I SA/Op 337/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 14 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółka z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 9 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, postanawia zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi "A" Spółka z o.o. w O. (zwana dalej stroną skarżącą) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z 9 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 9.701 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 389 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 195 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 30 maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek strony skarżącej - sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) –zwanej dalej p.p.s.a. - w którym zwrócono się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, iż w wyniku działań organu celnego I instancji (wydanie 43 decyzji określających zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów) zaprzestano całkowicie prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej, będąc tym samym zmuszonym do zwolnienia wszystkich pracowników (dodano, że Prezes Zarządu sam złożył rezygnację). Dodatkowo wskazano na niemożność wszczęcia procedury upadłościowej z uwagi na nieposiadanie innych zobowiązań poza zobowiązaniami podatkowymi oraz na brak jakichkolwiek środków. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała stan kapitału własnego na dzień 31 grudnia 2012 r. - 769.894,69 zł, brak środków trwałych, stratę za 2011 r. w wysokości 1.799.507,91 zł, stratę za 2012 r. w wysokości 2.497.861,53 zł oraz stan konta bankowego na dzień 31 marca 2013 r. – 132,02 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek strony skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez stronę skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej, w związku z czym pismem z 3 czerwca 2013 r. wezwano ją do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT) za ostatni rok podatkowy oraz deklaracji podatkowych składanych dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT-7) za miesiące styczeń, luty, marzec i kwiecień 2013 r., - wyciągów i odpisów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie trzy miesiące, - odpisu aktualnych bilansów. W odpowiedzi na wezwanie przedłożono kserokopie: deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r., deklaracji VAT-7 za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2013 r., wyciągów bankowych za marzec, kwiecień i maj 2013 r., aktualnego bilansu, na który składa się rachunek zysków i strat oraz zestawienie aktywów i pasywów. W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w przedłożonych dodatkowo dokumentach wskazują na wyjątkową sytuację strony skarżącej w rozumieniu art. 246 § 2, pkt.2 p.p.s.a. Z deklaracji podatkowych VAT-7 wynika bowiem, iż strona skarżąca w okresie od stycznia do kwietnia 2013 r. nie dokonała sprzedaży jak i zakupów towarów i usług, z czego należy wysnuć wniosek, że prowadzenie działalności gospodarczej w jej przypadku nie miało miejsca (na co wskazano również we wniosku sporządzonym na formularzu PPF). Z kolei z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona skarżąca nie posiada majątku jak też zasobów pieniężnych pozwalających wygenerować środki na zapłatę wymaganych kosztów sądowych (w formularzu wykazano niedobór; natomiast z przekazanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż na dzień 31 maja 2013 r. jest minusowy stan konta w wysokości 188,56 zł.), oraz że prowadzona jest przeciwko niej egzekucja pieniężna. Zatem brak majątku i jakichkolwiek środków pieniężnych na koncie bankowym, prowadzona egzekucja pieniężna, a nade wszystko fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że strona skarżąca nie posiada zasobów jak i możliwości pozyskania środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie wymaganych kosztów sądowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.