I SA/Op 321/21
WyrokWSA w Opolu2022-02-23
Skład orzekający: Aleksandra Sędkowska, Anna Komorowska-Kaczkowska, Marzena Łozowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, opierając się wyłącznie na wpisie w CEIDG dotyczącym przeważającego kodu PKD, pomimo twierdzeń strony o faktycznym prowadzeniu innej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Organ rentowy nie może odmówić zwolnienia z obowiązku opłacania składek wyłącznie na podstawie wpisu w CEIDG dotyczącego przeważającego kodu PKD, jeśli strona kwestionuje ten wpis i twierdzi, że faktycznie prowadziła inną działalność gospodarczą. W takich przypadkach organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, uwzględniając dowody przedstawione przez stronę, w celu ustalenia faktycznego stanu rzeczy i celu przepisów o wsparciu przedsiębiorców w pandemii.Stan faktyczny
Skarżący K. K. został pozbawiony prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r. decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ uznał, że skarżący nie spełnił warunku spadku przychodów o co najmniej 40%, ponieważ w lutym 2020 r. jego przeważająca działalność gospodarcza była oznaczona kodem PKD 51.10.Z, a nie kodem 52.23.Z, który był kodem przeważającym w marcu 2021 r. Skarżący zarzucił, że kod 51.10.Z był błędny od początku prowadzenia działalności, a faktycznie zawsze prowadził działalność jako pilot samolotu (kod 52.23.Z), co potwierdzają załączone faktury.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. K. (dalej też: strona, skarżący, płatnik) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...], którą organ ten, działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.- dalej ustawa o COViD-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 1, ust. 2 i 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19 (Dz. U. poz. 371 i 713) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.), odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r., od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ przywołując treść przepisów § 10 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19 wskazał, że według danych z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) z 22 stycznia 2021 r. skarżący dokonał zmiany branży działalności w sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) z symbolu 51.10.Z na symbol 52.23.Z. Spadek przychodów jest jednym z warunków zwolnienia z opłacania składek i dotyczy tego samego rodzaju działalności gospodarczej, która musiała być prowadzona także we wskazanym miesiącu 2020 r. W ocenie organu brak jest zatem możliwości ustalenia, czy przychód uzyskany w marcu 2021 r. jest niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. W związku z powyższym organ uznał, że zobowiązanemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję do tut. Sądu skarżący zarzucił, że 22.01.2021 r. został zmieniony kod wiodący PKD z 51.10 na 52.23. W CEIDG zmiana tego kodu została wprowadzona również wraz ze zmianą okresu, w którym ta zmiana obowiązuje. We wniosku o wpis do ewidencji skarżący wskazał jako datę powstania zmiany (kodu PKD) datę: 2015-10-01.
Skarżący zauważył, że zgodnie z dokładnym opisem i informacji związanych z kodami PKD, kod 51.10.Z (kod który był przeważający przed zmianą z dnia 22.01.2021 r.) dotyczy firmy, która posiada samolot w środkach trwałych, na których jest wykonywany przewóz pasażerów lub cargo. Aby wykonywać tę usługę, dana firma musi posiadać certyfikat przewoźnika lotniczego (AOC - Air Operators Certificate). Takiego certyfikatu firma skarżącego (A) nie posiadała, ani nie posiada. Do dnia 22.01.2021 r. kod 51.10 określający jego działalność, był kodem błędnym. Od początku prowadzenia działalności, zobowiązany wykonywał niezmiennie usługę jako pilot samolotu dla linii lotniczych bądź szkoły lotniczej. Czyli poprawnym kodem PKD jest kod 52.23.Z. Charakter jego działalności, od początku jej prowadzenia się nie zmienił. Głównym źródłem dochodów strony była i jest usługa pilotowania samolotów. W załączniku skarżący załączył faktury z lat poprzedzających, potwierdzające, że nie zmienił się profil działalności skarżącego. Głównym źródłem dochodu strony, od początku prowadzenia działalności, jak i w lutym 2020 r., aż po dzień dzisiejszy jest obsługa samolotu jako pilot. We wniosku o ulgę skarżący porównał miesiąc luty 2020 r. do miesiąca marca 2021 r. Zdaniem strony Zakład Ubezpieczeń Społecznych winien uwzględnić zmianę kodu PKD, ale wraz z datą powstania tej zmiany - czyli od 01.10.2015 r. W ocenie skarżącego kolejnym argumentem potwierdzającym słuszność jego stanowiska jest również okoliczność, że oba kody PKD (tj. 51.10 i 52.23) są zawarte w tarczy 9.0.
Skarżący podkreślił, że jednym z głównych powodów wprowadzenia tej tarczy była możliwość uwzględnienia przedsiębiorców, którzy nie zakwalifikowali się do tarczy 8.0. z powodu błędnego kodu PKD jako przeważający (nikt wcześniej nie przykładał wagi do bardzo precyzyjnego określenia swojego kodu PKD). Przedsiębiorcy, którzy zmienili kod (doprecyzowali go), np. od ogłoszenia tarczy 8.0 do 31.03.2021 r., w żadnym przypadku nie mogą skorzystać z tak głośno promowanej tarczy 9.0.
Skarżący zaznaczył również, że korzystając z tarczy 9.0 - pomoc w formie dotacji z Powiatowego Urzędu Pracy, również trzeba było spełnić te same warunki. W tym przypadku jednak pomoc została przyznana bez jakichkolwiek problemów.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 26.07.2021 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi. Przedłożył również dodatkowe dokumenty finansowe – księgę przychodów i rozchodów za rok 2020 i 2021, jak również faktury wystawione dla firmy B za miesiąc luty 2020 r. oraz marzec 2021 r. Dokumenty te przedstawiają zdaniem skarżącego jednoznacznie spadek przychodów z działalności gospodarczej. Skarżący dodał także, iż ZUS decyzją z [...] uchylił swoją wcześniejszą decyzję dotyczącą wypłaty świadczenia postojowego związanego z przeciwdziałaniem skutkom pandemii wirusa SARS-CoV-2. Wypłata tego świadczenia uwarunkowana była tymi samymi kryteriami, jak w przypadku zwolnienia z opłat składek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS, którą organ odmówił stronie skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaistniałego sporu przypomnieć należy, że zgodnie bowiem z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12:Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
Zgodnie z § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres.
Zgodnie z § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86:10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93;21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
W okolicznościach niniejszej sprawy kwestią bezsporną jest, że skarżący na dzień 31 marca 2021 r. posiadał w rejestrze CEIDG oznaczony rodzaj przeważającej działalności według kodu PKD 52.23.Z, który w świetle prawidłowo powołanych przez organ przepisów § 10 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19, uprawniał do ubiegania się o przyznanie ulgi w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.
Zagadnieniem spornym pomiędzy stronami pozostaje natomiast okoliczność, czy skarżący odnotował co najmniej o 40% spadek przychodu (w rozumieniu przepisów podatkowych) osiągnięty z działalności oznaczonej kodem PKD 52.23.Z w lutym 2020 r. Przyczyną odmowy wnioskowanej ulgi był – zdaniem organu – brak możliwości porównania spadku przychodów z działalności oznaczonej kodem PKD 52.23.Z, ponieważ w lutym 2020 r. kod PKD nie był kodem przeważającej działalności skarżącego, zgodnie bowiem z wpisem do CEIDG skarżący prowadził działalność oznaczoną kodem PKD 51.10.Z. Zatem brak jest punktu odniesienia, który pozwalałby na stwierdzenie takiego spadku przychodów względem 2020 r., gdyż działalność skarżącego powinna być określona kodem PKD 52.23.Z w lutym 2020 r.
Zdaniem zaś skarżącego, przy ocenie spełnienia ww. warunku należy uwzględnić faktycznie prowadzoną działalność, a nie poprzestawać na analizie wpisów do rejestrów. Według skarżącego od początku prowadzenia swojej działalności, zobowiązany wykonywał niezmiennie usługę jako pilot samolotu dla linii lotniczych bądź szkoły lotniczej. Czyli poprawnym kodem PKD jest kod 52.23.Z., bez względu na okoliczność, że do dnia 22.01.2021 r. w rejestrze CEIDG widniał błędnie wskazany kod PKD 51.10.Z.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawie, w tak zarysowanym sporze rację przyznać należało skarżącemu.
Sąd podziela bowiem pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym, że przesłanką zwolnienia ze składek według ww. przepisów jest tożsamość prowadzonej działalności w odniesieniu do dwóch okresów, tj. lutego 2020 r. i marca 2021 r. Ustalenie tego rodzaju okoliczności winno odbywać się jednak na zasadach ogólnych, tj. w ramach postępowania wyjaśniającego, prowadzonego zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.- dalej: k.p.a.).
W niniejszej sprawie tymczasem organ nie tylko, wbrew spoczywającemu na nim obowiązkowi, nie poczynił jakichkolwiek ustaleń, co do rodzaju prowadzonej przez skarżącego w lutym 2020 r. działalności, to w sposób nieuprawniony stwierdził, że w tym zakresie decydujący jest zapis w rejestrze CEIDG, jaki widniał w tej właśnie dacie. Takiej zależności nie sposób jednak wywieść z treści § 10 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 2a rozporządzenia w sprawie wsparcia, wobec czego odwoływanie się w tym wypadku do tego pozanormatywnego warunku, uznać należy za naruszenie wskazanego wyżej przepisu, które bez wątpienia miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Zawarte w § 10 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. sformułowanie prowadzona działalność oznaczona według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności należy bowiem odnosić do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek (por. wyrok WSA z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 580/21, a także orzeczenia wydane w analogicznych stanach prawnych, takie jak: wyrok WSA z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 259/21; wyrok WSA z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 290/21 oraz wyroki NSA z 20 października 2021 r., sygn. akt I GSK 575/21 i sygn. akt I GSK 829/21). Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w rejestrze REGON (czy CEiDG) kod wymieniony w § 10 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z tego przepisu), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania.
Nie można przy tym zapominać, jaki jest cel omawianej regulacji - wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, a więc m.in. łagodzenie skutków społeczno – gospodarczych, przez udzielanie przedsiębiorcom pomocy materialnej, mającej na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel zarówno ustawy, jak i rozporządzenia, Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w rozporządzeniu w sprawie wsparcia, powinna trafić do podmiotów, które faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność objętą kodami w nim wskazanymi, zaś przychód z tej działalności był niższy co najmniej o 40% w odniesieniu do okresu porównawczego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r., VI SA/Wa 2215/05, LEX nr 257125; wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1010/13, LEX nr 1572566). W wyroku z 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową.
Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu, przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposobu weryfikacji warunku prowadzenia, jako przeważającej działalności gospodarczej, według podanego PKD, tj. wpis w CEIDG, w rubryce przeważającej działalności, nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o zwalczaniu COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności, jak również w efekcie prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa.
Zdaniem Sądu, wpis w CEIDG, jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełnia również swojej funkcji jako uproszczenie procedur. Nie ulega wątpliwości, że uproszczenie procedur ma ułatwić skorzystanie ze wsparcia (w tym skrócenie procedury), do czego jednak ww. sposób weryfikacji w sprawie nie prowadzi. Wpis w odpowiedniej rubryce rejestru jako jedyny warunek spełnienia wymogu, de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej warunek do przyznania ulgi spełniają (prowadzą na dzień złożenia wniosku i na dzień przyjętego okresu porównawczego przeważającą działalność według podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obowiązkom statystycznym).
W ocenie Sądu, przy takim rozumieniu terminu "przeważającej działalności", jaką przyjął organ, dochodzi do naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi), należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku (oraz w określonym przepisami okresie porównawczym) przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD. Wprowadzenie zaś, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium, wymogu wpisu w rejestrze CEIDG/KRS, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej, doprowadziło więc do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie prowadzą jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD, zostały pozbawione dostępu do ulgi. Przyjęta przez organ wykładnia powołanych przepisów wywołuje więc wyłącznie negatywny wpływ na sytuację tożsamych podmiotów uprawnionych do wsparcia, ponieważ, wpis w CEIDG/KRS, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dowodów, o ile oczywiście, jak to ma miejsce w sprawie, strona kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia na podstawie kodu PKD wpisanego w rubryce przeważającej działalności, wskazując jednocześnie, że prowadzi od początku działalność gospodarczą w zakresie innego, kodu PKD, który uprawnia do ubiegania się o ulgę. Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest zdaniem Sądu istotne na gruncie właściwego odczytania § 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia.
Tym samym Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego PKD – tj. wpis do rejestru CEIDG nie przyczynia się do realizacji celu ustawy COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności i prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa. Jak to już wcześniej zostało wspomniane, wsparcie w ramach Tarczy Antykryzysowej jest reakcją na skutki epidemii COVID-19 i jest ukierunkowane na realne wsparcie dla podmiotów, które poniosły realne straty na skutek obostrzeń związanych z pandemią. Zastosowany przez organ, jako jedyny sposób spełnienia wymogu do otrzymania ulgi - wpis we właściwym rejestrze nie znajduje uzasadnienia ani jako uproszczenie procedur, ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do skorzystania z ulgi podmiotów nieuprawnionych. Wpis w rejestrze REGON (czy CEIDG) nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o ulgę na pewno spełnia wymóg ustawowy, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu i przesądzało o prawidłowości postępowania organu. Istnieje również inna możliwość wykazania spełnienia wymaganego warunku (zob. wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1468/21).
Podkreślenia wymaga, że przepisy rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. i ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez ZUS dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w rozporządzeniu z 26 lutego 2021 r., może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów CEIDG (por. wyrok WSA z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 334/21).
Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów CEIDG, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. W razie zaś wydania decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należy sporządzić uzasadnienie tej decyzji odpowiadające wymogom określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej z dnia [...], organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; nie wyjaśnił również stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego.
Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji w aktach brak.
Z podanych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem wymienionych powyżej przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu i dokonać ustaleń procesowych w celu zweryfikowania twierdzenia skarżącego o prowadzeniu także w lutym 2020 r. działalności z przeważającym kodem PKD 52.23.Z. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów. Następnie organ zbada skalę spadku przychodów, pod kątem tego, czy jej wskaźnik uprawnia do uzyskania wnioskowanej ulgi.
Dodać należy, że Sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem prawnym i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając przyczyny, które skłoniły do tego Sąd. Sąd administracyjny nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, gdyż to należy do uprawnień ZUS, który po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami Sądu, zawartymi w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, wyda stosowne rozstrzygnięcie zawierające uzasadnienie odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło