I SA/Op 37/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 5 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 24 listopada 2009 r. Nr PF-I/41170-0069/09/NM w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r., postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Przedmiotem skargi J. M. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 24 listopada 2009 r. Nr PF-I/41170-0069/09/NM, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 22 września 2009 r. Nr PDI41103-38/09 odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. w kwocie 433 zł. Kwota ta stanowi jednocześnie wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący J. M. na złożonym 4 lutego 2010 r. w tut. Sądzie urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) – zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż wydatki związane z bieżącym utrzymaniem i zakupem leków pochłaniają dochody z emerytury jego i żony. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, posiadają lokal mieszkalny o powierzchni 34,5 m² oraz że dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego wynoszą 2.455,88 zł brutto ( skarżącego z tytułu emerytury w wysokości 892,28 zł, jego żony również z emerytury w kwocie 1.563,60 zł ). Ponadto skarżący do wniosku załączył zaświadczenia wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z których wynika, że wysokość świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony przekazywanych na ich konto wynosi odpowiednio 766,97 zł i 1.308,88 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ( art. 246 § 1, pkt 1 ustawy ) winno być bowiem stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie ( przykładowo do osób zaliczanych do bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ( art. 246 § 1, pkt 2 ustawy ) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to w tym przypadku, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Z kolei zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 17 lutego 2010 r. wezwano go do przekazania: - szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i żonę kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania mieszkania ( tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje ) i zakupów leków, o których wspomniano we wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz dokumentów potwierdzających fakt i wysokość ich poniesienia, - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy oraz jego żony za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi skarżący przedłożył pismo z 2 marca 2010 r. z informacją o dokonywaniu wydatków miesięcznych na zakup leków w wysokości od 300 do 350 zł i braku jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wydatki w takim zakresie. Poza tym skarżący załączył wyciąg bankowy z zestawieniem operacji bankowych za okres 1.12.2009 r. – 28.02.2010 r., informację spółdzielni mieszkaniowej o wysokości opłaty eksploatacyjnej ( eksploatacja, zimna woda i kanalizacja, wywóz nieczystości, opłata za c. o., opłata za światło w piwnicy, konserwacja domofonu, przegląd instalacji gazowej, fundusz remontowy ) oraz kserokopie faktur za dostarczenie usług telekomunikacyjnych, energii elektrycznej i gazu. W oparciu o oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o przekazane, wskutek powyższego wezwania, informacje i dokumenty ustalono, że pokrycie wymaganych kosztów postępowania zawierających się w przedmiotowej sprawie na poszczególnych etapach postępowania sądowego – jak wskazano na wstępie uzasadnienia - w kwocie 100 zł nie nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Jednocześnie referendarz sądowy uznał, iż poniesienie kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe skarżącego. W związku z tym przyznano skarżącemu częściowe prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. W ocenie referendarza dochody uzyskiwane łącznie z żoną w wysokości 2.075,85 zł ( netto ), z tytułu emerytury ( a więc dochodów pozyskiwanych w sposób stały, co również nie jest bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej skarżącego ), pomniejszone o koszty wymienionych wyżej opłat eksploatacyjnych w łącznej kwocie 202,44 zł, dostawy energii elektrycznej w kwocie 138,66 zł, gazu w kwocie 48,03 zł ( wykazana na przekazanej fakturze kwota zapłaty za dostawę gazu w wysokości 96,06 zł dotyczy 2 miesięcy ), usług telekomunikacyjnych w kwocie 202,85 zł oraz o inne wydatki, które należało uznać za konieczne do bieżącego utrzymania ( tj. koszty zakupu żywności i środków czystości ), pozwalają na wygenerowanie dodatkowych środków pieniężnych w celu pokrycia kosztów sądowych, nie przekraczających na każdym etapie postępowania kwoty 100 zł. Jednocześnie należało stwierdzić, iż nawet uwzględnienie kosztów zakupu leków w wysokości od 300 do 350 zł, chociaż nie udokumentowanych przez skarżącego, nie zmienia powyższej oceny co do możliwości zapłaty wymienionych kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.