I SA/Op 349/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości i odsetki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi E.B. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości i odsetki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. Wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana w skardze stanowi kwotę 156.213 zł. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżąca E. B. na złożonym w tut. Sadzie urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270)- zwanej dalej ustawą, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, iż obecnie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i rodziny, gdyż pozostaje bez pracy, a jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny są dochody męża z prowadzenia działalności w wysokości 5.200 zł brutto. Ponadto wskazała, że dochody męża obciążone są spłatą kredytu (samochód osobowy Honda Civic –spłat raty kredytu w kwocie 920 miesięcznie, samochód dostawczy Volkswagen LT– spłata raty kredytu w wysokości 2.570 zł) oraz wydatkami związanymi z utrzymaniem syna odbywającego naukę na wyższych studiach w Katowicach. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wykazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym skarżącej pozostają oprócz niej również mąż i syn oraz że w ich posiadaniu znajdują się lokal mieszkalny o powierzchni 48 m², a także samochód osobowy Honda Civic o wartości 25.000 zł i samochód dostawczy Volkswagen LT o wartości 60.000 zł. Skarżąca w tej części wniosku potwierdziła informację zawartą w jego uzasadnieniu o tym, iż jedynym źródłem pozyskania środków finansowych w jej gospodarstwie domowym są dochody męża z prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 5.200 zł miesięcznie. Ponadto skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika, stosując się do wezwania z dnia 17 listopada 2008r., przedłożyła informację na temat kosztów na bieżące utrzymanie, dwa wydruki z obrotów na rachunkach bankowych skarżącej i jej męża, odpisy deklaracji VAT-7 za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2008 r., odpisy dowodów wpłat na podatek dochodowy od osób fizycznych i poświadczenia biura rachunkowego o przychodach, kosztach i dochodzie za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2008r. oraz oświadczenie skarżącej dotyczące posiadanych rachunków i lokat bankowych. Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jak zostało bowiem stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Mając na względzie informacje o stanie rodzinnym , majątkowym i finansowym zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z dodatkowo przedłożonych dokumentów nie sposób uznać, że w ramach prowadzonego wspólnie z mężem gospodarstwa domowego skarżąca nie jest w stanie pokryć wymaganych kosztów postępowania wynoszących na etapie skargi 2.000 zł (przy ewentualnym złożeniu skargi kasacyjnej wynoszących również 1.000 zł oraz przy uiszczeniu opłaty kancelaryjnej stanowiącej kwotę 100 zł). Potencjał do regulowania wymaganych kosztów sądowych istniał już w dniu sporządzenia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. 6 października 2008 r., albowiem z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w Banku Polskiej Spółdzielczości Oddział w Opolu filia w Strzelcach Opolskich wynika, iż w tym dniu na rachunek męża skarżącej wpłynęły środki pieniężne w kwocie 14.490,57 zł. Zatem w momencie sporządzenia wniosku o prawo pomocy w gospodarstwie domowym skarżącej znajdowały się środki pieniężne umożliwiające zapłatę wpisu od skargi przy jednoczesnym uwzględnieniu kosztów na bieżące utrzymanie jej i rodziny. Z analizy wymienionego rachunku bankowego wynika również, iż taka możliwość ma miejsce regularnie na początku każdego miesiąca, kiedy to następuje wpływ środków w zbliżonej kwocie (3.07.2008r., 4.08.2008r. i 3.09.2008r. na rachunek bankowy wpłynęły odpowiednio następujące kwoty: 14.258,82 zł, 16.859,19 zł i 11.044,15 zł ). Przedstawiony powyżej potencjał gospodarstwa domowego skarżącej do pozyskiwania stale co miesiąc znacznych zasobów finansowych potwierdzają również dane zawarte w przekazanych deklaracjach podatkowych VAT-7 za okres lipiec – październik 2008r., z których wynika, iż sprzedaż netto (bez podatku od towarów i usług) usług przedsiębiorstwa transportowego męża skarżącej w tym okresie zawarła się w kwocie 46.506 zł (stanowiąc miesięcznie kwotę 11.626 zł, z podatkiem VAT 14.183 zł), zaś zakup towarów i usług netto stanowił kwotę 20.646 zł (średnio miesięcznie 5.161 zł). Powyższej oceny dokonanej w kontekście zaprezentowanych okoliczności nie zmieni powoływanie się przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy na fakt posiadana zobowiązań wobec innych podmiotów funkcjonujących w obiegu gospodarczym w postaci zaciągniętego kredytu, albowiem w strukturze wydatków nie sposób uznać za niezbędne i mające priorytet przed kosztami sądowymi koszty związane z uregulowaniem zobowiązań cywilno-prawnych. W tej sytuacji należy bowiem stwierdzić, iż niedopuszczalnym jest by strona skarżąca w ramach posiadanych środków finansowych (jak wskazano wyżej wielokrotnie przekraczających wielkość kosztów sądowych) preferencyjnie traktowała zobowiązania cywilno-prawne, uznając że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. W tej sytuacji mając świadomość wymagalności kosztów sądowych skarżąca winna uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne. Przedstawione okoliczności, poza tym, że wskazują na stałe źródło umożliwiające pozyskanie skarżącej w ramach prowadzonego wspólnie z mężem gospodarstwa domowego znacznych środków finansowych i zapłatę wymaganych kosztów sądowych, świadczą również o tym, iż nie poczyniła żadnego wysiłku w celu ich pokrycia. Wobec powyższego, działając na podstawie art.258 § 2 pkt 7, orzeczono jak w sentencji.