I SA/Op 334/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie NSA Joanna Kuczyńska Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej A w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o zarachowaniu wpłaty na poczet zaległości z tytułu podatku od nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNENIE Postanowieniem z dnia 28 lutego 2006 r. Prezydent Miasta Opola zaliczył wpłatę dokonaną przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową A w O. na poczet zaległości z tytułu podatku od nieruchomości oraz odsetek za zwłokę. Na powyższe rozstrzygnięcie wniesiono zażalenie, podpisane przez Prezesa Spółdzielni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 169 Ordynacji podatkowej, pismem z dnia 5 lipca 2006 r., wezwało Spółdzielnię Mieszkaniową do usunięcia braku formalnego wniesionego podania, poprzez uzupełnienie go o podpis drugiego członka zarządu lub pełnomocnika Spółdzielni albo poprzez wykazanie, że Prezes Spółdzielni jest umocowany do samodzielnego składania oświadczeń woli w jej imieniu. Stronę pouczono jednocześnie, że do wezwania należy zastawać się w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia, Prezes Zarządu Spółdzielni w piśmie z dnia 10 lipca 2006 r. wyjaśnił, iż zgodnie ze Statutem Spółdzielni, oświadczenia woli składają dwaj członkowie zarządu. Z uwagi na urlop drugiego członka zarządu wniósł o przedłużenie terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia do 4 sierpnia 2006 r. Pismem z dnia 11 lipca 2006 r. Kolegium powiadomiło stronę, iż termin załatwienia sprawy został przedłużony do 31 sierpnia 2006 r. Z uwagi na fakt, iż brak formalny zażalenia nie został usunięty w terminie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu podniesiono, iż odwołanie może być niedopuszczalne z wielu przyczyn. Jest to taka sytuacja, w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego. Są to okoliczności, które nie wynikają z treści decyzji, lecz są w stosunku do niej zewnętrzne. Zatem wniosku o niedopuszczalności odwołania organ nie może wyprowadzać z oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu. Wskazano, że niedopuszczalność odwołania ma miejsce na przykład wtedy, gdy nie istnieje przedmiot odwołania, tzn. sama decyzja, lub odwołanie wnosi podmiot nieuprawniony. Zaznaczono, iż na podstawie art. 239 Ordynacji podatkowej powyższe przepisy dotyczące odwołania znajdują odpowiednie zastosowanie do zażaleń. W przedmiotowej sprawie zażalenie nie zostało podpisane przez osoby uprawnione do jego wniesienia. Na zażaleniu figuruje jedynie podpis Prezesa Zarządu Spółdzielni, co nie jest wystarczające w oparciu o przepis art. 54 § 1 ustawy a dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 z późn. Zm)., do złożenia oświadczenia woli w imieniu Spółdzielni. Stosownie do tego przepisu oświadczenia woli za spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik. W spółdzielniach o zarządzie jednoosobowym oświadczenie woli mogą składać również dwaj pełnomocnicy. Uznano, iż nie jest możliwe przyjęcie, że środek odwoławczy został wniesiony przez stronę – Spółdzielnię - zwłaszcza, iż stwierdzony brak formalny, pomimo stosownego wezwania, nie został usunięty. Na powyższe postanowienie wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Zarzucono, iż nie uzupełniono braku formalnego zażalenia w wyniku pomyłki pracownika Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, bowiem Spółdzielnia zastosowała się do wezwania. Drugi członek zarządu podpisał pismo, jednakże jak się później okazało, podpis ten został złożony na piśmie podanym przez pracownika SKO w Opolu, a dotyczącym innej sprawy (nr Ldz. [...] z dnia 25.01.2006 r.). Ponadto zaznaczono, iż Zarząd Spółdzielni pismem z dnia 19.10.2006 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu o wydanie kserokopii pisa nr Ldz. [...] na którym jest podpis drugiego członka Zarządu, a nie ma go na kopii pisma Spółdzielni, jednakże do dnia wniesienia skargi nie otrzymano odpowiedzi organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, iż pomimo stosownego wezwania brak formalny zażalenia z dnia 17 marca 2006 r., nie został usunięty. W ocenie organu bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest okoliczność, że podpis drugiego członka zarządu został złożony na innym piśmie pochodzącym od Spółdzielni, wniesionym w innej sprawie prowadzonej przez Kolegium. Zdaniem organu: " skoro członek zarządu Spółdzielni zamierzał złożyć podpis na wzmiankowanym wcześniej zażaleniu, to powinien był i mógł to uczynić. Po stronie Kolegium nie istniały przeszkody w tym zakresie". Zdaniem organu to członek zarządu Spółdzielni winien posiadać wiedzę, jakie sprawy administracyjne reprezentowanego przez niego podmiotu są prowadzone przez SKO oraz w jakiej sprawie zaistniała konieczność usunięcia braku formalnego wniesionego podania. W takiej sytuacji nie jest zasadne przypisywanie błędów w działaniu pracownikom Kolegium Odwoławczego. Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia podkreśliła, iż w sprawie doszło do niekorzystnego zbiegu okoliczności. Prawdopodobnie na skutek błędu pracownika SKO doszło do uzupełnienia braku formalnego, ale w innej sprawie, w której nie było wezwania do usunięcia braku. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w udzielonej odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd rozpoznając skargę strony wziął od uwagę szczególny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego przez organ podatkowy na podstawie przepisu art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z tymi przepisami konsekwencją tego, iż zażalenie zostało wniesione przez podmiot nieuprawniony, a więc nie przez stronę postępowania podatkowego, jest stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia. Szczególny charakter wydawanych przez organy podatkowe rozstrzygnięć opartych na przepisie art. 228 Ordynacji podatkowej przejawia się tym, iż ograniczenia doznaje tu ogólna zasada postępowania podatkowego, a mianowicie jego dwuinstancyjności. Wydane w tym przedmiocie postanowienia organów podatkowych są bowiem ostateczne, a zatem ich weryfikacja, ale jedynie co do legalności może następować dopiero na etapie postępowania sądowoadminmistarcyjnego. Nie można jednakże nie zauważać, iż w ramach postępowania sądowego znacznemu ograniczeniu ulęgają miedzy innymi prawa strony w zakresie zgłoszonych wniosków dowodowych. W postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola aktów administracyjnych odbywa się wyłącznie na podstawie akt sprawy, a jedyny wyjątek od tej zasady przewiduje art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) który stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. A zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję lub postanowienie (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Op 232/06). Należy zauważyć ponadto, iż zaskarżone rozstrzygnięcie organu pozbawiło stronę prawa do kontroli postanowienia wydanego przez Prezydenta Miasta Opola, a więc do merytorycznego rozpatrzenia środka zaskarżenia. Generalnie niedopuszczalność zażalenia nie powoduje zrzeczenia się przez stronę prawa do wniesienia odwołania. Zatem strona postępowania, a więc odpowiednio umocowany podmiot reprezentujący [...] Spółdzielnię Mieszkaniową A w O. teoretycznie mógł wnieść zażalenie na sporne postanowienie. Jednakże w przedmiotowej sprawie, Sąd wziął pod uwagę ewentualną możliwość upływu terminów zarówno do wniesienia takiego zażalenia, jak też do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzenie przez SKO niedopuszczalności zażalenia powinno być oparte na dowodach wskazujących w sposób niewątpliwy, iż strona nie zastosowała się do wezwania do usunięcia braku formalnego zażalenia, poprzez uzupełnienie go o podpis drugiego członka zarządu lub pełnomocnika Spółdzielni . Organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę, winien zbadać okoliczności podniesione przez skarżącą w skardze i w piśmie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17.10.2006 r. Jeżeli bowiem okazałoby się, iż strona nie uzupełniła braku zażalenia z uwagi na fakt, iż w sekretariacie organu, po okazaniu stosownego wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, pracownik sekretariatu przedłożył skarżącej niewłaściwe pismo, a więc nie to pismo, którego braki strona miała uzupełnić w sytuacji, gdy również to przedłożone pismo także było podpisane w sposób nieprawidłowy (przez prezesa zarządu Spółdzielni) – organ odwoławczy winien wyznaczyć skarżącej ponownie termin 7 dniowy do uzupełnienia braków formalnych podania. Niewątpliwie należałoby uznać, iż to uchybienie organu było przyczyną, że strona nie uzupełniła braku zażalenia i z tego powodu niedopuszczalne jest by ponosiła negatywne skutki prawne. Uchybienia organu prowadzącego postępowanie nie mogą powodować ujemnych następstw dla stron, które działają w dobrej wierze, jak też w zaufaniu do organów podatkowych. Takie postępowanie jest niezgodne z nałożonymi na organy obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób zgodny z wymaganiami określonymi w przepisach art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej – postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i art. 122, zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Naruszenie tych ogólnych zasad postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ mogło prowadzić do bezpodstawnego stwierdzenia, że środek zaskarżenia wniosła osoba nieuprawniona w sytuacji zastosowania się przez stronę do wezwania do uzupełnienia braku formalnego pisma, w trybie art. 169 Ordynacji podatkowej. Z tego też względu nieuprawniony pozostaje pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że: "bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest okoliczność, że podpis drugiego członka zarządu został złożony na innym piśmie pochodzącym od Spółdzielni, wniesionym w innej sprawie prowadzonej przez Kolegium". Jeżeli w ponownie prowadzonym postępowaniu zostaną potwierdzone podnoszone przez skarżącą okoliczności, w jakich doszło do złożenia podpisu na niewłaściwym dokumencie, to w świetle ogólnych zasad postępowania, zwłaszcza zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i zasady prawdy obiektywnej, będą miały wpływ na rozpatrzenie sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. Równocześnie na podstawie art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.