I SA/Op 343/19
WyrokWSA w Opolu2019-11-22
Skład orzekający: Gerard Czech, Grzegorz Gocki, Aleksandra Sędkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 jest zasadna, jeśli rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu?Ratio decidendi
Odmowa przyznania płatności jest zasadna, gdy rolnik uniemożliwi przeprowadzenie kontroli na miejscu, co wynika z art. 59 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Działania lub zaniechania rolnika, które skutecznie udaremniają kontrolę, nawet jeśli nie są umyślne, prowadzą do odrzucenia wniosku o przyznanie pomocy i odmowy przyznania wszystkich płatności.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2018. W związku z wytypowaniem gospodarstwa do kontroli na miejscu, inspektorzy podejmowali kilkukrotne próby jej przeprowadzenia. Rolnik był skutecznie zawiadamiany o terminach kontroli, jednakże nie stawił się na nie lub informował o niemożności uczestnictwa, a ostatecznie sprzedał zwierzęta podlegające kontroli. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli. Rolnik wniósł skargę do sądu administracyjnego, kwestionując ustalenia organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 7 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do tut. Sądu jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.- dalej "kpa" ), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2137) oraz na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa ( AMIR) w Opolu z dnia 23 kwietnia 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi z dnia 29.01.2019 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania A. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 15.06.2018 r. A. W. ( dalej : strona, skarżący) zwrócił się, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPIus, do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności do bydła, a następnie w dniu 9.07.2018 r. dokonał jego zmiany, deklarując jedenaście działek ewidencyjnych, a w sekcji VIII - Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych - zgłosił działki rolne o łącznym areale 2,60 ha oraz zadeklarował 7 sztuk bydła.
W związku z wytypowaniem gospodarstwa strony do kontroli na miejscu w zakresie identyfikacja i rejestracja zwierząt, inspektorzy Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] podjęli próbę przeprowadzenia w jej gospodarstwie kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności. Pierwsze zawiadomienie o terminie kontroli wyznaczonym na dzień 24.09.2018r.(pismo nr [...] z dnia 06.09.2018 roku) zostało uznane za nieskuteczne, albowiem zostało ono doręczone stronie w dniu 26.09.2018 roku, a zatem już po upływie terminu kontroli.
Kolejne zawiadomienie, w którym kontrola wyznaczona została na dzień 31.10.2018 r. zostało wprawdzie doręczone stronie w dniu 26.10.2018 r., jednakże w dniu kontroli nie zastano nikogo w siedzibie stada. Jednocześnie, pismem z dnia 28.10.2018 roku (data wpływu 02.11.2018 roku) strona poinformowała kontrolujących, iż nie jest w stanie przyjąć kontroli i prosi o wyznaczenie nowego terminu. Kolejny termin został wyznaczony na dzień 19.12.2018 roku, o czym strona została zawiadomiona w dniu 3.12.2018 r., jednakże pismem z dnia 18.12.2018 r. poinformowała jednostkę kontrolującą, iż od dnia 12.12.2018t. nie posiada zwierząt podlegających identyfikacji i rejestracji zwierząt, podając jednocześnie, że zawiesza działalność. Dodatkowo wskazano, iż w dniu 19.12.2018 r. kontrolowany skontaktował się telefonicznie z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii w [...] w celu poinformowania, że nie jest już właścicielem zwierząt i że w związku z tym według niego ewentualna kontrola będzie bezcelowa. W trakcie tej rozmowy, według organu kontrolowany miał uzyskać informacje, że nawet po zbyciu zwierząt przez okres trzech lat gospodarstwo może być kontrolowane w zakresie dokumentacji związanej z prowadzoną wcześniej działalnością chowu/hodowli zwierząt gospodarskich. Przekazano mu też , że odmowa kontroli skutkować będzie odebraniem przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności bezpośrednich, jednakże pomimo próby podjęcia kontroli, nadal stanowczo stał on przy swoim twierdzeniu o bezzasadności kontroli.
W dniu 19.12.2018 roku inspektorzy Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] podjęli próbę przeprowadzenia w gospodarstwie strony kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, jednakże jak wskazano, nie doszło do czynności kontrolnych z uwagi na brak zgody strony na ich przeprowadzenie.
Podejmowane działania utrwalono w formie protokołu z czynności kontrolnych nr [...]. W rubryce w/w raportu Ustalenia końcowe zawarte zostały uwagi osób wykonujących kontrole "Kontrola IRZ/CC nie została przeprowadzona ze względu na odmowę kontroli w ustalonych kilkukrotnie terminach, o których właściciel był skutecznie informowany kolejno: 26.10.2018 r. i 03.12.2018 r.
W tym stanie rzeczy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie- Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi decyzją Nr [...] z dnia 29.01.2019 r. po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności do bydła na rok 2018 odmówił ich przyznania , wskazując w jej uzasadnieniu, że zgodnie z art. 59 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, co skutkuje odmową przyznania wszystkich płatności, o które rolnik ubiegał się we wniosku o przyznanie płatności.
Nie zgadzając się z tą decyzją strona, w złożonym od niej odwołaniu zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji pominięto fakt, iż ustalenia zawarte w protokole z czynności kontrolnych zostały przez nią zakwestionowane i do dnia 1.03.2019 roku nie otrzymała jeszcze odpowiedzi na podniesione zarzuty. Odwołujący wskazał, iż nieprawdą jest, że w dniu 19.12.2018 r. miał się skontaktować telefonicznie z Inspektorem Weterynarii, a skoro tej rozmowy nie było, to cały zawarty w protokóle z czynności kontrolnych nr [...], wywód dotyczący tej kwestii, nie może być bramy pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o odmowie przyznania płatności. Domagał się zatem w piśmie do Inspektoratu udzielenia mu informacji komu i na jakiej postawie w dniu 19.12.2018 roku udzielono informacji na temat jego gospodarstwa, jednocześnie twierdząc, że w tym dniu w jego gospodarstwie nie było kontroli i być może Inspektorat pomylił gospodarstwa. Tym samym nieprawdziwe są zawarte w protokole stwierdzenia, że "pomimo próby podjęcia kontroli właściciel stał przy swoim twierdzeniu o bezzasadności kontroli".
W toku postępowania odwoławczego, w związku z zarzutami odwołania Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, pismem z dnia 14.04.2019 roku zwrócił się do Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] o przekazanie informacji dotyczącej okoliczności braku zgody strony na przeprowadzenie kontroli IRZ/CC w jej gospodarstwie, a także odniesienie się do zarzutu, iż do dnia 1.03.2019 r. nie otrzymała odpowiedzi na pismo, w którym wnioskowała o podanie komu i na jakiej podstawie w dniu 19.12.2018 r. udzielono informacji na temat jej gospodarstwa. Dodatkowo zwrócono się o przedstawienie okoliczności odmowy przeprowadzenia kontroli, poprzez wskazanie poszczególnych czynności dokonywanych w celu jej przeprowadzenia.
Pismem (znak sprawy [...]) z dnia 29.04.2019 roku Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] przekazał obszerne wyjaśnienia dotyczące okoliczności nieprzeprowadzenia kontroli w gospodarstwie strony, przedkładając dodatkowo jako załączniki: zawiadomienie o kontroli nr [...] z dnia 06.09.2018 r. wraz z dowodem nadania; zawiadomienie o kontroli nr [...].
2018 z dnia 05.10.2018 r. wraz z dowodem nadania; pismo strony otrzymane dnia 02.11.2018 r.; zawiadomienie o kontroli nr [...] z dnia 22.11.2018 r.
wraz z dowodem nadania; pismo strony otrzymane dnia 27.12.2018 roku; dowód nadania raportu nr [...] oraz pismo strony otrzymane dnia 19.02.2019 r., a także pismo nr [...] wraz z dowodem nadania, stanowiące odpowiedź na pismo strony z dnia 19.02.2019 roku.
W wyniku umożliwienia stronie zapoznanie się dodatkowo przeprowadzonymi dowodami, pismem z dnia 17.05.2019r. poinformowała ona organ, że m.in. z protokołu weterynaryjnego jednoznacznie wynika, iż wina nieprzeprowadzenia leży po stronie weterynarii, zaś sama znajomość przepisów kiedy i jaka kontrola ma być przeprowadzona nie leży po stronie rolnika. Ponadto według strony, weterynaria nie odniosła się do całości korespondencji.
Wskazaną na wstępnie decyzją 23 kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone rozstrzygniecie organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał na mające zastosowanie w niniejsze sprawie regulacje prawa unijnego i krajowego, zwracając uwagę, że warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312). Ustawa ta w jej art. 1 określa szczegółowo zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym poszczególnych wymienionych w nim płatności oraz zasady i tryb ich przyznawania i ich wypłaty, a także zasady przeprowadzania kontroli w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej.
Dalej wskazano, że według art. 7 ust. 1 tej ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Stosownie zaś do treści art. 8 ust. 1, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit, a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Wysokość płatności obszarowej ( art. 19 ust. 1) w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni, zaś płatności do zwierząt w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.
Z kolei w myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 roku o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 546 ze zm.) posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura:
1) informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia nr 1760/2000 w terminie 7 dni - w przypadku bydła;
2) informacje określone w art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 21/2004 - w przypadku owiec i kóz;
3) ubój, zabicie lub padnięcie zwierzęcia w terminie 7 dni - w przypadku owiec i kóz.
Stosownie do art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 roku ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczącego etykietowania mięsa wołowego i produktów z mięsa wołowego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. L 204, str. 11 ze zm.) z wyjątkiem przewoźników, wszyscy posiadacze zwierząt zobowiązani są do: prowadzenia aktualnego rejestru i zgłaszania właściwym władzom wszystkich przemieszczeń do i z gospodarstwa oraz wszystkich przypadków urodzenia i śmierci zwierząt w gospodarstwie wraz z datami tych zdarzeń w maksymalnym terminie określonym przez dane państwo członkowskie( ten maksymalny termin wynosi co najmniej trzy dni i nie przekracza siedmiu dni od dnia jednego z tych zdarzeń, przy czym państwa członkowskie mogą zwrócić się do Komisji z wnioskiem o przedłużenie maksymalnego terminu) W dalszej kolejności odwołano się § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 roku, poz. 351 ze zm.) wskazując, na warunki płatności do zwierząt. Omówiono też szczegółowo regulacje odnoszące się do zasad przeprowadzania kontroli administracyjnych i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, w tym kontroli w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, zwracając uwagę, Iż stosownie do treści art. 77 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy:
a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;
b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;
c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu, w przypadku gdy błąd nie mógł być w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;
d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;
e) niezgodność jest nieznaczna, w tym również gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję zgodnie z ust. 7 lit. b);
f) zachodzą inne przypadki, w których nie jest właściwe nakładanie kary, które mają zostać określone przez Komisję zgodnie z ust. 7 lit. b).
Zgodnie zaś z art. 74 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) państwa członkowskie przeprowadzają obowiązkowe kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków przyznawanej pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. W każdym roku kontrole na miejscu są przeprowadzane w gospodarstwach rolnych wyznaczonej grupy rolników składających wnioski o przyznanie płatności w danym roku, a ich liczbę i sposób wyznaczania określa art. 30-31 i 33 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemne] zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r.. str. 69. z późn. zm.).
Jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, to zgodnie z art. 59 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane.
Kontrole na miejscu, na co wskazuje art. 25 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności kontrole na miejscu, mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Jednakże w przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o przyznanie pomocy z związanej z produkcją zwierząt gospodarskich lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą, zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli prawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności.
Mając na uwadze ww. wskazane regulacje i odnosząc je do stanu faktycznego niniejszej sprawy Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, stwierdził, iż podniesione w odwołaniu zarzutu nie zasługują na uwzględnienie.
W obecnie rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest prawidłowość stwierdzenia przez organ I instancji faktu uniemożliwienia przez stronę wykonania kontroli na miejscu w zakresie wymogów wzajemnej zgodności (identyfikacja i rejestracja zwierząt), co potwierdzać miały ustalenia zawarte w protokole z czynności kontrolnych- nr raportu [...], w którym to stwierdzono, że "Kontrolo IRZ/CC nie została przeprowadzona ze względu na odmowę kontroli w ustalonych kilkukrotnie terminach, o których właściciel był skutecznie informowany kolejno: 26.10.2018 r. i 03.12.2018 r."
W związku z tym, że w sprawie kluczowym dowodem zgromadzonym na etapie postępowania przed organem I instancji byl protokół z czynności kontrolnych, organ II instancji ponownie przeanalizował przedmiotowy dokument pod kątem prawidłowości wniosków jakie zostały z owej dokumentacji wyciągnięte. Dodatkowo też zwrócono się do Powiatowego Lekarza Weterynarii o ustosunkowanie się do zarzutów strony w przedmiocie nieprzeprowadzenia kontroli w jej gospodarstwie.
Z poczynionych ww. zakresie ustaleń faktycznych wynikało, że strona była wielokrotnie informowana o kontroli IRZ/CC, jaka miała się odbyć w gospodarstwie oraz że Powiatowy Lekarz Weterynarii podejmował liczne próby przeprowadzenia kontroli w jej gospodarstwie.
W ocenie organu odwoławczego, te ustalenia i wyjaśnienia kontrolerów są spójne, wyczerpujące i logiczne. Tym samym, stwierdzono, iż postępowanie strony podczas kolejnych prób przeprowadzenia u niej kontroli wyczerpuje dyspozycję art. 59 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r., który stanowi że, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane. W tym miejscu zwrócono jednocześnie uwagę, iż "odrzucenie" wniosku skutkuje odmową przyznania wszystkich płatności, o które rolnik ubiegał się we wniosku o przyznanie płatności. Wynika to z faktu, iż skoro wniosek został wytypowany do kontroli na miejscu, protokół z owej kontroli musi zostać uwzględniony podczas prowadzonego postępowania. Kontrola z tytułu przestrzegania wymogów (CC-IRZ) ma wpływ na wszystkie płatności objęte wnioskiem. Ewentualne naruszenia w tym obszarze są podstawą do zmniejszeń wnioskowanych płatności. W sytuacji gdy wniosek został wytypowany do w/w kontroli, lecz strona uniemożliwiła jej przeprowadzenie, organ odstępuje od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wydając decyzję odmowną w przedmiocie wnioskowanych płatności.
Odnosząc się do z kolei twierdzeń odwołującego, jakoby wina nieprzeprowadzenia kontroli leży po stronie weterynarii, organ II instancji, odwołując się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 28.03.2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2113/13, wskazał , iż według Słownika języka Polskiego słowo "uniemożliwiać" oznacza «czynienie czegoś niemożliwym, niedającym się do urzeczywistnienia". Uniemożliwianie przeprowadzenia kontroli może dotyczyć zatem zarówno podejmowanych przez rolnika działań, jak i zachowań skutecznie ją udaremniających. Zatem odmowa nie jest niczym innym, jak brakiem zgody na kontrolę. Sankcja w postaci pozbawienia rolnika pomocy związana jest zaś jedynie z uniemożliwieniem przeprowadzenia kontroli na miejscu, które jak już wskazano, stanowią działania rolnika skutecznie tę kontrolę udaremniające.
Zwrócono jednocześnie uwagę na to, że weryfikacja przestrzegania wymogów musi nastąpić w roku kalendarzowym złożenia wniosku. Charakterystyczną cechą czynności kontrolnych z CC IRZ jest właśnie graniczny termin kontroli (do końca roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek).
Kontrole powinny być zatem przeprowadzane w taki sposób aby skutecznie sprawdzić, czy w danym gospodarstwie przestrzegane są wymogi i normy wzajemnej zgodności. Jak zaś wynika z akt sprawy pierwsza pisemna zapowiedziana próba kontroli, która okazała się wprawdzie bezskuteczna (zawiadomienie zostało doręczone w dniu 26.09.2018 r., już po wyznaczanej dacie kontroli na dzień 26.09.2018 r.), miała miejsce już we wrześniu 2018r. Już wówczas w zawiadomieniu zawarto informację, iż w sytuacji zaistnienia zdarzeń, które uniemożliwiłyby uczestnictwo we wskazanym terminie, należy złożyć osobiście bądź pisemnie taką informację w siedzibie Powiatowego Lekarza Weterynarii. Według organu odwoławczego, ówczesna nieobecność strony choć usprawiedliwiona, powinna była już wtedy ją skłonić do działań mających na celu skontaktowanie się z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w celu wyznaczenia innego, terminu kontroli. Pomimo tego, nie odbyła się też kolejna kontrola wyznaczona na dzień 30.10.2018r. z uwagi na nieobecność strony, pomimo tego, że już w tym przypadku, stosowne zawiadomienie z dnia 5.10.2018r., zostało jej skutecznie doręczone. Strona jedynie pismem z dnia 28.10.2018 r, poinformowała, iż nie może uczestniczyć w kontroli i nie ma możliwości upoważnienia innej osoby, wnosząc o wyznaczenie kolejnego terminu jej przeprowadzenia. Kolejne i ostatnie już zawiadomienie o planowanej kontroli zostało doręczone stronie w dniu 3.12.2018 r. Ponownie też podano w jego treści, iż w sytuacji zaistnienia zdarzeń, które uniemożliwiłyby uczestnictwo we wskazanym terminie, należy złożyć osobiście bądź pisemnie taką informację w siedzibie Powiatowego Lekarza Weterynarii. Dodatkowo wskazano w nim, iż ustalenie nowego terminu kontroli nie może być późniejsze niż 19.12.2018 r., ze względu na harmonogram pracy Inspektoratu. Tymczasem działania poczynione przez stronę od dnia doręczenia zawiadomienia (03.12.2018 r.) do dnia wyznaczenia terminu kontroli (19.12.2018 r.) polegały na sprzedaży zwierząt, które miały podlegać kontroli identyfikacji i rejestracji zwierząt (12.12.2018 roku), a informacja o fakcie sprzedaży zwierząt i zawieszeniu działalności została przekazane przez stronę pismem z dnia 18.12.2018 r. W tym miejscu organ odwoławczy odnosząc się do kolejnego zarzutu strony, a mianowicie kwestionowania przez nią faktu, wykonania w dniu 19.12.2018r. telefon do Powiatowego Lekarza Weterynarii stwierdził, iż jego zdaniem, mając na uwadze pismo strony z dnia 18.12.2018r. oraz obszerne wyjaśnienia złożone przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w pisie znak [...], należy uznać, iż takie połączenie zostało wykonane i zawierało stanowisko strony, że sprzedaż zwierząt czyniła kontrolę za bezprzedmiotową.
Podsumowując te rozważania, organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie na stronę, sankcji w postaci "odmowy przyznania płatności", w sytuacji, gdy swoimi działaniami uniemożliwiła ona przeprowadzenie kontroli. Przyczyną nałożenia ww. sankcji jest postawa jaką wykazywała strona w okresie od dnia 26.09.2018r. (daty doręczenia zawiadomienie o planowanej kontroli na dzień 24.09.2018r.) do dnia 19.12.2018r.,a której celem było udaremnienie przeprowadzenie czynności kontrolnych. Przyjmując bowiem, że strona składając wniosek jest świadoma obowiązków wynikających z przystępowania do postępowania o przyznanie płatności, z chwilą uzyskania informacji o planowanej kontroli, powinna wykazywać inicjatywę we współpracy z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w celu zrealizowania przedmiotowej kontroli. Zdaniem organu odwoławczego, strona powinna być świadoma, iż brak współpracy w przedmiocie podejmowania działań mających na celu umożliwienie kontroli, można zakwalifikować jak działanie w celu jej udaremnienia. Końcowo zwrócono także uwagę na to, iż Powiatowy Lekarz Weterynarii podejmował próby przeprowadzenia kontroli, poprzez wyznaczenie kolejnych terminów kontroli, a w zaistniałych sytuacjach uniemożliwiających jej przeprowadzenie, to w interesie strony było podejmowanie działań mających na celu przyjęcie takiej postawy która nie zostałaby zakwalifikowania jako świadome udaremnienie czynności kontrolnych. Obowiązkiem bowiem strony było umożliwienie wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren kontrolowanego gospodarstwa, skoro przed wysłaniem wniosku w aplikacji e-wniosek, oświadczyła, iż znane jej są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz zobowiązała się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren jej gospodarstwa rolnego.
W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy za prawidłowe uznał zastosowanie przez organ I instancji dyspozycję art. 59 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.
W skardze wniesionej do tut Sądu skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i umożliwienie wypłacenia mu pozostałych 30% dopłat za 2018r. Nie zgadza się z twierdzeniami organów, iż uniemożliwiał swoimi działaniami przeprowadzenie kontroli , uznając jednocześnie za całkowicie nielogiczne i niezrozumiałe, uznanie, że to z jego strony miała mieć miejsce rozmowa telefoniczna w dniu 19.12.2018r. Natomiast wyznaczona na ten dzień kontrola nie odbyła się z winy weterynarii, skoro nikt nie przyjechał ja przeprowadzić. W skardze, dokonanano też omówienia poszczególnych stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując powody, które według skarżacego świadczą o niezrozumieniu sprawy i wadliwości dokonywanych przez organ ocen jego zachowań.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, wnosząc o jej oddalenie, podkreślił, iż w sytuacji, gdy podstawą pozbawienia skarżącego prawa do płatności była całościowa ocena jego postawy od pierwszej próby przeprowadzenia kontroli, bez większego znaczenia pozostaje kwestia samej rozmowy telefonicznej w dniu 19.12.2018r.
W piśmie procesowym z dnia 24.08.2019r. skarżący odnosząc się do doręczonej mu odpowiedzi organu na skargę stwierdził, że zawiera ona modyfikację wcześniejszego stanowiska organu, zajętego w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.- dalej jako: ppsa), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Kontrolując zaskarżoną decyzję według wskazanych kryteriów Sąd stwierdza, że nie narusza ona prawa dającego podstawę do uwzględnienia skargi.
Na wstępie dalej czynionych rozważań Sądu, przede wszystkim należy wskazać, że rolą organu odwoławczego, wynikającą z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przyjętej w art. 15 kpa, jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Wynika to z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy, tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2014 r., II OSK 1241/13, LEX nr 1596021).Powyższe oznacza iż z chwilą zainicjowania postępowania przed organem II instancji, w wyniku wniesienia skutecznego środka odwoławczego, powstaje obowiązek powtórnego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Dlatego też dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, organ odwoławczy nie może poprzestać jedynie na przyjęciu stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji, lecz zobowiązany jest samodzielnie ustalić okoliczności faktyczne istotne dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w tym uwzględnić także te, które nie zostały rozważone przez organ I instancji i to bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy (patrz: R. Hauser, M. Wierzbowski red., Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 1019; a także por. wyrok NSA z 17 maja 2011 r., II OSK 672/10, LEX nr 1081834). Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może być też rozumiana w ten sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Zasady tej nie można również interpretować w ten sposób, że każdy dowód w sprawie musi być oceniony zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, w tożsamy sposób.
Uwaga ta jest o tyle istotna w niniejszej sprawie, albowiem jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, organ ten skupił się na przebiegu kontroli u podatnika mającej mieć miejsce w dniu 19.12.2018r. i przyczynach z jakich miało z winy samej strony nie dojść do niej w tym terminie. Stąd też, w stanowisku organu znalazły się informacje o tym, że w dniu 19.12.2018 r. strona miała się kontaktować telefonicznie z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii w [...] w celu poinformowania go, że nie jest już właścicielem zwierząt i że w związku kontrola będzie bezcelowa. W trakcie tej rozmowy miano poinformować stronę o tym, że nawet po zbyciu zwierząt, jej gospodarstwo może być kontrolowane przez okres trzech lat w zakresie dokumentacji związanej z prowadzoną wcześniej działalnością chowu/hodowli zwierząt gospodarskich, a także o skutkach uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli , a mianowicie o utracie prawa do płatności bezpośrednich. Powyższa okoliczność dotycząca rozmowy telefonicznej, została przez stronę zakwestionowana, zarówno w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w obecnie rozpoznawanej skardze do Sądu.
Należy jednakże zauważyć, że jak wynika ze stanowiska organu odwoławczego zajętego w zaskarżonej obecnie decyzji z dnia 7 maja 2019r, organ ten po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, o informacje oraz dokumenty dotyczące przebiegu kontroli w gospodarstwie skarżącego, począwszy od pierwszego zawiadomienia go o planowanej przez inspektorów Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, oceniając zachowanie strony, prawidłowo dokonał jego oceny całościowej, a nie jedynie w odniesieniu do jednostkowego zdarzenia , jakie miało mieć miejsce w dniu 19.12.2019r. w związku z tak mocno kwestionowaną przez skarżącego rozmową telefoniczną.
Dlatego tez ramach rozpoznania odwołania strony organ odwoławczy nie poprzestał jedynie na przyjęciu stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji, lecz dokonał samodzielnie własnych, dodatkowych ustaleń dowodowych, co do okoliczności faktycznych istotnych dla rozpoznania, a następnie przeprowadził całościową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym także uwzględnił te okoliczność , które nie w pełni zostały rozważone przez organ I instancji.
W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR słusznie, zatem oceniając zachowanie skarżącego, na gruncie art. 59 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 oraz pozostałych przywołanych w decyzji regulacji prawa unijnego i krajowego , będących postawą odmowy przyznania mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, odniósł się do całego przebiegu działań podejmowanych przez inspektorów Powiatowego Lekarza Weterynarii, a mających na celu przeprowadzanie kontroli na miejscu w gospodarstwie, w taki sposób aby skutecznie sprawdzić czy przestrzegane są w nim wymogi i normy wzajemnej zgodności.
Jak wynika z akt sprawy pierwsza podjęta przez inspektorów próba przeprowadzenia kontroli gospodarstwa w dniu 26.09.2018r. okazała się nieskuteczna, gdyż skarżący podjął awizowaną do niego już w dniu 12.09.2018r. przesyłkę zawierającą stosowne zawiadomienie dopiero w dniu 26.09.2018 r. ( potwierdzenie odbioru- k.114 akt administracyjnych). Już wówczas w zawiadomieniu zawarto informację, iż w sytuacji zaistnienia zdarzeń, które uniemożliwiłyby uczestnictwo we wskazanym terminie, należy złożyć osobiście bądź pisemnie taką informację w siedzibie Powiatowego Lekarza Weterynarii. Słusznie zatem, zdaniem organu odwoławczego, aczkolwiek ówczesna nieobecność strony miejscu kontroli była usprawiedliwiona, skarżący posiadł wtedy wiedzę o prowadzonej wobec niego kontroli w zakresie wzajemnej zgodności. Miał też możliwości skontrowania się z kontrolującymi, celem ustalenia dogodnego dla niego nowego terminu jej przeprowadzenia, tym bardziej, że jak sam obecnie wskazuje, ma mocno ograniczone możliwości czasowe z uwagi na pracę zawodowa oraz samotne wychowywanie [...] dzieci. Takich jednakże działań, zarówno wówczas, jak i w późniejszych terminach nie podejmował, czekając na wyznaczenia kolejnych terminów kontroli z urzędu.
Kolejna kontrola wyznaczona na dzień 30.10.2018r., również nie doszła do skutku, tym razem z uwagi na nieobecność samej strony, skutecznie już zawiadomionej w dniu 26.10.2018r. o terminie tej kontroli W tym miejscu Sąd zauważa, że również w tym przypadku zawiadomienie o terminie kontroli z dnia 5.10.2018r., podobnie jak w pierwszym przypadku, zostało odebrane przez skarżącego w ostatnim dniu 14 -dniowego terminu jej awizowania w placówce pocztowej ( potwierdzenie odbioru- akta administracyjne k.110). Skarżący i tym razem nie skontaktował się z kontrolującymi, ale w piśmie z dnia 28.10.2018r. ( data nadania w dniu 29.10.2018r , a wpływu do organu w dniu 2.11.208r.) poinformował o niemożności uczestnictwa w kontroli oraz braku osoby którą mógłby upoważnić do udziału w niej w jego imieniu, jednocześnie wskazując na możliwość obejrzenia sobie stada za ogrodzenia. Podał też, że warunki utrzymania bydła się nie zmieniły od czasu ostatniej kontroli.
Ostatnie pisemne zawiadomienie o planowanej na dzień 19.12.2018r. kontroli zostało doręczone stronie ze znacznym już wyprzedzenie w dniu 3.12.2018 r., jednakże i w tym przypadku, skarżący nie wskazywał , aby termin ten, był dla niego niedogodny i nie starał się na jego ewentualne wyznaczenie na Inn dogodny dla niego dzień. Było tym bardziej istotne, że w treści tego zawiadomienia, zawarto dodatkową informację, iż ustalenie nowego terminu kontroli nie może być późniejsze niż 19.12.2018 r., ze względu na harmonogram pracy inspektoratu ( zawiadomienie oraz zwrotne potwierdzenie odbioru- akta administracyjne k. 102-104)
Tymczasem, jak zasadnie zauważył organ odwoławczy, działania poczynione przez stronę od dnia doręczenia jej zawiadomienia o kontroli (03.12.2018 r.) do dnia wyznaczenia terminu kontroli (19.12.2018 r. ) polegały na sprzedaży w dniu 12.12.2018r. wszystkich zwierząt, które miały podlegać kontroli ich identyfikacji i rejestracji. Pisemna informacja o fakcie sprzedaży zwierząt i zawieszeniu działalności została przekazana przez stronę Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii dopiero pismem z dnia 18.12.2018 r. ( wpływ do organu 27.12.2018.). W piśmie tym skarżący wskazał również, że z dniem 18.12.2018r. zawiesza działalność.
W tym miejsc Sąd dodatkowo zauważa, iż z analizy znajdującej się w aktach administracyjne ( k. 24) "Informacji o zdarzeniach" wynika, że praktyczne całość ujętych tam nabyć oraz sprzedaży zwierząt hodowlanych w okresie całego 2018r, miała miejsce już po wyznaczeniu pierwszego terminu kontroli na wrzesień i w tym też czasie skarżący wyzbył się wszystkich zwierząt ujętych w złożonym przez niego oświadczeniu o zwierzętach zadeklarowanych do płatności (akta administracyjne k.18). Oświadczenie to złożono zresztą, dopiero na wezwanie organu do usunięcia braków formalnych pierwotnego wniosku o przyznanie płatności na 2018r.
Mając zatem na uwadze już wyżej wskazany przebieg wszystkich podejmowanych wobec skarżącego działań zmierzających do skutecznego przeprowadzenia w jego gospodarstwie kontroli na miejscu przez inspektorów Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w [...], w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, prawidłowość stanowiska organów obu instancji, iż to wyniku działań samej strony, kontrola ta nie została przeprowadzona. Zatem to nie , tak mocno podkreślana przez stronę, okoliczność mającego mieć lub nie mieć w dniu 19.12.2018r. telefonu do Powiatowego Lekarza Weterynarii, miała decydującego znaczenia dla oceny prawidłowości stanowiska organu odwoławczego. Stanowisko to było bowiem oparte, nie na tym jednostkowym zdarzeniu, ale na całościowej ocenie postawy skarżącego, począwszy od momentu, w którym dowiedział się on o wytypowaniu jego gospodarstwa do kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, co miało miejsce już w dniu odebrania przez niego pierwszego zawiadomienia o prowadzonej kontroli tj. od dnia 26.09.2018r.
Nie mniej, w ocenie Sądu, wskazane przez Powiatowego lekarza Weterynarii w piśmie uzupełniającym postępowanie dowodowe, informacje i wyjaśnienia, co do przebiegu i treści mającej mieć miejsce w dniu 19.12.2018r. rozmowy telefonicznej ze skarżącym ( czy też osoba działającą w jego imieniu), są logiczne i spójne i zasługują na wiarygodność. Należy bowiem zauważyć, iż w kwestii dotyczącej sprzedaży przez skarżącego całości posiadanego stada bydła, formalnie organ uzyskał tą informację dopiero z treści pisma strony z dnia 18.12.2018r., które to jednakże wpłynęło do organu dopiero w dniu 27.12.2018r. Tym samym w dacie mającej mieć miejsce rozmowy telefonicznej, organ nie posiadał jeszcze wiedzy na ten temat z innych źródeł, natomiast wiedzą taką niewątpliwie dysponował już skarżący. Logicznym i w pełni uzasadnionym było zatem uznanie, że skoro w rozmowie telefonicznej poinformowano organ o zbyciu zwierząt, to osobą ta mogła być jedynie osoba, która już wówczas taką wiedzą dysponowała.
Organy, gromadząc i oceniając dowody w sprawie, przeprowadzić muszą określone rozumowanie oraz wyciągnąć swobodne wnioski dotyczące stanu faktycznego sprawy. Pozwala na to zasada swobodnej oceny dowodów przewidziana w art. 80 kpa, stanowiąca, że organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, gdyż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem poprawnego zastosowania normy prawa materialnego. Kierując się zaś normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają udowodnienia i jakie dowody dla wykazania tych faktów są potrzebne. Ocena zgromadzonych dowodów musi odpowiadać zasadzie swobodnej oceny regulowanej w art. 80 kpa , czyli oceny, która winna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł oceny, czyli organ winien opierać się na zebranym materiale, a ocena taka powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału z uwzględnieniem tego, iż organ musi dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, powinno być zgodne z zasadami logiki. W ten sposób swobodna ocena dowodów staje się sposobem osiągnięcia prawdy materialnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2018 r. I GSK 756/16).
Podsumowując te rozważania, Sąd w realiach niniejszej sprawy, uznał za zasadne było nałożenie na stronę, przewidzianej w art. 59 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 " sankcji postaci odmowy przyznania płatności", w sytuacji gdy uniemożliwiła ona swoimi działaniami przeprowadzenie kontroli na miejscu w jej gospodarstwie. Słusznie organ odwoławczy, zwrócił też uwagę na to , że również brak współpracy ze strony skarżącego w przedmiocie podejmowania działań mających na celu skuteczne przeprowadzenie kontroli, należy zakwalifikować jak działanie w celu jej udaremnienia. Obowiązkiem strony, było umożliwienie wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren kontrolowanego gospodarstwa. Tym bardziej , że skarżący składając stosowny wniosek o płatności w aplikacji e-wniosek, sam oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz zobowiązał się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren gospodarstwa rolnego.
Odnośnie pozostałych zarzutów skargi, Sąd zauważa, iż twierdzenia skarżącego jakoby doszło do wydania pierwszej w sprawie decyzji w oparciu o zakwestionowane przez niego ustalenia zawarte w protokole z czynności kontrolnych, zarzuty ten jest całkowicie chybione. Faktem jest, że skarżący pismem z dnia 15.02.2019r. ( data nadania- k.92-94 akt administracyjnych), a zatem już po wydaniu decyzji organu I instancji i jej skutecznym doręczeniu, zwrócił się do Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] o między innymi udzielenie informacji na temat mającej mieć rzekomo miejsce rozmowy telefonicznej w dniu 19.12.2018r. , na które to pismo udzielono mu odpowiedzi pismem z dnia 18.03.2019r. ( k. 90 akt administracyjnych). Należy jednakże w tym miejscu zauważyć, iż doręczenie skarżącemu protokołu z czynności kontrolnych nr [...] z dnia 28.12.2018r. miało miejsce w dniu 3.01.2019r ( zwrotne potwierdzenie odbioru- k. 86 akt administracyjnych) i od tego też dnia biegł 14-dniowy termin do wniesienia zastrzeżeń, czego skarżący wówczas nie skorzystał.
Twierdzenie zatem, iż decyzja organu I instancji została wydana przed rozpatrzeniem zastrzeżeń, których w ogóle nie złożono w przewidzianym terminie, jest co najmniej niezrozumiałym. Nadmienić w tym miejscu należy też, iż w treści tego protokołu, aczkolwiek jako końcową datę, w której miało dojść do ostatecznego uniemożliwienia kontroli, wskazano na dzień 19.12.2018r., jednakże w ustaleniach końcowych odniesiono się do wszystkich wyznaczanych stronie kolejnych terminów kontroli.
Reasumując, w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że kontrolujący nie mieli możliwości skutecznej kontroli zwierząt i do takiej sytuacji doprowadziła strona. Mając na uwadze wskazania wynikające z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt C-536/09 odnośnie prawidłowego odkodowania zwrotu "uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu" w ten sposób, że obok zachowań umyślnych obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli ten rolnik lub jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli, zdaniem Sądu, w pełni uzasadnione jest stwierdzenie, że skarżący niewątpliwie będąc powiadomiony o kontroli, znając zasady przyznawania płatności, zupełnie zignorował kontrolę i uniemożliwił jej przeprowadzenie. Skarżący nie wykazał się też podstawową starannością, jakiej można oczekiwać od osoby kontrolowanej znającej datę kontroli, tj. nie zapewnił dla kontrolujących w miejscu kontroli. pełnej dostępności do zwierząt. Za takie udostępnienie nie można uznać wskazanie kontrolującym na możliwość obejrzenia sobie stada za ogrodzenia.
Należy nadto podkreślić, że skarżący powinien był liczyć się z konsekwencjami uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli, gdyż został o tym prawidłowo pouczony i jak wynika z treści wniosku o płatności ,był tez świadomy ciążących na nim obowiązków.
Tym samym skoro organy zasadnie uznały, że strona uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu, musiało to świetle prawidłowo przywołanych w decyzji regulacji unijnych i krajowych, skutkować odmową przyznania całości wnioskowanych na rok 2018 płatności.
W tym stanie rzeczy, ponieważ w niniejszej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani zasad postępowania administracyjnego, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło