I SA/Op 331/07

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 31 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji ustalającej łączne zobowiązania pieniężne, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, postanawia zwolniono skarżącego od kosztów sądowych w całości a w pozostałej części wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić Skarżący J.M. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) – zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości, które na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2, ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – uiścić w kwocie 200 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż będąc emerytem i osobą niepełnosprawną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku oraz że uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.200 zł( brutto ). Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jak zostało bowiem stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, w oparciu o informacje zawarte w tym wniosku dokonano oceny jego sytuacji z punku widzenia przesłanek do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji tego uznano, że skarżący nie posiada możliwości do poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Oznacza to, iż w przypadku skarżącego istnieje przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uznano bowiem, że dochody uzyskiwane przez skarżącego w wysokości 1.200 zł przy uwzględnieniu koniecznych kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie nie daje mu możliwości wygenerowania środków na zapłatę wymaganych kosztów sądowych. Natomiast w kwestii ustanowienia z urzędu adwokata oddalono wniosek uznając, iż trudna sytuacja skarżącego uwzględniona została w dostateczny sposób poprzez zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wymaganych kosztów sądowych. Dodatkowo należy wskazać, że brak udziału zawodowego pełnomocnika nie pozbawia skarżącego możliwości dochodzenia swoich praw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Skarżący bowiem nie jest zobligowany do ponoszenia kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika aby jego skarga mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Poza tym należy wskazać, iż skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu oraz może ustanowić swoim pełnomocnikiem osoby bliskie np. rodzeństwo lub zstępnych ( art.35 § 1 ustawy ). Skarżący jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku nie posiada także żadnego majątku mogącego potencjalnie przynosić pożytki. W przedstawionych okolicznościach sprawy gdy skarżący nie posiada zarówno majątku, zasobów finansowych jak też nie osiąga aktualnie dochodów pozwalających na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest uzasadnione . W tej sytuacji oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy mogłoby prowadzić do pozbawienia skarżącego prawa do sądu . Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.