I SA/Op 37/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, postanawia 1) oddalić wniosek w części dotyczącej uiszczonych kosztów sądowych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałej części. Wyrokiem z dnia 21 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O.z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Skarżący G. G. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, na które, w przedmiotowej sprawie, składają się wpis od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu – stosownie do postanowień § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – w kwocie 753 zł, wpis od zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 12 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Op 37/07 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w wysokości 100 zł i wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 377 zł ( odpowiednio § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 powołanego rozporządzenia ) oraz opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) – w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż nie jest stanie opłacić kosztów sądowych, gdyż jedynym źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny ( poza skarżącym w gospodarstwie domowym pozostają jeszcze żona i troje dzieci ) są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, które z uwagi na brak stałego kontrahenta nie są zbyt wysokie w ostatnim okresie. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, że posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 5 arów oraz że z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej uzyskuje w skali miesiąca dochód w wysokości 5.500 zł. Z kolei na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ustalono, iż skarżący za pośrednictwem ustanowionego przez siebie pełnomocnika w dniu 19 lutego 2007 r. uiścił należny wpis od skargi w kwocie 753 zł. Jednocześnie ustalono, że w dniu 23 marca 2007 r. uiszczony został wpis od zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 12 marca 2007 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zaś w dniu 17 października 2007 r. nastąpiła zapłata opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Jednocześnie należy wskazać, iż w świetle art. 243 ustawy skuteczność wniosku o przyznanie prawa pomocy ( w tym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych ) następuje od chwili jego wniesienia. Oznacza to m.in., że nie obejmuje on zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem, na co wskazuje również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r. ( FZ 125/04, niepubl. ). Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem, jak nadmieniono wyżej, skarżący przed złożeniem wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości uiścił ich część dotyczącą wpisu od skargi, wpisu od zażalenia na postanowienie tut. Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z czym oddalono wniosek odnośnie zwolnienia od kosztów sądowych w tej części, natomiast rozpoznano wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Uznając informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niepełne i tym samym za niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego - zgodnie z art. 255 ustawy – pismem z dnia 30 listopada 2007 r. (doręczonym 4 grudnia 2007 r.) został wezwany, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do złożenia dodatkowego oświadczenia w kwestii wysokości kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie ( w tym kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego ) wraz z dokumentami potwierdzającymi fakt ich poniesienia, do przedłożenia wyciągów i wykazów bankowych oraz rachunków gromadzonych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą za okres wrzesień – listopad 2007 r., wyciągów z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od sierpnia do października 2007 r., deklaracji podatkowych składanych dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług za miesiące sierpień, wrzesień, październik i listopad 2007 r., a także do podania informacji na temat przychodu, dochodu i zaliczki na podatek dochodowy za listopad 2007 r. oraz dochodów z posiadanej działki rolnej. Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie ( jak też do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia ) w ogóle nie zastosował się do wezwania. W tej sytuacji należało stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. W tym względzie należałoby powołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2004 r. podkreślił, iż ciężar dowodu co do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na składającym wniosek ( FZ 165/04, niepubl. ). Również rozpatrując wniosek skarżącego w oparciu o informacje w nim zawarte należało uznać, iż w jego przypadku nie wyczerpane zostały znamiona przesłanek zawartych w art. 246 § 1 ustawy. Mając na względzie elementarne koszty utrzymania mieszkania i wyżywienia jakie skarżący zmuszony jest ponieść nie sposób uznać, iż osiągając miesięczne dochody w wysokości 5.500 zł nie jest on w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 377 zł. Przy tym należy wskazać, że w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą możliwości pozyskania środków finansowych znacznie przekraczają skalę uzyskiwanych dochodów, co przejawia się w osiąganych przychodach. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.