I SA/Op 378/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2025 r., nr SKO.40.238.2025.ps w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. M. (zwaną dalej: "skarżącą") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej: "SKO" lub "Kolegium") z dnia 31 marca 2025 r., nr SKO.40.238.2025.ps, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy (zwanego dalej: "organem pierwszej instancji") z dnia 30 grudnia 2024 r., nr DPŚ.iŚ.5102.odm.78.2024.JL, o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków i wstawienie szyby w oknie. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 12 listopada 2024 r. J. M. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup wykupu leków i wstawienie szyby w oknie. W toku postępowania wyjaśniającego, w dniu 29 listopada 2024 r. został przeprowadzony ze skarżącą wywiad środowiskowy, z którego wynika, że choć jest mężatką, to prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, gdyż z mężem pozostaje w separacji oraz mają rozdzielność majątkową, a na jej aktualny dochód składa się świadczenie emerytalne w kwocie 1620,67 zł oraz pożyczka w kwocie 1500 zł. Do akt sprawy włączono również przedłożone przez skarżącą faktury za zakup leków oraz za wstawienie szyby w oknie, decyzję ZUS z 1 marca 2024 r. o waloryzacji emerytury, oświadczenie skarżącej o zakupie leków i wymianie szyby, oświadczenie o jej dochodach i wydatkach oraz zaświadczenie lekarskie. Decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r., działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) zwanej dalej ustawą oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296) organ pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że dochód skarżącej za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a zgłoszone potrzeby dotyczące zakupu leków i szyby skarżąca zaspokoiła we własnym zakresie, wobec czego nie ma podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego na wskazany cel. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym formułując ogólne zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów procedury oraz sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału wskazała na brak zasadności odmowy przyznania pomocy w formie specjalnego z uwagi na uznanie, że w sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający udzielenie jej wsparcia. Decyzją z dnia 31 marca 2025 r Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium powołało regulacje art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy dotyczące pojęcia i zasad pomocy społecznej oraz regulacje art. 8 ustawy odnoszące się do kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wskazując, że kryterium to w 2024 r. dla osoby samotnie gospodarującej ustalono w wysokości 776 zł, a dla osoby w rodzinie w wysokości 600 zł, zaś w 2025 r. odpowiednio w wysokości 1010 zł i 823 zł. Następnie, na podstawie regulacji art. 39 i art. 41 ustawy dotyczących przyznania odpowiednio zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego wyjaśniło, że ich konstrukcja oparta jest na uznaniu administracyjnym, z tą jednak różnicą, że zasiłek celowy może być przyznany osobie, której dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, natomiast specjalny zasiłek celowy może zostać przyznane osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku występuje natomiast wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza z kolei załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Kolegium ustaliło, że choć skarżąca mieszka wspólnie z mężem, to prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, gdyż z mężem pozostaje w separacji oraz mają rozdzielność majątkową. Jest osobą w wieku poprodukcyjnym i pobiera świadczenie z ZUS w wysokości 1620,67 zł oraz ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania. Ponadto, poniosła niespodziewany wydatek na wymianę szyby w oknie oraz wykupiła lek (zastrzyk), aby móc się poruszać (choruje na chorobę [...]). Środki finansowe na ww. cele uzyskała z pożyczki w wysokości 1500 zł. Stosownie do wskazanych okoliczności Kolegium za prawidłową uznało ocenę organu pierwszej instancji co do tego, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego ustalonego w oparciu o przepisy art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, albowiem kwota jej dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z października 2024 r., przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Tym samym prawidłowo organ pierwszej instancji stwierdził, że nie zostały spełnione wymogi ustawowe uprawniające skarżącą do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Prawidłowo odmówił też przyznania jej specjalnego zasiłku celowego z tego względu, że potrzeby których dotyczył wniosek zostały zrealizowane przez stronę we własnym zakresie, a sam wniosek stanowi niejako prośbę o ich refundację. Powołując się na poglądy orzecznictwa Kolegium stwierdziło, że przyznanie w tej sytuacji specjalnego zasiłku celowego na wskazane cele byłoby niezasadne z tego względu, że tego rodzaju świadczenie co do zasady ma służyć zaspokojeniu potrzeby niezbędnej, której strona nie może zaspokoić we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości. Chodzi zatem o potrzeby przyszłe. Nie ma natomiast w ustawie regulacji, z których wynikałby obowiązek organu do zwrotu kosztów poniesionych przez stronę w celu zaspokojenia potrzeby bytowej. Skoro we własnym zakresie potrzeba ta została zaspokojona to oznacza, że skarżąca mogła we własnym zakresie to uczynić. Jej wniosek nie dotyczył potrzeby przyszłej, lecz sprowadzał się do żądania refundacji poniesionych samodzielnie kosztów. W okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły zatem podstawy do stwierdzenia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 ustawy, a w konsekwencji do przyznania specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w pkt 1 tego artykułu. Końcowo Kolegium uznało również, że organ pierwszej instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokonał prawidłowej oceny tego materiału. Wydana w tej sprawie decyzja w sposób szczegółowy przedstawiła ustalenia stanu faktycznego, wskazując przepisy, które miały zastosowanie w sprawie, prawidłowo interpretując ich treść. Kolegium wyjaśniło też, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej, a przy jej wydawaniu rozważono interes strony i interes społeczny. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca ogólnie zarzuciła, że powyższa decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i przepisów procedury. Ponadto podniosła sprzecznoś istotnych ustaleń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że nie przysługuje jej specjalny zasiłek celowy, mimo niezbitych okoliczności i dowodów, że znalazła się w bardzo krytycznej sytuacji materialnej na skutek stanu zdrowia i poniesionej szkody. Stosownie do tego wniosła o zobligowanie OPS Nysa do dostarczenia kompletnej dokumentacji jej akt osobowych (zawierających: intercyzę, wyroki z uzasadnieniem o separacji, umowy najmu z wadą na lokale mieszkalne, meldunki od sierpnia 2012 do 27 stycznia 2020 r., odpisy orzeczeń orzekających wobec niej eksmisję i skierowań do lokali zamiennych/socjalnych); o zmianę zaskarżonych decyzji w całości lub ewentualnie uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów odwoławczych przepisanych ustawą. W uzasadnieniu skargi, powołując się wyrok NSA z dnia 20 listopada 2002 r. (sygn. akt II SA/Ka 460/01) podniosła, że przez dochód w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy należy rozumieć jedynie przysporzenie majątkowe, do których nie należy pożyczka jako podlegająca z istoty zwrotowi. Z kolei stwierdzenie SKO, że "przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej", stanowi obrazę art. 41 ust. 1 ustawy. Dalej skarżąca wskazała też, że zmuszona jest przerwać dalsze leczenia i skazać się na wózek inwalidzki, ewentualnie zaprzestać dokonywania opłat i być skazaną na pozew o zapłatę i eksmisję. Nie stać jej bowiem na kontynuację dalszego leczenia. Z tej też przyczyny nie wystąpiła o pomoc do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie. Dalej skarżąca odniosła się również do odrębnej, niezwiązanej z przedmiotem sprawy, kwestii przyznania jej dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i oddalenie skargi podkreślając swoje stanowisko, że wniosek skarżącej nie dotyczył potrzeby przyszłej, wobec czego nie zachodziły podstawy do stwierdzenia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 ustawy, a w konsekwencji do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w pkt 1 tego przepisu. W piśmie procesowym z dnia 22 kwietnia 2025 r., skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi Kolegium na skargę podnosząc dodatkowo naruszenie zasad współżycia społecznego oraz brak dokładnego odniesienia i wyjaśnienia stanu faktycznego stosownie do podniesionych przez nią podstaw prawnych przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Stosownie do tego zakwestionowała zaliczenie pożyczki do dochodu i jako stronnicze wskazała stanowisko, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej. Pomimo zawiadomienia o wniosku Kolegium o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (pismo z dnia 25 lipca 2025 r. doręczone skarżącej za pośrednictwem e-PUP w dniu 28 lipca 2025 r.), skarżąca w wymaganym terminie 14 dni nie zażądała przeprowadzenia rozprawy wobec czego, stosownie do art. 119 pkt 2 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, w sprawie nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone właściwie, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. Stąd, akceptując i podzielając argumentację organu odwoławczego jako spójną, wyczerpującą i odpowiadającą przepisom prawa Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialną podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.), zwanej nadal ustawą, która w art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 ustawy, zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Na zasadzie art. 7 tej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności m.in. z powodu ubóstwa (pkt 1), niepełnosprawności (pkt 5), długotrwałej lub ciężkiej choroby (pkt 6), czy zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej (pkt 14). Z powołanych przepisów, ustalających ogólne zasady pomocy wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także od zakresu środków publicznych przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z okolicznością mieszczącą się w katalogu określonym w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będących dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o pomoc finansową w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej zaistniałej w związku z koniecznością pokrycia kosztów zakupu leków i wstawienia szyby w oknie. Wykazała przy tym, że choruje na [...] i jest osobą samotnie gospodarująca. W świetle tego w pierwszej kolejności dostrzec należy, że w myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju zasiłku, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, w każdym przypadku uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu nieprzekraczającego kwoty kryterium dochodowego. Oznacza to, że niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza możliwość przyznania pomocy w tej formie, niezależnie od zaistniałych trudności życiowych i istnienia "niezbędnej potrzeby bytowej". Inaczej mówiąc, niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ ma obowiązek odmówić przyznania zasiłku celowego jeżeli stwierdzi, że dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę jest wyższy od ustawowego w rozporządzeniu kryterium dochodowego. Kryterium to w dacie złożenia przez skarżącą wniosku, tj. w 2024 r. wynosiło, stosownie do § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1296) dla osoby samotnie gospodarującej, 776 zł, a w 2025 r., na podstawie § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1044), określone zostało dla osoby samotnie gospodarującej na kwotę 1010 zł. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu (pkt 1); składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach (pkt 2); kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (pkt 3). Konstruując pojęcie "dochodu" na użytek ustawy, ustawodawca precyzyjnie wskazał zatem składniki, jakie podlegają odliczeniu od dochodu stanowiącego podstawę przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Jednocześnie też, w art. 8 ust. 4 ustawy ustalił zamknięty katalog składników, które nie są do dochodu wliczane, co oznacza, że wszystkie inne składniki - poza wymienionymi przez ustawodawcę - podlegają wliczeniu do dochodu. W świetle powyższych rozważań prawnych stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły, że dochód skarżącej w październiku 2024 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekroczył wymagane kryterium dochodowe. Źródłem dochodu skarżącej w tym okresie była bowiem emerytura w kwocie 1620,67 zł oraz pożyczka w wysokości 1500 zł. Podkreślić należy, że świadczenia te nie zostały wskazane w art. 8 ust. 4 ustawy jako wyłączone z dochodu ustalanego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy. Z tego też względu prawidłowo zostały uwzględnione jako dochód skarżącej. Sąd podziela pogląd orzecznictwa, że pojęcie dochodu, jednoznacznie zdefiniowane przez ustawodawcę, należy rozumieć szeroko jako wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń oraz pomniejszeń enumeratywnie i w sposób wyczerpujący oraz zamknięty (nie zaś przykładowy) wymieniony w ustawie, co oznacza, że dokonywanie innych odliczeń i pomniejszeń dochodu jest nieuprawnione. Wobec powyższego, pożyczka - nieistotnie na jaki cel przeznaczona, stanowi dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 534/23). Słusznie przy tym w ocenie Sądu Kolegium dostrzegło, że nawet w sytuacji nie uwzględnienia kwoty pożyczki, dochód skarżącej z tytułu emerytury i tak przekracza kryterium dochodowe. W związku z tym prawidłowo w niniejszej sprawie organy dokonały oceny w zakresie możliwości przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy na zakup leków i na wstawienie szyby, w postaci specjalnego zasiłku celowego, na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Podkreślić jednak należy, że przyznawanie świadczeń na podstawie tej regulacji ma charakter wyjątkowy, gdyż nie muszą zostać spełnione ogólne kryteria otrzymania pomocy. Nie jest wymagane, aby dochód osób ubiegających się o te specjalne świadczenia nie przekroczył limitów określonych w art. 8 ustawy. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje jedynie sytuacja życiowa. Nie można jednak z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, że przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje bowiem, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Zaistnienie wyjątkowej sytuacji życiowej jest warunkiem przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 pkt 1 ustawy muszą być wyraziste i odmienne od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego. Należy przyjąć, że specjalny zasiłek celowy winien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a jednocześnie nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Dostrzec należy, że decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w art. 41 ustawy zapis, że tego rodzaju zasiłek "może być przyznany" w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Uznanie administracyjne daje zatem organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Jednocześnie uznanie administracyjne oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie takie otrzyma, a także, że otrzyma je w oczekiwanej formie i wysokości. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc. Zgodnie z powołanymi na wstępie ogólnymi zasadami, przyznanie pomocy społecznej jest zależne zarówno od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, jak również zakresu środków przeznaczanych na ten cel. Ponadto, pomoc społeczna oparta jest na zasadzie pomocniczości i nie może być traktowana jako źródło dochodu służące zaspokajaniu wszelkich zgłoszonych potrzeb. Jej celem jest wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W sprawach z zakresu pomocy społecznej kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być zatem cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10). Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają bowiem charakter subsydiarny, a więc uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osób objętych systemem świadczeń z pomocy społecznej. Ośrodki pomocy społecznej udzielając takiej pomocy finansowej muszą natomiast kierować się zarówno potrzebami wszystkich osób ubiegających się o taką pomoc, jak też potencjalnymi możliwościami wnioskodawców zaspokajania potrzeb we własnym zakresie. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja uznaniowa powinna być oparta o wszechstronne ustalenie wszystkich okoliczności sprawy w zakresie sytuacji materialnej i dochodowej oraz potrzeb wnioskodawcy, a także o analizę tej sytuacji w odniesieniu do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Dokonywana przez Sąd kontrola legalności decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma natomiast ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji publicznej wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Inaczej mówiąc, ocena legalności rozstrzygnięcia podjętego w sferze uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Dokonując oceny w tych granicach Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie rozstrzygając o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego organy dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Ustalone i uwzględnione okoliczności w wystarczający sposób uzasadniały odmowę przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia, a zaskarżona decyzja nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Stwierdzić trzeba, że zgodnie z regułami procedury administracyjnej, wynikającymi z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. - zwanej dalej jako k.p.a.) organy szczegółowo przeanalizowały sytuację życiową skarżącej związaną ze zgłoszoną potrzebą pokrycia kosztów zakupu leków i wstawienia szyby w oknie. W tym celu zebrane zostały konieczne dowody m.in. w postaci wywiadu środowiskowego i oświadczania skarżącej oraz dowodów poniesienia przez nią kosztów objętych wnioskiem. Na ich podstawie ustalono, że skarżąca we własnym zakresie, tj. przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości, zaspokoiła potrzebę zakupu szyby i leków. W świetle tego słusznie organy uznały, że dana potrzeba już nie występuje, a pomoc finansowa nie może być przyznana na refundację poniesionych z tego tytułu wydatków. To z kolei w wystarczający sposób uzasadniało odmowę przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego. Jeśli skarżąca przed złożeniem wniosku dokonała już niezbędnych zakupów to niewątpliwie określona przez nią w tym zakresie potrzeba została już zaspokojona samodzielnie. W takiej sytuacji brak było podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy na cel, który został już zrealizowany. Podkreślić trzeba, że specjalny zasiłek celowy służy przede wszystkim do zaspokojenia podstawowych środków koniecznych do prawidłowej egzystencji, które nie mogą być zabezpieczone w inny sposób w tym, samodzielnie przez stronę. Dokonując analizy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organy bezspornie natomiast wykazały, że skarżąca była w stanie samodzielnie zaspokoić swoje dodatkowe potrzeby w zakresie wskazanym we wniosku i dokonała tego przy wykorzystaniu własnych zasobów. W należyty sposób uzasadniły przy tym organy swoje stanowisko poddając ocenie zarówno sytuację materialną i potrzeby skarżącej oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej, które przedstawiono w decyzji utrzymanej w mocy przez Kolegium. Stąd, mając na uwadze, że skarżąca ma zabezpieczone przedmiotowe potrzeby nie można przyjąć, że odmowa przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego nastąpiła z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Reasumując Sąd uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. SKO dokonało wnikliwych i prawidłowych ustaleń niezbędnych do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a samo rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego. Oceniło materiał dowodowy zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo odmówiło skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.