I SA/Op 343/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 30 czerwca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz podatku do zapłaty w związku z wnioskiem skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu 26 sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęła skarga S. O. (dalej jako skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 30 czerwca 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 28 października 2015 r., którą określono w podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 76 zł oraz stwierdzono nadpłatę podatku do towarów i usług za ww. okres rozliczeniowy w wysokości 315 zł, a także na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług określono podatek do zapłaty w wysokości 11.316 zł. W skardze pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że brak wstrzymania zaskarżonej decyzji i jej wykonanie przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd będzie skutkować znaczną szkodą po stronie skarżącego. Odwołując się do postanowienia NSA z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 1134/11 wyjaśnił, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimkolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło, i właśnie taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. Obowiązek zapłaty tak wysokiej kwoty zobowiązania może bowiem narazić skarżącego nie tylko na zaburzenie stabilności, ale wręcz na utratę płynności finansowej, zaś ewentualne wygranie sporu sądowego nie odwróci negatywnych konsekwencji powyższego, w związku z czym wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest w pełni zasadny. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu odpowiadając na skargę wskazał, że postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016r., powołując się na przepis art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej jako: p.p.s.a.] odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tut. Sądu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie . Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części skarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków Przyznanie takiej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu. U podstaw tej regulacji legła potrzeba zagwarantowania funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Wstrzymanie wykonania aktu jest więc instytucją wyjątkową, co oznacza, iż przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale o szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r. (sygn. akt I FZ 148/09) to w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (postanowienie NSA z dnia 12.09.2014 r. sygn. akt I FZ 268/14). W ocenie Sądu wniosek skarżącego powyższych wymogów nie spełnia. Jak wynika z treści skargi, skarżący uzasadniając swój wniosek podniósł jedynie, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi nie tylko do zaburzenia stabilności, ale wręcz spowoduje utratę płynności finansowej, zaś ewentualne wygranie sporu sądowego nie odwróci negatywnych konsekwencji powyższego. Jednakże takie gołosłowne sformułowanie, nie poparte odpowiednią dokumentacją nie pozwala na ocenę wniosku pod względem merytorycznym. Skarżący nie podał żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, dotyczących jego sytuacji majątkowej, które pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych we wniosku, a nadto nie wykazał w żaden sposób, iż kwota zobowiązania podatkowego przekracza jego możliwości płatnicze. Bez możliwości porównania stanu majątkowego wnioskodawcy z wysokością zobowiązania podatkowego nie jest możliwa ocena wpływu przeprowadzenia ewentualnej egzekucji administracyjnej na byt prowadzonej działalności. Skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o tym, że potencjalna egzekucja należności podatkowych doprowadzi do następstw trudnych do odwrócenia czy też będzie skutkować powstaniem znacznej szkody. Zaznaczyć przy tym należy, iż niewątpliwie wykonanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe stanowi pewną dolegliwość finansową, nie oznacza to jednak, że można automatycznie przyjąć, iż każdorazowo wykonanie takiej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Samego faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. Ewentualne prowadzenie egzekucji wobec skarżącego również nie stanowi podstawy zastosowania tymczasowej ochrony, zgodnie bowiem z art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: z 2005 r., Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dopuszczalność prowadzenia egzekucji ograniczona jest do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Także i z tego względu ewentualna egzekucja spornych zaległości w kontekście sytuacji materialnej skarżącego nie mogłaby doprowadzić do pozbawienia środków na pokrycie kosztów utrzymania. (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt: I FZ 189/10). Natomiast rodzaj obowiązku objętego zaskarżoną decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji. Raz jeszcze zaznaczyć należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie zawiera analogicznych regulacji do art. 255 p.p.s.a., który umożliwia Sądowi wezwanie strony do uzupełnienia oświadczeń/dokumentacji lub wyjaśnienia wątpliwości, które nasunęły się Sądowi w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Skoro to strona ubiega się o przyznanie ochrony tymczasowej, na niej też ciąży obowiązek przekonania Sądu, że spełnia ustawowe przesłanki w tym względzie. Brak także podstaw do wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych pisma na podstawie przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a., z którego wyraźnie wynika, że chodzi w nim o braki formalne, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu (np. brak podpisu strony). Natomiast fakt, że strona nie wskazała na okoliczności uprawdopodobniające zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie oznacza, że mamy do czynienia z brakiem formalnym. W orzecznictwie wskazuje się, że brak uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej jest uchybieniem merytorycznym tego pisma, które nie uniemożliwia nadanie mu biegu, ale uzasadnia oddalenie wniosku (por. postanowienia NSA: z 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1075/11; z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 805/11; z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 64/14). Tym samym, skoro skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania wobec skarżącego ochrony tymczasowej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.