I SA/Op 373/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2009r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić skarżącemu radcę prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 6 października 2009 r. sygn. akt I SA/Op 373/09 oddalił skargę S. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2009r., nr 13/UM/2009 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Wnioskiem z dnia 6 października 2009 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku na druku PPF skarżący wskazał, iż od dnia 22 września 2008 r. jest osobą bezrobotną (zarejestrowaną w urzędzie pracy od grudnia 2008 r.). Nadto z poprzednio prowadzonej działalności gospodarczej i nie wyjaśnionych do dziś rozliczeń posiada zajęcia komornicze, nie spłaconą część kredytów, pożyczek i innych zobowiązań za dom. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną B. B., pasierbem M. J. oraz szwagrem T. Z. Podając stan majątkowy wskazał na dom o powierzchni 105 m2 stanowiący własność żony oraz niesprawny samochód osobowy Volkswagen Passat z 1986 r. Z oświadczenia o dochodach wynika, iż żona skarżącego otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.400 zł brutto, zaś pasierb otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.600 zł brutto. Ponadto skarżący wskazał, iż z uwagi na stan zdrowia (zaawansowana prostata, choroba alkoholowa), na utrzymaniu żony pozostaje także szwagier T. Z., któremu przysługuje dożywotnia służebność części domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej wskazano w art. 246 § 1 p.p.s.a. W świetle unormowania zawartego w punkcie 1 tego przepisu zasadność wniosku o przyznanie całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych winna być rozpatrywana w aspekcie braku możliwości finansowych strony do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Natomiast, zgodnie z regulacją art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Zatem zwolnienie od kosztów sądowych stanowi instytucję wyjątkową, w której zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie i rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić przy tym należy, iż ustawodawca przewidział w niektórych rodzajach spraw zwolnienie ustawowe od kosztów sądowych. Stosownie do art. 239 § 1 pkt e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 )-/dalej p.p.s.a./- nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach m.in. z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ustawowemu zwolnieniu podlegać również będzie, jako stanowiąca element kosztów sądowych, opłata kancelaryjna z tytułu doręczenia uzasadnienia wyroku, od której zwolnienia domagał się skarżący. Zatem, skoro Skarżący podlega ustawowemu zwolnieniu od kosztów sądowych i nie ponosi opłat sądowych, w tym wpisu i opłat kancelaryjnych, wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie należało na podstawie art. 161§1 pkt 3 p.p.s.a. uznać za bezprzedmiotowy. Natomiast rozpoznano wniosek strony w zakresie żądania ustanowienia radcy prawnego. Dokonując oceny przedstawionych przez skarżącego okoliczności dotyczących jego aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej, Sąd doszedł do przekonania, iż zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Analizy sytuacji finansowej Skarżącego Sąd dokonał także w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organami ZUS. Z danych tych wynika, iż średnie niezbędne koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą miesięcznie kwotę ok. 576 zł. Nadto, na Skarżącym ciążą liczne zobowiązania z tytułu spłaty kredytów (ok. 1600 zł) oraz trzy zajęcia komornicze spłacane po 50 zł miesięcznie. Jedynymi dochodami rodziny skarżącego są niewysokie dochody żony (w wysokości ok. 1700 zł netto) i pasierba (ok. 1100 zł netto). Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych, co przy konieczności ponoszenia kosztów prowadzonych postępowań egzekucyjnych i obciążeń z pożyczek i kredytów powoduje, iż nie jest w stanie wygenerować dodatkowych środków pieniężnych na pokrycie kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego (wniesienie skargi kasacyjnej), udział zawodowego pełnomocnika jest niezbędny z uwagi na regulację art.175 p.p.s.a stanowiącego, iż skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W tej sytuacji uznano, że kondycja finansowa Skarżącego oraz fakt, iż jest aktualnie osobą bezrobotną i nie posiada zasobów finansowych, nie pozwala na poniesienie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w wydatkach koniecznego utrzymania. Dlatego też, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.