalu składającego się z 6 izb o powierzchni 128,28 m2". Podobnie, w prawomocnym wyroku z 1 lipca 1998 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...] orzekł, że "M. i M. B. [poprzednicy prawni B. M.] są właścicielami lokalu oznaczonego nr [...] (obecnie nr [...]) składającego się z 6 izb (5 pokoi i kuchni), łazienki i przedpokoju o powierzchni użytkowej 128,28 m2". W poczet materiału dowodowego włączono także opinię techniczną z 6 czerwca 1984 r., sporządzoną w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...], sygn. akt [...], w której biegły sądowy z zakresu budownictwa - inż. W. A. ustalił, że "powierzchnia użytkowa mieszkania wynosi 128,28 m2".
Nie sposób tym samym uwzględnić podnoszonych w skardze twierdzeń skarżącej, że jej lokal posiada powierzchnię 138,87 m2 i składa się z siedmiu izb. Argumenty podnoszone przez skarżącą w sposób oczywisty podważają wymienione wyżej orzeczenia Sądu Rejonowego w [...], z których wyraźnie i jednoznacznie wynika, że powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego należącego do skarżącej wynosi 128,28 m2 i składa się z 6 izb (5 pokoi i kuchni), łazienki i przedpokoju. Nadmienić w tym miejscu należy, że w ramach postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości ani organy podatkowe ani obecnie Sąd orzekający w sprawie nie posiadają kompetencji do rozstrzygania sporów dotyczących prawa własności pomieszczeń składających się na odrębną własność poszczególnych lokali, znajdujących się w budynku przy ul [...] w [...]. Podobnie, ani organy podatkowe ani Sąd nie są również władne oceniać zgodności z prawem prawomocnych orzeczeń zapadłych w sądowym postępowaniu cywilnym. Stąd, skoro zawarte w aktach sprawy wyroki nie zostały uchylone w ramach przysługujących stronom środków prawnych i są prawomocne, należy je respektować.
W konsekwencji, ustalenia wynikające z omawianych orzeczeń (w tym zwłaszcza wyroku SR w [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., [...]) w zakresie powierzchni użytkowej należącego do skarżącej lokalu nr [...], prawidłowo zostały uwzględnione przez organy na potrzeby określenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, co oznacza, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi o bezprawnym zaniżeniu powierzchni I piętra. Całkowicie błędne są również twierdzenia skarżącej, jakoby wyrok SR w [...] z dnia 21 grudnia 2010 r., o sygn. [...] na który powołuje się w skardze, potwierdzał jej rację i świadczył o rażącym naruszeniu przez organy prawa materialnego. Wyrok ten, jak wynika z jego sentencji, zapadł w postępowaniu wszczętym z powództwa J. C. i A. C. i dotyczył uzgodnienia treści księgi wieczystej Kw nr [...], prowadzonej dla odrębnego lokalu mieszkalnego nr [...] (sąsiadującego z lokalem nr [...] należącym do skarżącej), należącego do państwa C., z którymi to skarżąca toczy spór co do prawa własności jednego z pomieszczeń. Powodowie domagali się uwzględnienia faktu, że są właścicielami lokalu składającego się z [...] izb o pow. 94,74 m2. W zapadłym wyroku [...] SR w [...] wyraźnie podzielił rację skarżących, orzekając, że w dziale I księgi wieczystej nr [...] pod pozycją 4 zapis "4 izb" zastąpić "5 izb" i pod pozycją 6 zapis "81,54 m2" zastąpić "94,74 m2". W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd jednoznacznie stwierdził, że B. M. nie wykazała tytułu prawnego do pokoju użytkowanego przez A. i J. C. Sąd odwołał się przy tym do uprzednio zapadłych orzeczeń sądów, których przedmiotem była szeroko rozumiana sytuacja prawna lokalu skarżącej, oraz opinii biegłego W. A., opracowanej w sprawie [...]. Zdaniem Sądu, powyższe dowody jednoznacznie potwierdzają, że B. M. nabyła lokal składający się z 6 izb o powierzchni 128,28 m2. W konkluzji stwierdzono, że w tych okolicznościach, w świetle umowy, która była podstawą powstania nieruchomości a także powołanych orzeczeń, które kształtują stan prawny nieruchomości, zasadnym było w rozumieniu art. 10 ukwh uznanie, że izba o powierzchni 13,20 m2 powinna przynależeć do lokalu powodów J. i A. C., co uzasadnia wprowadzenie zmian w zapisie księgi wieczystej nr [...].
Wbrew zatem zarzutom skarżącej wyrok ten ewidentnie potwierdza, podobnie jak pozostałe zgromadzone w sprawie dowody, w tym wyrok SR w [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., [...], że organy podatkowe, dokonując wymiaru podatku, prawidłowo przyjęły powierzchnię użytkową lokalu nr [...], wynoszącą 128,28 m2. Nie budzą wątpliwości również ustalenia, że do tak określonej podstawy opodatkowania należało zastosować stawkę podatkową określoną w uchwale nr XXV/241/16 Rady Miejskiej w Głuchołazach z dnia 28 listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Op. z 2016 r. poz. 2544), wynoszącą: 0,75 zł za 1m2 dla budynków mieszkalnych, w wyniku czego podatek należny od tego przedmiotu opodatkowania w 2018 r. wyniósł 96,21 zł.
W związku z faktem, że skarżąca jest właścicielem wyodrębnionego lokalu, ciążył na niej również obowiązek podatkowy w zakresie odpowiadającym jej udziałowi związanego z tym lokalem prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną. Poczynione w tym zakresie ustalenia, że z prawem własności lokalu nr [...] związany jest udział ¼ prawa użytkowania wieczystego gruntu i udział w ¼ prawa własności komórki, a więc odpowiednio 409,00 m2 (¼ z 1636 m2 powierzchni działki nr a w [...]) i 5,60 m2 (¼ z 22,40 m2 powierzchni użytkowej komórki) nie budzą zastrzeżeń Sądu i nie kwestionuje ich również skarżąca.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości przy naliczeniu i ustaleniu przez organy wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 r. W ocenie Sądu, poczynione przez organ podatkowy ustalenia faktyczne i wyprowadzona z nich ocena całokształtu okoliczności sprawy, na gruncie wymienionych regulacji prawnych nie budzi zastrzeżeń. Zarówno podmiot jak i przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie zostały ustalone prawidłowo, w oparciu o zebrane w sprawie dowody, m.in. orzeczenia sądowe w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej, prowadzonej dla lokalu skarżącej. Organ zastosował także właściwe stawki podatkowe i przyjął poprawną wielkość podstawy opodatkowania. Spowodowało to ustalenie wobec skarżącej prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w sposób prawidłowy, zebrały materiał dowodowy wystarczający do podjęcia decyzji. Wydane decyzje zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne sporządzone zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 210 § 4 op. Sąd nie stwierdził zatem uchybień w zakresie zastosowanego przez organy prawa materialnego i procesowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy ppsa, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło