I SA/Op 35/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi R. B na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie uznania za uzasadnioną skargi złożonej na czynność egzekucyjną postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącemu wpis od skargi w kwocie 100,00 złotych (sto złotych 00/100). Dyrektor Izby Celnej w Opolu wszczął egzekucję w stosunku do Pana R. B. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 3 października 2006r Nr [...] obejmującego karę grzywny w wysokości 100,- zł nałożoną mandatem karnym. Organ egzekucyjny dokonał w toku postępowania szeregu czynności w poszukiwaniu majątku zobowiązanego. Między innymi wystąpił do Centralnej Ewidencji Pojazdów z prośbą o informację, czy zobowiązany posiada pojazdy samochodowe. W efekcie tego zapytania organ egzekucyjny uzyskał informację o posiadaniu przez Zobowiązanego trzech pojazdów samochodowych oraz przyczepy ciężarowej. W związku z uzyskanymi informacjami w dniu 6 maja 2008r. poborca skarbowy wraz z pracownikami Izby Celnej udał się do miejsca zamieszkania zobowiązanego i wobec odmowy wpłaty egzekwowanej należności dokonano zajęcia samochodu osobowego marki BMW numer rejestracyjny [...]. Pan R. B.wniósł skargę na opisaną wyżej czynność zajęcia samochodu. Podniósł w niej szereg zarzutów między innymi niewylegitymowanie się osób uczestniczących w "zaborze mienia"; niezgodnego z prawem uczestniczenia w czynności zajęcia "grupy mobilnej" Izby Celnej w Opolu i bezprawnego użycia kajdanek, nie sporządzenia protokołu na miejscu dokonania czynności, naruszenia art. 97 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niedokonania ustaleń w zakresie posiadania innego majątku wystarczającego na pokrycie egzekwowanej należności. Wskazał również na nieadekwatność wartości zajętej ruchomości w stosunku do egzekwowanej należności. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w oparciu o art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm. / rozpoznał skargę. Wskazując, że w ramach tego środka można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne dotyczące postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Oceniając dokonaną czynność egzekucyjną organ stwierdził, iż został zastosowany środek egzekucyjny, do którego upoważniała ustawa egzekucyjna (art. 1a pkt 12a tiret 12). Tryb postępowania przy stosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości został uregulowany w rozdziale VI działu II ustawy egzekucyjnej (art. 97-103). Zgodnie z przywołanymi przepisami prawa zajęta przez poborcę skarbowego ruchomość winna zostać wpisana do protokołu zajęcia. Protokół z czynności egzekucyjnych winien być podpisany przez poborcę, zobowiązanego oraz ewentualnego świadka. Protokół ten winien być doręczony zobowiązanemu. Zasadą jest, iż poborca skarbowy pozostawia zajętą ruchomość w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego jego domownika albo innej osoby, u której ruchomość zajął. Jeżeli zajęta ruchomość nie może być pozostawiona w miejscu zajęcia, a nie ma innej osoby, której by można było oddać zajętą ruchomość pod dozór, zostanie ona wzięta pod dozór organu egzekucyjnego. Poborca skarbowy może po zajęciu ruchomości odebrać ją zobowiązanemu i oddać pod dozór innej osoby lub organu egzekucyjnego, jeżeli zobowiązany nie daje rękojmi należytego przechowania zajętej ruchomości, odmawia podpisania protokołu zajęcia, a także gdy usuwał lub usuwa ruchomości zajęte albo zagrożone zajęciem. W przedmiotowej sprawie znajduje się protokół zajęcia i odbioru ruchomości sporządzony przez poborcę skarbowego. W protokole brakuje podpisu zobowiązanego, zamiast niego widnieje informacja , że zobowiązany odmówił przyjęcia protokołu bez podania powodu . Z opisu zdarzenia trzech osób będących pracownikami Izby Celnej wynika, iż w czasie dokonywania zajęcia pojazdu Pan R. B. próbował utrudnić poborcy skarbowemu czynności zajęcia. Próby te polegały na agresywnym zachowaniu, obrzucaniu obelgami osób reprezentujących Izbę Celną, próbie uniemożliwienia wciągnięcia samochodu na lawetę. Pan R. B. nie przekazał również poborcy skarbowemu dokumentów i kluczyków do zajętego samochodu. Z akt sprawy wynika, że Zobowiązany odmówił jakiejkolwiek współpracy z pracownikami Izby Celnej. Za nieuzasadnione zdaniem organu należy uznać zarzuty dotyczące niedokonania ustaleń w zakresie innego majątku, wystarczającego na pokrycie egzekwowanej należności oraz nieadekwatności wartości zajętej ruchomości w stosunku do egzekwowanej należności. Organ egzekucyjny próbował wielokrotnie ustalić majątek Zobowiązanego podlegający egzekucji. Dyrektor Izby Celnej w Opolu usiłował dwukrotnie zająć wynagrodzenie za pracę Pana R. B. w poszukiwaniu rachunków bankowych wystosował zawiadomienia do 7 banków, zwrócił się z zapytaniem do Starostwa Powiatowego w B. i Urzędu Miasta B. o posiadane nieruchomości, do Urzędu miasta o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, do Naczelnika Urzędu Skarbowego o posiadane wierzytelności, do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o pobierane świadczenia oraz płacone ubezpieczenia, do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadane pojazdy. W przedmiotowej sprawie nie można również uznać, iż wartość zajętego pojazdu w rażący sposób przewyższała wartość egzekwowanej zaległości. Z umowy kupna sprzedaży przedmiotowego pojazdu oraz zaświadczenia VAT - 25 wynikało, iż Pan R.B. nabył samochód za granicą za kwotę 50 Euro. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących obecności podczas zajęcia ruchomości członków "grupy mobilnej" Izby Celnej organ stwierdził , iż na podstawie art. 46 § 1 ustawy egzekucyjnej cyt. wcześniej, organ egzekucyjny i egzekutor może w razie potrzeby wezwać w pilnych przypadkach także ustnie, pomocy organu Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencji Wywiadu, jeżeli natrafił na opór, który uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie egzekucji, albo jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że na taki opór natrafi. Sposób udzielania tej pomocy organowi egzekucyjnemu i egzekutorowi przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych, przypadki, w których wymagana jest pomoc organów, sposób postępowania, tryb występowania o udzielenie pomocy, sposób jej realizacji, a także sposób dokumentowania wykonywanych czynności i rozliczania ich kosztów określają wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenia. Z powyższego wynika, iż "grupy mobilne" Izby Celnej nie posiadają uprawnień do udzielania pomocy poborcy skarbowemu przy dokonywaniu przez niego czynności egzekucyjnych, nawet jeżeli natrafią na opór zobowiązanego. Czynności egzekucyjne egzekutora polegające na zajęciu pojazdu marki BMW numer rejestracyjny [...] przy pomocy "grupy mobilnej" Izby Celnej w Opolu, zostały zatem dokonane z naruszeniem ustawy egzekucyjnej, stąd też przedmiotową skargę należało uznać za uzasadnioną. Pismem z dnia 25 października 2008 r. Pan R.B. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z żądaniem uzupełnienia sentencji wskazanego wyżej postanowienia z dnia 10 października 2008 r. na podstawie art. 111 § 1 kpa o stwierdzenie, iż w związku z uznaniem zasadności skargi na czynności egzekucyjne w zakresie zajęcia samochodu BMW z naruszeniem prawa uchyla się czynność egzekucyjną Izby Celnej w Opolu jako dokonaną z naruszeniem prawa. Ponadto wnosi o uzupełnienie postanowienia o kategoryczne odpowiedzi na zawarte w zarzutach kwestie. Kwestionuje również ustalenia w zakresie wartości zajętego pojazdu a także wskazuje na brak rozstrzygnięcia w zakresie zaliczenia nadpłaty akcyzy na poczet egzekwowanego mandatu. Stwierdza również Pan R. B. że nie otrzymał odpisu tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone było postępowanie egzekucyjne. W postanowieniu z dnia 27 listopada 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu uznał, że nie ma podstaw do uzupełnienia postanowienia z dnia 10 października 2008 r. a to w oparciu o art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ). Postanowienie wymaga uzupełnienia, gdy jest niekompletne, a więc zawiera rozstrzygnięcie, które jest niepełne, oraz nie zawiera pouczenia o zakresie i trybie weryfikacji postanowienia lub też zamieszczone w nim pouczenie nie daje pełnej informacji co do uprawnień stron. W przedmiotowej sprawie skarga na czynność egzekucyjną dokonaną przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu wniesiona w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji została uznana za uzasadnioną. Na podstawie w/w przepisu organ nadzoru uznaje skargę za uzasadnioną lub też oddala skargę. Z przepisu tego nie wynika natomiast, iż w razie uznania skargi za uzasadnioną organ nadzoru ma obowiązek dokonaną czynność uchylić. Zadaniem organu nadzoru jest ocena zasadności skargi. Uwzględniając skargę, organ ten może nakazać organowi egzekucyjnemu dokonanie określonych czynności egzekucyjnych. Organ nadzoru w ramach trybu art. 54 ustawy egzekucyjnej nie jest natomiast uprawniony do uchylania dokonanych przez organ egzekucyjny czynności. Z tych też względów uznano, że kwestionowane postanowienie z dnia 10 października 2008r. jest kompletne. Brak jest zatem podstaw do jego uzupełniania. Odnosząc się natomiast do zarzutów Pana R. B. dotyczących uzasadnienia w/w postanowienia, stwierdzono, że nie mogą być one przedmiotem uzupełnienia w trybie art. 111 § 1 Kpa. Stąd też organ nie może odnieść się do kwestionowanej wartości zajętego pojazdu. Zarzut dotyczący zaliczenia nadpłaty akcyzy na poczet egzekwowanego mandatu nie był przedmiotem rozpoznania w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Zresztą zarzut ten nie mógł być przedmiotem oceny w postępowaniu wszczętym skargą w trybie art. 54 ustawy egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można bowiem podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenie odpisu tytułu wykonawczego , organ stwierdził, że kwestia ta będzie przedmiotem rozpoznania w odrębnej sprawie w związku ze skargą wniesioną w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne i w sprawie wstrzymania postępowania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zasadniczo podnosi argumenty tożsame ze wskazanymi we wcześniejszym etapie postępowania przed Dyrektorem Izby Skarbowej w Opolu. Wnosi o uzupełnienie postanowienia z 27 listopada 2008 r. Stwierdza, że Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu trafnie uznał zasadność skargi jednakże rozstrzygnięcie jest niepełne , bowiem nie ma w nim postanowienia rozstrzygającego i wykluczającego działania służb i funkcjonariuszy Izby Celnej z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonych postanowieniach. , wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje : Przedmiotem wniesionej skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 października 2008 r. uznające za uzasadnioną skargę Pana R. B. złożoną na czynność egzekucyjną dokonaną przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu, a polegającą na zajęciu samochodu osobowego oraz postanowienie z dnia 27 listopada 2008 r. odmawiające uzupełnienia wspomnianego wyżej postanowienia. Postanowienie o odmowie uzupełnienia postanowienia (art. 111 k.p.a.), które również jest przedmiotem skargi nie ma bytu samodzielnego i pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domaga się strona, w szczególności dzieli losy tego aktu w postępowaniu przed sądem. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W § 2 cyt. przepisu ustawodawca taksatywnie wskazał , że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Postanowienie z dnia 10 października 2008 r. uznające za uzasadnioną skargę na czynności egzekucyjne wydane zostało w oparciu o art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz.U.05.229.1954 j.t./. Zgodnie z przywołanym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W § 5 tego przepisu ujęto zapis, że w sprawie skargi, o której mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ nadzoru. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Takie stwierdzenie prowadzi do prostego wniosku, iż w przypadku uznania skargi za uzasadnioną / rozstrzygającą po myśli skarżącego / zażalenie nie przysługuje. Uznanie skargi za uzasadnioną oznacza , że czynność egzekucyjna dokonana została z naruszeniem prawa to zaś powoduje że nie może być ona uznana za prawidłową i rezultacie prowadzi to do jej wyeliminowania z postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a. zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie . Niesporne w sprawie jest, że Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu działając jako organ nadzoru uznał skargę wniesiona na czynności egzekucyjne za uzasadnioną a zatem nie służy na to rozstrzygnięcie zażalenie i tym samym skarga do sądu administracyjnego. Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn wystąpi w szczególności, gdy skarga zostanie wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie do usunięcia naruszeń prawa, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca zatem skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn obejmuje w szczególności przypadek gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. Sąd postanowił zwrócić skarżącemu wpis od skargi w oparciu o przepis art. 232 § 1 p.p.s.a.