I SA/Op 370/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2017 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi S. T. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej: Kolegium) z 30 czerwca 2017 r., wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) – dalej w skrócie" O.p." mocą którego organ stwierdził, że odwołanie od decyzji Wójta Gminy Pakosławice z dnia 31 stycznia 2017 r. Nr [...] ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. w kwocie 595,00 zł, zostało wniesione z uchybieniem terminu. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego. Decyzją Wójta Gminy Pakosławice z dnia 31 stycznia 2017 r. Nr [...], ustalono S. T. (dalej jako: podatnik, strona, skarżący) wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. w kwocie 595,00 zł. W dniu 16 lutego 2017 r. w toku doręczenia powyższej decyzji poprzez sołtysa wsi [...], podatnik odmówił jej przyjęcia, co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji. Dodatkowo z treści sporządzonej i włączonej do akt sprawy notatki sołtysa wsi [...] wynikało, że w dniu 16 lutego 2017 r. próbował on doręczyć przedmiotową decyzję, jednakże podatnik gdy otworzył mu drzwi poinformował go, że jest chory i nie może jej odebrać. W dniu 28 kwietnia 2017 r. wpłynęło do Urzędu Gminy Pakosławice odwołanie strony od decyzji z dnia 31 stycznia 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu jego wniesienia. W odwołaniu podatnik zarzucił kwestionowanej decyzji, oparcie jej na przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku rolnym, które to regulacje naruszają jego prawa obywatelskie. Podniósł, że uzależnienie wysokości podatku od nieruchomości od tego czy jest się rolnikiem czy nie, jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji. Natomiast we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia powyższego odwołania, podatnik podał, że gdy w dniu 18 kwietnia 2017 r. otrzymał z gminy niezrozumiałe dla niego upomnienie do zapłaty (bo nie wiadomo czego dotyczyło i na jakiej podstawie) w dniu 25 kwietnia 2017 r. udał się do Urzędu Gminy, gdzie poinformowano go, że upomnienie to dotyczy zaległości z tytułu I raty podatku za 2017r. Kwestionując następnie skuteczność doręczenia mu przez sołtysa samej decyzji wymiarowej za 2017 r., co miało mieć według organu miejsce w lutym 2017 r. przyznał wprawdzie, że widział wówczas przez okno jakąś osobę, ale jej nie poznał i dlatego pytał ją o co chodzi. Osoba ta miała wprawdzie ze sobą jakieś kartki i coś tam mówiła, jednakże on zamykając drzwi powiedział jej, że nie wyjdzie, gdyż w tym czasie chorował (sąsiadka robiła mu zakupy) i miał inne zmartwienia. U lekarza jednak nie był, gdyż dał sobie radę przy pomocy leków ogólnie dostępnych. Końcowo wskazał, że z rodziną sołtysa nie ma dobrych stosunków. Nie wiedział przy tym, że teraz sołtys doręcza pisma, gdyż do tej pory , gmina wysyłała mu pisma pocztą i w wielu przypadkach odbierał je do 14 dni. Zwrócił również uwagę na fakt, że po pojętej próbie doręczenia pisma przez sołtysa, nie ponowił on doręczenia i nie zostawił żadnej wiadomości, jak można samodzielnie odebrać przesyłkę, tak jak robi to poczta. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że ponieważ skuteczne doręczenie ww. decyzji Wójta Gminy Pakosławice nastąpiło w trybie art. 153 § 1 O.p. w dniu 16 lutego 2017 r., wobec czego 14-dniowy termin do wniesienia od niej odwołania upłynął z dniem 2 marca 2017 r. Zatem odwołanie złożone przez podatnika osobiście w urzędzie gminy w dniu 28 kwietnia 2017 r. należało uznać za spóźnione. Tym bardziej, że w ramach odrębnego postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r. Nr [...], odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania. W konsekwencji, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia z 30 czerwca 2017 r. organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie od decyzji Wójta Gminy Pakosławice z dnia 31 stycznia 2017 r., Nr [...] ustalającej stronie wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. w kwocie 595,00 zł, zostało wniesione z uchybieniem terminu. W złożonej skardze podatnik nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, co do skutecznego doręczenia mu w dniu 16 lutego 2017 r , poprzez sołtysa wsi [...], decyzji Wójta Gminy ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. Według skarżącego, twierdzenie organu odwoławczego, że odmówił on przyjęcia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji jest krzywdzące, tym bardziej, że według niego sam sołtys nie wie czy to on sporządził znajdująca się w aktach sprawy notatkę służbową, czy też urzędniczka gminy. Jego zdaniem treść tej notatki została uzgodniona w wydziale podatkowym Urzędu Gminy, a nieświadomy jej następstw sołtys, jedynie zgodził się z nią. Dlatego też uważa, że powinno zostać przeprowadzone w tym względzie postępowanie wyjaśniające, od kogo pochodzi i w jakich okolicznościach notatka ta została sporządzona. Co do samej odmowy przyjęcia decyzji, zanegował aby takowa miała miejsce, skoro nie wiedział kto wówczas był u niego i w jakim celu. Podsumowując całe zajście jakie miało miejsce w dacie, gdy według organu odwoławczego miało dojść do doręczenia decyzji poprzez odmowę jej przyjęcia, skarżący wskazał na zbieg szczególnych okoliczności, a to że: -od kilku dni był w łóżku chory z temperaturą, - przyszła obca, nieznana mu osoba, a po drugiej stronie jezdni stal nieznany mu samochód, - osoba ta mówiła tak niewyraźnie, że słyszalny był jedynie jej "bełkot" - po otrzymaniu upomnienia, podjął niezwłocznie działania zmierzające do ustalenia czego ono dotyczy, a następnie po uzyskaniu stosownej wiedzy o istnieniu decyzji wymiarowej, złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Końcowo podkreślił, iż nielogiczną byłoby z jego strony, odmowa przyjęcia decyzji i pozbawienie się w ten sposób prawa do kwestionowania wadliwości dokonanego wymiaru podatku. Uważa też, że ponieważ wówczas był chory, to "po ludzku" należało przyjść do niego kilka dni później i mu doręczyć tą decyzje. Tym bardziej że termin płatności I raty zobowiązania upływał dopiero z dniem 15 marca 2017r. Te wskazane powyżej nieprawidłowości dotyczące zarówno trybu doręczenia mu decyzji wymiarowej, a także okoliczność, że wówczas chorował, winnym być także uwzględnione przy ocenie jego wniosku o przywrócenie mu terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016, poz.1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej w skrócie : "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zgodnie art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Kontroli sądowej w rozpatrywanej sprawie poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2017 r. terminu do wniesienia odwołania od wydanej skarżącemu decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. Natomiast wskazywane w skardze okoliczności mające uzasadniać według skarżącego przywrócenie mu uchybionego terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy Pakosławice z dnia 31 stycznia 2017 r., Nr [...], podlegać będą ocenie Sądu w ramach odrębnego postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Op 371/17 dotyczącego kontroli legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2017 r., Nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania. Zgodnie ze stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 228 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (§ 1 pkt 2), a postanowienia w tym przedmiocie są ostateczne (§ 2). Utrwalone w orzecznictwie i piśmiennictwie rozumienie tej normy prawnej wskazuje, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy. Dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyroki NSA z 14 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 590/12 i z 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1060/12 - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Brzmienie tego przepisu nie pozostawia zarazem wątpliwości, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno być oparte na dowodach wskazujących na okoliczność, iż odwołujący przekroczył termin określony w art. 223 § 2 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Podejmując zatem rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenia, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej i to one w efekcie przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przechodząc do rozpatrzenia zarzutów skargi wskazać należy, że poza sporem pozostaje w sprawie okoliczność wniesienia przez skarżącego w dniu 28 kwietnia 2017 r. odwołania od decyzji Wójta Gminy Pakosławice z dnia 31 stycznia 2017 r., Nr [...], ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. w kwocie 595,00 zł, Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia, czy w zaistniałych w niniejszej sprawie realiach faktycznych, doszło w skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, a w konsekwencji tego, do rozpoczęcia biegu terminu do złożenia od niej odwołania. Skarżący kwestionuje bowiem, aby z jego strony miała miejsce odmowa przyjęcia decyzji, a zatem również prawidłowość przyjętej przez organ odwoławczy daty skutecznego wprowadzenia tej decyzji do obrotu prawnego. Należy w tym miejscu jedynie zauważyć, iż zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu składa się po ziszczeniu okoliczności faktycznej, polegającej na jego uchybieniu. Instytucja przywrócenia terminu została bowiem przewidziana jedynie do takich sytuacji, w których doszło do rzeczywistego uchybienia terminu, zaś jego przywrócenie następuje, o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w niedotrzymaniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Ta uwaga Sądu, jest o tyle istotna, że skarżący z jednej strony kwestionuje skuteczność doręczenia mu decyzji, z zatem i zaistnienie uchybienia terminu do wzniesienia od niej odwołania. Z drugiej zaś strony ubiega się w odrębnym postępowaniu przed kolegium o jego przywrócenie tego terminu właśnie z uwagi na jego uchybienie. Analizując zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne, nie budzą zastrzeżeń Sądu ustalenia organu odwoławczego, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jako że zostały oparte na wiarygodnych dowodach, w pełni potwierdzających stanowisko organu o skutecznym doręczeniu w dniu 16 lutego 2017 r. decyzji organu I instancji, w trybie art. 153 § 1 O.p. Stosownie do art. 144 § 1 pkt 1 O.p., organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy celnych lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku jednak gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys, za pokwitowaniem (§ 4 ww. przepisu). W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż w świetle regulacji art. 144 § 4 O.p., w sytuacji gdy przedmiotem doręczenia była decyzja Wójt Gminy Pakosławice ustalająca wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r., organ podatkowy był w pełni umocowany do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie trybu jej doręczania poprzez sołtysa. O wyborze sposobu doręczenia decyduje organ podatkowy jako podmiot obowiązany do załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Każdy też ze sposobów doręczeń, przewidzianych w tym przepisie, należy uznać za równorzędny. Dlatego też nieskuteczna jest ta cześć wywodów skargi, w której skarżący powoływał się na fakt wcześniejszego doręczania mu pism organu za pośrednictwem poczty polskiej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd za prawidłowe uznaje zatem, skorzystanie przez organ I instancji, z przewianej w 144 § 4 O.p możliwości doręczenia decyzji skarżącemu poprzez sołtysa miejsca jego zamieszkania. Z kolei zarówno adnotacja uczyniona na przez sołtysa wsi [...] na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji oraz sporządzona przez niego notatka, które zostały załączone do akt mniejszej sprawy wskazują, że pomimo umożliwienia skarżącemu osobisty odbiór przesyłki zawierającej decyzje, odmówił jej odebrania. Jak słusznie zważyło Kolegium, w takiej sytuacji zgodnie z art. 153 § 1 O.p. jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma doręczanego mu w sposób określony w art. 144, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo to wraz z adnotacją pozostawia się w aktach sprawy i uznaje się, że zostało ono doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (§ 2 tego przepisu). Rozwiązanie zawarte w tym przepisie wprowadza tzw. fikcję prawną doręczenia, a zatem odmowa przyjęcia pisma przez adresata (do czego adresat jest uprawniony) rodzi jednakże takie same skutki prawne jak samo faktyczne fizyczne jego doręczenie. W orzecznictwie sądowym podkreślono, że: "podeszły wiek i nieznajomość przepisów podatkowych nie stanowią przesłanki do odmowy przyjęcia korespondencji z urzędu skarbowego" (wyrok NSA w Krakowie z dnia 27 października 1999 r., I SA/Kr 108/99, LEX nr 39771; zob. też A. Bącal, B. Dauter, Ordynacja podatkowa..., s. 271) W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, również podnoszony przez skarżącego stan jego zdrowia, nie uzasadniał odmowy przyjęcia przesyłki, doręczanej mu osobiście do jego domu , przez osobę pełniącą obowiązku sołtysa wsi w której zamieszkuje. Tym bardziej takiej odmowy nie uzasadnia, podnoszona w skardze okoliczność, mających mieć miejsce złych stosunków z rodziną sołtysa. Również niezasadna okazała się ta część argumentacji skargi, w której to skarżący poddawał w wątpliwość okoliczność osobistego, czy też pod naciskiem urzędników organu, sporządzenia przez doręczającego decyzję sołtysa, włączonej do akt sprawy notatki z przebiegu doręczenia. Stanowi ona zresztą, jedynie uszczegółowienie adnotacji uczynionej już przez niego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. W tym staniem rzeczy, organ odwoławczy zasadnie uznając że ponieważ zaskarżoną decyzję z dnia 31 stycznia 2017 r. doręczono podatnikowi, ze skutkiem doręczenia o którym mowa w art. 153 § 1 O.p. w dniu 16 lutego 2017 r. (czwartek), to czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 2 marca 2017 r. (czwartek). Tym samym, ponieważ złożenie osobiście odwołania do organu podatkowego I instancji w dniu 28 kwietnia 2017 r. miało miejsce już po upływie ww. terminu, organ odwoławczy prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., że jego wniesienie nastąpiło z uchybieniem ustawowego 14- dniowego terminu, przewidzianego w art. 223 § 2 O.p. Z przedstawionych powyżej przyczyn faktycznych i prawnych Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.