I SA/Op 348/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 września 2022 r., nr 1601-IEW.4268.80.2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez S. M. (dalej też określany jako: "Strona", "Skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 20 września 2022 r. (nr 1609-SCM-7.4268.528.2022.18.TD), którym to organ, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 poz. 735, zwanej dalej k.p.a.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu nr 1609-SCM-7.4268.528.2022.18.TD z 20 czerwca 2022 r. odmawiającej umorzenia w całości należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego [...] z 8 listopada w wysokości 500 zł. Zaskarżone postanowienie zapadło na następującym stanie faktycznym. 19 stycznia 2022 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wpłynął wniosek Skarżącego z 13 stycznia 2022 r. o umorzenie umorzenia w całości należyci z tytułu mandatu karnego kredytowanego [...] z 8 listopada w wysokości 500 zł. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu 20 czerwca 2022 r. wydał decyzję nr 1609-SCM-7.4268.528.2022.18.TD. odmawiającą Skarżącemu umorzenia w całości należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego [...] z 8 listopada w wysokości 500 zł. Decyzja została doręczona w sposób prawidłowy, do rąk Skarżącego 30 czerwca 2022 r. Skarżący nadał odwołanie od ww. decyzji w placówce pocztowej operatora publicznego 28 lipca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu postanowieniem z 20 września 2022 r., nr 1609-SCM-7.4268.528.2022.18.TD, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu nr 1609-SCM-7.4268.528.2022.18.TD z 20 czerwca 2022 r. odmawiającej umorzenia w całości należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu 23 września 2022 r. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Skarżący wniósł 17 października 2022 r. za pośrednictwem operatora publicznego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Opolu. W skardze wskazał, że jest niewinny i nie jest w stanie zapłacić w ogóle żadnej kwoty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że w skardze nie zawarto żadnych zarzutów odnoszących się od zaskarżonego obecnie postanowienia z 20 września 2022 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z 23 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Op 348/22, starszy referendarz sądowy w Opolu, przyznał Skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowy w całości oraz ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż niniejszą sprawę rozpoznano w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej: "p.p.s.a.") sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Oceniając bowiem zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem Sąd doszedł do wniosku, że postanowienie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazać należy, że owo uchybienie ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 Działu II k.p.a., odwołanie złożone po upływie czternastodniowego terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. W związku z powyższym każde, nawet nieznaczne przekroczenie powyższego terminu już stanowi jego uchybienie. W sytuacji więc, gdy uchybienie terminowi nastąpiło, to przy braku istnienia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Fakt stwierdzenia (zaistnienia) tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego art. 134 k.p.a. Każde więc uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., tj. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, chyba że strona domaga się przywrócenia terminu stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony. Należy jednak zdecydowanie podkreślić, że wniosku o przywrócenie terminu nie można domniemywać (musi być on wyraźnie złożony). Także sam fakt dokonania określonej czynności po terminie, nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1297/07 z art. 58 k.p.a. wynika jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu. Brak jest również podstawy do pouczenia strony przez organy z urzędu o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia odwołania liczony jest od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji. I takie pouczenie jest wystarczające i spełnia wymogi ustawowe. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, będący w tej sprawie organem odwoławczym, w pierwszej kolejności musiał rozstrzygnąć, czy odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 20 czerwca 2022 r. zostało wniesione w terminie. Uprawnienie do oceny merytorycznych zarzutów zawartych w odwołaniu powstałoby dopiero w przypadku skutecznego (tj. terminowego) złożenia odwołania, co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca. Z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 20 czerwca 2022 r. została prawidłowo zaadresowana i doręczona Skarżącemu 30 czerwca 2022 r. (k. 99 akt administracyjnych). Tym samym 14 - dniowy termin do złożenia odwołania rozpoczął swój bieg od 1 lipca 2022 r., a upływał w 14 lipca 2022 r. (czwartek). Skarżący w zakreślonym terminie nie złożył środka zaskarżenia. Odwołanie nadał w placówce pocztowej operatora publicznego 28 lipca 2022 r. (k. 104 akt administracyjnych). Podkreślić także należy, że z treści decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Opolu doręczonej Skarżącemu 30 czerwca 2022 r. wynika, że został on w sposób prawidłowy pouczony o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Tym samym składając odwołanie (nadając je w placówce pocztowej operatora publicznego) dopiero 28 lipca 2022 r. Skarżący uchybił powyższemu terminowi. Prawidłowo zatem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia. Należy również zwrócić uwagę, że w analizowanym przypadku Skarżący nie zwrócił się do organu z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Jak już wyżej wskazano, w takiej sytuacji na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Warunkiem wydania takiego postanowienia jest przed wszystkim bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, albowiem bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy doręczenie było prawidłowe. W niniejszej sprawie kwestie związane z doręczeniem decyzji organu I instancji nie budzą wątpliwości. Decyzja ta została bowiem doręczona bezpośrednio do rąk Skarżącego, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. Nie budzi również wątpliwości data wniesienia odwołania, uwidoczniona na kopercie znajdującej się w aktach sprawy. W sytuacji gdy, organ drugiej instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie mógł przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a zobligowany był do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Uchybienie terminu nie podlega żadnym ocenom, ani stopniowaniu skali tego naruszenia i nawet nieznaczne przekroczenie terminu obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. prawidłowo ustalił dwie okoliczności istotne dla wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, tj. datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. W niniejszej sprawie obie te przesłanki, jak wynika z akt sprawy zostały przez organ ustalone w sposób prawidłowy i nie budzą wątpliwości Sądu. Nie zostały też w żaden sposób podważone przez Skarżącego, a zatem zarówno skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji, jak też sama data wniesienia odwołania pozostają w sprawie bezsporne. Z akt sprawy nie wynika również, by Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tylko natomiast w takim postępowaniu możliwe byłoby badanie przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W kontrolowanym postępowaniu dotyczącym jedynie stwierdzenia uchybienia terminu bada się jedynie, czy środek odwoławczy wniesiono w ustawowym terminie. Nie bada się natomiast dlaczego, i z jakich przyczyn doszło do uchybienia terminu, a tym bardziej nie podlegają kontroli zarzuty merytoryczne zgłoszone wobec decyzji organu I instancji. W związku z powyższym Sąd doszedł do przekonania, że organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przywołane powyżej regulacje prawne, orzekając o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie organu nie ma charakteru oceny merytorycznej, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może zostać rozpoznany. Z tego też względu merytoryczne zarzuty Skarżącego zawarte w odwołaniu nie mogły zostać rozpatrzone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż w przedmiotowej sprawie nie miały zastosowania regulacje zawarte w art. 15zzzzzn2 z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.). Z treści art. 15zzzzzn2 wynika bowiem, ze regulacje w nim zawarte maja zastosowanie wyłącznie w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19. Regulacje te nie odnoszą się do stanu zagrożenie epidemiologicznego, co wynika z literalnego brzmienia art. art. 15zzzzzn2. Stan epidemii został natomiast odwołany Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r., opublikowanym 16 maja 2022 r. Z treści § 3 ww. rozporządzenia wynika, że wchodzi ono w życie z dniem ogłoszenia. Zatem w dacie doręczenia Skarżącemu decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 20 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności wynikających z mandatu karnego, stan epidemii już nie obowiązywał. Odnosząc się natomiast do argumentacji i wniosków zawartych w skardze, które odnoszą się do braku winny i braku środków finansowych na zapłatę kwoty wynikającego z nałożonego na Skarżącego mandatu karnego, to należy jeszcze raz podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, która jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym i posiada walor ostateczności. W ramach związania wynikającego z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie był władny do badania prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.