I SA/Op 333/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. P. i P. P. na pismo Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia 2 kwietnia 2026 r., nr ES.5470.10.2026 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. A. P. i P. P. pismem z 2 kwietnia 2026 r., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na pismo Komendanta Powiatowego Policji w P. z 2 kwietnia 2026 r., nr ES.5470.10.2026, o odmowie udostępnienia dokumentacji. Skarga była poprzedzona następującym postępowaniem. A. P. i P. P. (dalej zwani także skarżącymi) działając na podstawie art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025 r. poz. 636, ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 i art. 15 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, ze zm.), wnieśli pismem z 20 marca 2025 r. do Komendanta Powiatowego Policji w P. o niezwłoczne udostępnienie dokumentacji, tj.: - kopii wszystkich notatek służbowych sporządzonych przez funkcjonariuszy Policji, którzy 20 marca 2026 r. ok. godz. 18:20 podejmowali czynności w miejscu zamieszkania skarżących przy ul. [...] w P., - nagrania z kamer nasobnych funkcjonariuszy biorących udział w powyższych czynnościach, - kopii notatek służbowych oraz nagrań z kamer nasobnych z 18 marca 2026 r. ok. godz. 17:20, kiedy to funkcjonariusze podejmowali czynności w miejscu zamieszkania oraz wobec osób trzecich (sąsiadów). Skarżący zażądali przekazania powyższych materiałów za pośrednictwem ePUAP lub poczty elektronicznej, a w przypadku braku takiej możliwości w formie pisemnej na adres: ul. [...], [...] P. Ponadto, skarżący zażądali szczegółowych wyjaśnień i wnieśli o udzielenie jednoznacznej, pisemnej odpowiedzi na pytania: - na jakiej podstawie prawnej 20 marca 2026 r. podejmowane były czynności wobec A. P., pomimo że nie przedstawiono żadnej podstawy prawnej ani faktycznej tych działań?, - z jakiego powodu, bezpośrednio po czynnościach wobec A. P., funkcjonariusze Policji udali się do sąsiadów i podejmowali wobec nich działania ingerujące w sferę prywatną skarżących, w tym wypytywali o ich życie rodzinne?, - na jakiej podstawie prawnej oraz w jakim celu doszło do takiej ingerencji?, - jaki był charakter tych czynności oraz kto je zlecił?, - na jakiej podstawie funkcjonariusze, nie zastając domowników 18 marca 2026 r., podejmowali działania wobec sąsiadów, w tym zadawali pytania dotyczące życia prywatnego i rodzinnego skarżących?, - czy funkcjonariusze byli uprawnieni do ujawniania jakichkolwiek informacji dotyczących sytuacji skarżących osobom trzecim, a jeśli tak - na jakiej podstawie prawnej?, - czy wobec rodziny skarżących prowadzone są jakiekolwiek czynności, a jeśli tak - w jakim trybie i na jakiej podstawie prawnej?, - czy podejmowane wobec wnioskodawców działania byty rejestrowane w jakimkolwiek systemie ewidencyjnym Policji, a jeśli tak - w jakim zakresie i pod jaką podstawą prawną? W odpowiedzi na złożony wniosek z 23 marca 2026 r., Komendant Powiatowy Policji w P. (zwany dalej organem) poinformował skarżących pismem z 2 kwietnia 2026 r., nr ES.5470.10.2026, że wskazane czynności wykonywane są w ramach realizacji zarządzenia Sądu Rejonowego w P. sygn. akt [...]- sygn. wykazu [...] i pozostają w zgodzie z zapisem art. 14 ust. 2 ustawy o Policji, zgodnie z którym Policja wykonuje również czynności na polecenie sądu, prokuratora, organów administracji państwowej i samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim obowiązek ten został określony w odrębnych ustawach. Podniesiono także, że udostępnienie żądanej dokumentacji, która dotyczy realizacji ww. zarządzenia może realnie utrudnić działania Policji oraz postępowanie wykonawcze, a także zagrażać porządkowi publicznemu, a tym samym wobec wystąpienia przesłanek unormowanych w treści art. 26 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1206) - odmówiono skarżącym jej udostępnienia. W skardze na powyższe pismo z 2 kwietnia 2026 r., skarżący wnieśli o: - stwierdzenie bezskuteczności odmowy udostępnienia informacji, - zobowiązanie organu do udostępnienia żądanych informacji i dokumentów, - stwierdzenie, że odmowa została dokonana z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 51 ust. 3 Konstytucji RP przez odmowę udostępnienia informacji dotyczących ich danych, naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez bezpodstawną odmowę udostępnienia informacji publicznej bez wykazania ustawowych przesłanek ograniczenia tego prawa. Uznali także, że organ bezzasadne zastosowanie art. 26 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o ochronie danych przetwarzanych w związku z zapobieganiem przestępczości przez jego zastosowanie w sposób automatyczny, bez wykazania: rzeczywistego zagrożenia dla postępowania, związku między udostępnieniem a ewentualnym utrudnieniem czynności. W ocenie skarżących organ naruszył zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) przez całkowitą odmowę udostępnienia informacji, bez rozważenia: częściowego udostępnienia, anonimizacji danych, a także naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez brak rzetelnego ustalenia stanu faktycznego oraz niewyjaśnienie okoliczności uzasadniających odmowę. Skarżący zarzucili ponadto naruszenie prawa do kontroli działań organów publicznych, odmowę uniemożliwiającą realizację prawa do kontroli działań funkcjonariuszy Policji podejmowanych wobec skarżących. Stwierdzili, że nastąpiło przekroczenie zakresu czynności wobec skarżącej, albowiem z posiadanych informacji wynika, że: czynności Policji formalnie mogły dotyczyć innej osoby, jednak faktycznie były prowadzone bezpośrednio wobec A. P., funkcjonariusze kierowali pytania oraz podejmowali działania bez wskazania podstawy prawnej wobec skarżącej. W ocenie skarżących, działanie takie stanowi obejście prawa oraz naruszenie art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu), a także nieuprawnioną ingerencję w życie prywatne (art. 47 Konstytucji RP), bowiem funkcjonariusze Policji podejmowali czynności wobec osób trzecich, zbierali informacje o życiu prywatnym skarżących, ingerowali w ich sferę prywatności bez wykazania podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, ponieważ odmowa udostępnienia dotyczy materiałów dokumentujących trwającą realizację zarządzenia sądu o zatrzymaniu i doprowadzeniu skazanego (art. 79 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2025 r. poz. 911, ze zm.) - zwanej dalej k.k.w., a ich ujawnienie mogłoby realnie utrudnić wykonanie lego zarządzenia oraz zagrozić porządkowi publicznemu, co uzasadnia ograniczenie jawności na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości. Ponadto, ewentualnie na wypadek odmiennej oceny Sądu - organ wniósł o zobowiązanie organu do ponownej oceny zakresu udostępnienia po zakończeniu czynności zatrzymania/doprowadzenia i po ustaniu przyczyn ograniczenia jawności (z zastosowaniem niezbędnej anonimizacji). Na wezwanie tut. Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, skarżący w wyznaczonym terminie wskazali swój numer PESEL. Ponadto, w pismach z 1 czerwca 2026 r., skarżący (każdy z osobna) wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Na skutek tego, zarządzeniem z 2 czerwca 2026 r. wnioski skarżących zostały zarejestrowane pod odrębnymi sygn. akt, tj. wniosek A. P. o przyznanie prawa pomocy - pod sygn. akt I SPP/Op 81/26, a wniosek P. P. - pod sygn. akt I SPP/Op 82/26. Postanowieniami z 9 lipca 2026 r., Sąd odmówił przyznania prawa pomocy A. P. (sygn. akt I SPP/Op 81/26) i P. P. (sygn. akt I SPP/Op 82/26) na podstawie art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2026 r. poz. 143 ze zm.) - dalej zwanej p.p.s.a., z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Odpis ww. postanowienia został doręczony skarżącej A. P. - 29 lipca 2026 r. (por. Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k-26 akt o sygn. I SPP/Op 81/26), a P. P. - 30 lipca 2026 r. (por. Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k-26 akt o sygn. I SPP/Op 82/26). Termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem skarżącym: A. P. - 5 sierpnia 2026 r. (środa), a P. P. - 6 sierpnia 2026 r. (czwartek). We wskazanych terminach skarżący nie wnieśli zażaleń, przez co postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy stały się prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W niniejszej sprawie skarżący nie uiścili wpisu od skargi, jednakże w sprawie zaistniały podstawy do odrzucenia skargi także wobec tego, że zaskarżone pismo z 2 kwietnia 2026 r., nie podlega kognicji sądu administracyjnego, a zatem skarga jest niedopuszczalna. Rozpoznając bowiem skargę sąd w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a., w szczególności, czy skarga podlega kognicji sądów administracyjnych (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tut. Sądu należy wskazać, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych wyżej kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Powyższe oznacza, że przedmiot skargi nie mieści się we właściwości sądów administracyjnych. Pismo Komendanta Powiatowego Policji w P. z 2 kwietnia 2025 r. nie jest bowiem decyzją administracyjną, postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej. Nie jest w szczególności decyzją administracyjną, albowiem decyzja administracyjna jest aktem władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu, kształtującym sytuację prawną adresata i rozstrzygającym o jego uprawnieniach lub obowiązkach niezależnie od jego woli. Stanowi przejaw przysługującego organowi, na mocy przepisów prawa, władztwa administracyjnego. Zaskarżone pismo, nie posiada także cech charakterystycznych dla form prawnych wymienionych we wskazanym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a mianowicie nie ma charakteru władczego, bowiem bezpośrednio nie kształtuje w sposób jednostronny praw i obowiązków strony skarżącej. Nie można uznać tego pisma za akt obejmujący władcze działanie organu z zakresu administracji publicznej. Wskazać bowiem trzeba, że aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a., jest indywidualny akt lub czynność o charakterze władczym, rozstrzygający o tym, czy konkretnemu podmiotowi przysługuje określone uprawnienie wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki (por. postanowienie NSA z 24 marca 1998 r., sygn. akt II SA 1155/97 - publ. ONSA nr 2 z 1999 r., poz.51). Akt lub czynność musi zatem ustalać, stwierdzać bądź potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Musi istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (bądź ich odmową), a możliwością realizacji uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 558/17, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżonym pismem Komendant odmówił skarżącym udostępnienia akt postępowania, dotyczącego czynności wszczętych przez funkcjonariuszy Policji na skutek wydanego przez Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział Karny zarządzenia w sprawie sygn. akt [...]- sygn. wykazu [...], w przedmiocie zatrzymania i doprowadzenia skazanego do odbycia kary. Zarządzenie to zostało wydane na podstawie art. 79 § 1 k.k.w., czyli przepisów prawa regulujących odrębną - od administracyjnej - procedurę karną, stosowaną przez sądy powszechne, a nie administracyjne. Wynika z powyższego zatem jednoznacznie, że opisane czynności nie dotyczą sprawy administracyjnej, czyli aktu (czynności) podjętego przez organ administracji publicznej w sprawie indywidualnej. Sprawie, skierowanej do oznaczonego podmiotu administrowanego, którego dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Uwzględniając zatem znaczenie konsekwencji wynikających z cech konstytuujących akty lub czynności, o których jest mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., nie sposób jest więc twierdzić, że zaskarżone pismo cechy te posiada, a co za tym idzie, że odpowiada wskazanej formule działania, która wymaga istnienia stosunku administracyjnego (wynikającego z niego uprawnienia lub obowiązku), którego źródłem jest wykonywana przez organ administracji norma prawna, stosunek ten kreujący. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że jeżeli skarżący uważają, że żądane przez nich informacje mają walor informacji publicznej - o czym świadczy podstawa prawna przywołana w ich wniosku z 20 marca 2026 r. o udostępnienie dokumentacji, a także w skardze do tut. Sądu (tj. art. 6 ust. 1 i art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej), to powinni byli wywieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność. Jak słusznie bowiem wskazano w postanowieniu z 1 sierpnia 2024 r., jedynie w ramach rozpoznawanej przez sąd administracyjny skargi na bezczynność można zweryfikować stanowisko podmiotu, do którego został skierowany wniosek w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej - odnośnie kwalifikacji żądanej informacji. Tak więc podmiotowi zainteresowanemu uzyskaniem informacji publicznej przysługuje środek, w którym może wyegzekwować należne w jego ocenie uprawnienie, ponieważ w przypadku takiej skargi sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Nie może to jednak nastąpić w formie zaskarżenia pisma informacyjnego, które nie ma przymiotu decyzji administracyjnej (por. szerzej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 728/24, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powołanymi okolicznościami skarga wniesiona w sprawie jest niedopuszczalna, ponieważ jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. O powyższym, Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.