I SA/Op 363/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych W postępowaniu wszczętym ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 lipca 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osbowego, wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2012 r. przyznano skarżącemu – zgodnie z jego wnioskiem - prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę K. K. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata celem wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieposiadającą większego majątku, że w wyniku działań organów celnych, od dnia 30 września 2011 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a także, że urząd pracy ze względu na jego wykształcenie (średnie budowlane bez praktyki) w okresie od 30 września 2011 r. nie przedstawił mu żadnej oferty pracy, oraz, że samodzielne poszukiwanie pracy z pożądanym skutkiem jest utrudnione wskutek częstych wyjazdów związanych z toczącymi się postępowaniami podatkowymi (w celu dokonania oględzin pojazdów znajdujących się w różnych częściach kraju). Skarżący wyjaśnił, że nie posiada własnego rachunku bankowego, a posiadane przez niego konto firmowe zostało zamknięte wraz z zakończeniem działalności gospodarczej, co miało miejsce z dniem 30.09.2011 r. Ponadto skarżący oświadczył, iż koszty utrzymania mieszkania i mediów z nim związanych ponosi jego właściciel (matka skarżącego I. K.), natomiast zakup wyżywienia i innych koszty pokrywane są z dochodów żony w wysokości 1.459 zł netto. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z nim żona i dwoje niepełnoletnich dzieci, żona jest właścicielem samochodu osobowego marki Saab (rok produkcji 1993) o wartości 2700 Euro, zaś dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego stanowią kwotę 1.459 zł netto (w całości uzyskiwane przez żonę ze stosunku pracy). W załączeniu do wniosku skarżący przekazał kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach z dnia 8 sierpnia 2011 r., kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS z dnia 5 sierpnia 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego – S. K., kserokopie zeznań o wysokości osiąganego dochodu przez skarżącego i jego żonę w roku podatkowym 2011 oraz kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego, wyników badań i decyzji Starosty N. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, o przyznaniu prawa do zasiłku na okres 6 miesięcy, o utracie prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący wniósł zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć jednak należy, że wniosek ten, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, bowiem żądanie w tym zakresie zostało uwzględnione postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2012 r. Tym samym, postępowanie z wniosku w tym zakresie, podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt. II sentencji. Wobec wystąpienia tej okoliczności, Sąd ocenił zasadność wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika również, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi więc wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 8). Dokonując oceny okoliczności przedstawionych we wniosku Sąd doszedł do przekonania, że uzasadnione jest przychylenie się do wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Z przedstawionych okoliczności oraz przedłożonych dokumentów wynika, że sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zakończona z dniem 30 września 2011 r., wskutek czego skarżący nie dysponuje żadnym stałym źródłem przychodu. Aktualnie pozostaje on na utrzymaniu żony, która ponosi koszty utrzymania czteroosobowej rodziny (tj. koszty wyżywienia oraz inne niezbędne koszty pokrywane są z dochodów żony w wysokości 1.459 zł). Jednocześnie z przedłożonych deklaracji (PIT) za 2011 i 2012r. oraz wyciągów z rachunków bankowych małżonki skarżącego wynika, że poza dochodami uzyskiwanymi w ramach gospodarstwa domowego w wysokości 1.459 zł nie dysponuje ona żadnymi innymi zasobami pieniężnymi. Sam skarżący również nie posiada żadnych oszczędności. Powyższej oceny o braku możliwości wywiązania się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych przez skarżącego nie zmienia wskazana przez niego okoliczność zmniejszenia obciążenia kosztów utrzymania jego i rodziny, przejawiająca się w postaci ponoszenia w całości przez jego matkę kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym przebywa wraz z rodziną. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż konieczność ponoszenia przez skarżącego kosztów wynagrodzenia pełnomocnika dla wniesienia skargi kasacyjnej, czyli czynności obwarowanej przymusem adwokacko-radcowskim, przy uwzględnieniu choćby niezbędnych kosztów utrzymania koniecznego, stanowiłaby dla strony realną barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.