I SA/Op 376/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 kwietnia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 14 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 23 kwietnia 2018 r. poprzez umorzenie postępowania z wniosku J. M. w przedmiocie przyznania prawa pomocy. J. M. (dalej jako: skarżący, strona) wniósł we własnym imieniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 14 kwietnia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 29.09.2014 r. ustalającej P. L. podatek od spadków i darowizn. Postanowieniem z dnia 20.07.2015 r. ww. skarga została odrzucona z uwagi na brak legitymacji J. M. do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 30.10.2015 r. sygn. akt I SA/Op 376/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną strony od ww. postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 20.07.2015 r., gdyż skarżący nie wykazał swoich uprawnień do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez nadesłanie dokumentów potwierdzających obecny status sędziego, uprawniający do sporządzenia ww. środka zaskarżenia, ujawnionego braku nie uzupełnił. Postanowieniem z dnia 7.12.2015 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie z dnia 30.10.2015 r. z uwagi na niespełnienie wymogów o których mowa w art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej wskazywanej jako P.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 25.01.2016 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie z dnia 7.12.2015 r., gdyż zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego siedmiodniowego terminu o którym mowa w art. 194 § 2 P.p.s.a. W dniu 22.02.2016 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 25.01.2016 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 26.02.2016 r. skarżący został wezwany od uiszczenia wpisu od ww. zażalenia w wysokości 100 zł. Na zarządzenie to skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 13.07.2016 r., sygn. akt II FZ 247/16. Kolejno skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26.02.2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. Wobec nieuiszczenia przez skarżącego ww. wpisu, postanowieniem z dnia 16.05.2018 r. tut. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Opolu z dnia 25.01.2016 r. o odrzuceniu zażalenia. Przesyłka zawierająca odpis ww. postanowienia z dnia 16.05.2018 r. została awizowana po raz pierwszy w dniu 21.05.2018 r., następnie w dniu 28.05.2018 r. i została uznana za doręczoną z dniem 4.06.2018 r. na podstawie art. 73 § 4 P.p.s.a., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (akta sądowe, t. III, k. 405). Zatem termin do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie upłynął z dniem 11.06.2018 r. Skarżący nie wniósł w terminie zażalenia na postanowienie z dnia 16.05.2018 r., wskutek czego stało się ono prawomocne. Postanowieniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13.09.2018 r. stwierdzono zatem prawomocność postanowienia tut. Sądu z dnia 20.07.2015 r. o odrzuceniu skargi strony (akta sądowe, t. I, k. 15). Skarżący w toku postępowania składał również szereg wniosków o przyznanie prawa pomocy, które jednak nie zostały uwzględnione z uwagi m.in. na niewykazanie przez stronę źródła finansowania bieżących wydatków na utrzymanie (m.in. prawomocne postanowienie referendarza sądowego z dnia 8.11.2016 r. (akta sądowe, t. I, k. 177). Ostatnie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy zapadło w dniu 23.04.2018 r. – referendarz nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem skarżący nie wykazał aby doszło do zmiany okoliczności, które uzasadniałby zmianę prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy na podstawie art. 165 P.p.s.a. Skarżący w terminie wniósł sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 23.04.2018 r., powołując się na swoją trudną sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 P.p.s.a., od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w myśl art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Analiza akt sprawy oraz treści mających w niej zastosowanie przepisów prawa prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie należało zmienić poprzez umorzenie postępowania z wniosku skarżącego w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że na obecnym etapie sprawy doszło już do prawomocnego zakończenia przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego. Prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 20.07.2015 r. odrzucono skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 14 kwietnia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 29.09.2014 r. ustalającej P. L. podatek od spadków i darowizn. Zgodnie z treścią przepisu art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przez pojęcie "tok postępowania" należy rozumieć postępowanie sądowoadministracyjne toczące się od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia sprawy. Stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd (tak Zabrocki P., Wybrane kwestie stosowania prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ZNSA nr 4-5(7-8)/2006, str. 20- 37; postanowienia NSA: z dnia 17.10.2012 r., sygn. akt I OZ 776/12; z dnia 20.10. 2005 r., sygn. akt II FZ 653/05; z dnia 25.05.2016 r., sygn. akt II GZ 51/06 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalsze powołane orzeczenia). Skoro w myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznanie stronie na jej wiosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, to logicznym jest, że wniosek taki nie może być złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 18.12.2007 r., sygn. akt II FZ 603/07). W ocenie Sądu w sprawie należało zastosować przepis art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Należy zauważyć, że koszty sądowe, tj. wszelkie opłaty sądowe i wydatki, strona jest obowiązana ponosić w toku postępowania. W rozpoznawanej sprawie postępowanie, w którym skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zakończyło się z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi. Z tą chwilą przestał zatem ciążyć na stronie obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. W związku z powyższym procedowanie w sprawie prawa pomocy stało się zbędne. Reasumując, Sąd uznał, że rozpoznając wniosek strony o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy winien umorzyć to postępowanie na podstawie przepisu art. 249a P.p.s.a. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 249a P.p.s.a.