I SA/Op 323/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 31 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. i T. M. na uchwałę Rady Miasta Opola z dnia 22 kwietnia 1999 r., Nr VIII/108/99 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącym W. M. i T. M. solidarnie ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W. M. i T. M. (dalej: strony skarżące) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na uchwałę Nr VIII/108/99 Rady Miasta Opola z dnia 22 kwietnia 1999 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu górniczego ODRA II w Opolu [dalej uchwała]. Na skutek zarządzenia z 2 sierpnia 2024 r. strony skarżące zostały wezwane do wykazania stosownymi dowodami, że posiadają interes prawny wymagany do zaskarżenia uchwały, w szczególności poprzez wykazanie, że przysługuje im prawo własności działek wymienionych w skardze, przez które przebiega planowana, lecz niewykonana dotąd droga równoległa do ulicy [...] w O. Wezwanie zawierało pouczenie, że strony skarżące mogą to uczynić, na przykład poprzez przesłanie do Sądu odpisów księgi wieczystej, wypisów z ewidencji gruntów i budynków lub aktów notarialnych potwierdzających te okoliczności oraz że do wezwania należy zastosować się w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki zawierające powyższe wezwanie zostały doręczone W. M. i T. M. w dniu 9 sierpnia 2024 r. za zwrotnymi potwierdzeniami odbioru. Strony odpowiedziały na wezwanie przesyłając kserokopię aktu notarialnego przy piśmie datowanym na 14 sierpnia 2024 r., lecz wysłanym za pośrednictwem Poczty Polskiej 20 sierpnia 2024 r., co wynika z daty stempla pocztowego na kopercie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) [dalej: ppsa], kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Zaskarżona uchwała jako podjęta w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, będącym jednocześnie aktem prawa miejscowego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 ppsa. W takim przypadku ocena, czy skarga jest dopuszczalna albo czy podlega odrzuceniu, związana jest z badaniem interesu prawnego strony skarżącej i jego naruszenia. W myśl art. 58 § 1 pkt 5a ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Przepisem szczególnym w rozumieniu powyższego artykułu jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1465) [dalej: usg], stanowiący, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z powyższego wynika, że naruszenie interesu prawnego następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09). Jest to interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (A. Matan [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 101). Strona skarżąca zobowiązana jest natomiast wykazać w jaki sposób doszło do naruszenia jej prawem chronionego interesu lub uprawnienia (wyrok NSA z 4 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1563/04). W sprawie niniejszej strony skarżące wskazały na ograniczenie prawa własności nieruchomości, jednak nie wykazały, że w dniu wniesienia skargi przysługiwało im prawo własności nieruchomości położonej na obszarze objętym zaskarżonym planem miejscowym i wymienionej we wniesionej skardze. W celu wyjaśnienia tej kwestii wezwano strony skarżące do wykazania istnienia ich własnego interesu prawnego, który został naruszony, stosownie do wymagań art. 101 ust. 1 usg. Wezwania zawierały pouczenie, że istnienie interesu prawnego należy wykazać w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ppsa. Wezwania do dokonania opisanej czynności doręczono stronom skarżącym w dniu 9 sierpnia 2024 r., czyli wyznaczony termin 7 dni upłynął wraz z końcem dnia 16 sierpnia 2024 r. (piątek). Strony skarżące zastosowały się do wezwania, lecz po upływie wyznaczonego przez Sąd terminu. Jak wynika z art. 85 ppsa, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Bezskuteczność czynności stanowi ogólny skutek uchybienia terminowi, powstający automatycznie w wypadku każdego uchybienia terminowi procesowemu. Podjęcie przez stronę czynności po upływie terminu czyni ją bezskuteczną, a jednocześnie – co do zasady – wymaga reakcji sądu w określonej formie procesowej. Uchybienie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachodzi wówczas, gdy czynność w tym postępowaniu nie została dokonana przez stronę lub uczestnika postępowania w czasie oznaczonego dla tej czynności terminu ustawowego lub sądowego. Artykuł 85 ppsa odnosi się do terminów procesowych, zarówno ustawowych, jak i sądowych, nie znajduje natomiast zastosowania do terminów materialnoprawnych. Uchybienie terminowi stanowi okoliczność obiektywną wynikającą z upływu określonego przepisami prawa czasu. Bez znaczenia dla upływu tego okresu pozostaje kwestia ewentualnego zawinienia (czy też jego braku) po stronie strony postępowania. W takim stanie sprawy należy stwierdzić, że strony skarżące nie wykazały, w zakreślonym przez Sąd terminie, naruszenia zaskarżoną uchwałą ich interesu prawnego, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ppsa, o czym Sąd orzekł w punkcie 1. sentencji postanowienia. Końcowo Sąd zauważa, że brak wykazania naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia nie jest brakiem formalnym skargi (wyrok NSA z 17 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1342/04). W sprawie, wskutek odrzucenia skargi, nie doszło do zaistnienia stanu powagi rzeczy osądzonej, ponieważ stan powagi rzeczy osądzonej wiąże się tylko z orzeczeniem merytorycznym w sprawie, takie zaś nie zostało wydane (postanowienie NSA z 18 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1951/12). Orzeczenie w punkcie 2. sentencji postanowienia o zwrocie wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, stosownie do którego sąd zwraca stronie z urzędu cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.