I SA/Op 395/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędzia WSA Tomasz Zborzyński (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 marca 2008r. sprawy ze skargi E. i S. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wyłączenie organu w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości oddala skargę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 marca 2008 r. Skarżący E. i S. małżonkowie Ś. pismem z dnia 19 stycznia 2007 r. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z wnioskiem o wyłączenia Burmistrza [...] od prowadzenia postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego skarżących w podatku od nieruchomości za 2007 r. Wniosek swój uzasadnili zastrzeżeniami odnośnie prawidłowości prowadzenia przez ten organ podatkowy postępowań odnoszących się do poprzednich lat podatkowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) [dalej: u.s.k.o.] oraz art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) [dalej: O.p.], odmówiło wszycia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że przepisy O.p. oraz innych ustaw podatkowych nie przewidują możliwości wyłączenia organu podatkowego z przyczyn wskazanych we wniosku. Ponieważ postępowanie w tej sprawie nie może być wszczęte, wydano na podstawie art. 165a O.p. postanowienie o odmowie wszczęcia tego postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżących, w którym powtórzyli oni dotychczasową argumentację, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...]., wydanym na podstawie art. 1 i 18 u.s.k.o. oraz art. 233 O.p., zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy. W uzasadniono wskazano powtórnie, że brak podstaw prawnych do rozpatrzenia możliwości uwzględnienia wniosku skarżących. Podniesiono też, że wyłączenie organu podatkowego należącego do organów administracji samorządowej możliwe jest tylko w wypadku, gdy organ ten prowadzi postępowanie podatkowe dotyczące jego samego lub osób mu bliskich, wymienionych w art. 132 § 2 O.p. W takim jednak wypadku wyłączenie następuje z mocy samego prawa, bez wydawania odrębnego aktu administracyjnego odnoszącego się do tego zagadnienia, natomiast dopiero wyznaczenie organu właściwego następuje w drodze postanowienia wydanego przez samorządowe kolegium odwoławcze. Na powyższe postanowienie skarżący wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. Wnieśli w niej o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wyłączenie Burmistrza [...] od prowadzenia postępowania w przedmiocie zobowiązania podatkowego skarżących w podatku od nieruchomości za 2007 r. Skarżący podtrzymali dotychczasowe zarzuty i podnieśli dodatkowo, że organ podatkowy, którego wyłączenia się domagają, prowadzi sprawy w sposób przewlekły, naruszając art. 120, art. 139 i art. 140 O.p., a w konsekwencji także art. 6 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP wskutek dyskryminacji skarżących pod względem społecznym i gospodarczym. W złożonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego pismach procesowych dodatkowo wskazali na okoliczności świadczące – ich zdaniem – o nierespektowaniu przez organ podatkowy, którego wyłączenia się domagają, dokumentów określających sytuację prawną nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania jako nie służących działalności gospodarczej, a także o prowadzeniu tego postępowania w sposób naruszający art. 123 O.p., art. 50 i art. 51 ust. 2 Konstytucji RP "przez przeprowadzenie oględzin mieszkania z nakazem prokuratora" oraz zbieranie informacji o wielkości zużytych przez skarżących mediów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie wskazując, że skarga nie zawiera żadnych zarzutów dotyczących ewentualnej wadliwości zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd stwierdza, że jak stanowi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej - co do zasady – pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może zastąpić organów administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a jedynie bada, czy akt wydany przez administrację jest zgodny z prawem. Sąd administracyjny nie mógłby zatem uwzględniając skargę wyłączyć Burmistrza [...] od prowadzenia sprawy skarżących, a mógłby jedynie uchylić zaskarżone postanowienie, gdyby stwierdził, że jest ono sprzeczne z prawem. Przepisy Ordynacji podatkowej, a w szczególności jej art. 15 § 1, nakazują organom podatkowym przestrzegania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej z urzędu. Właściwość rzeczowa to zdolność organu podatkowego do załatwienia określonego rodzaju spraw podatkowych; natomiast właściwość miejscowa organu podatkowego – to zdolność realizowania właściwości rzeczowej na określonym obszarze (por. A. Kabat, w: S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Beck 2007, teza 2 do art. 15, s. 122). W przepisach Ordynacji podatkowej nie przewidziano możliwości manipulowania właściwością rzeczową lub miejscową ze względu na określony interes prawny podatnika lub brak zaufania podatnika do określonego organu podatkowego. Wskazane przez organy podatkowe w skarżonych postanowieniach przepisy dotyczące wyłączenia organu podatkowego od załatwiania niektórych spraw podatkowych dotyczą wyłącznie przypadków, gdy osoba pełniąca funkcję organu podatkowego miałaby załatwić sprawę dotyczącą jej samej lub osób jej najbliższych. Nie ma zatem prawnej możliwości wyłączenia organu podatkowego od załatwienia określonej sprawy dlatego, że zdaniem podatnika organ ten działa wadliwie lub opieszale. Jeżeli natomiast organ taki działa wadliwie, podatnik może skorzystać z przysługujących mu środków odwoławczych, kierowanych najpierw do organu podatkowego wyższej instancji, a następnie do sądu administracyjnego. Jeżeli organ podatkowy działa opieszale, podatnikowi stosownie do treści art. 141 § 1 O.p. służy ponaglenie kierowane do organu podatkowego wyższego stopnia oraz – na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: P.p.s.a.] – skarga do sądu administracyjnego. Art. 165a § 1 O.p. stanowi, że gdy żądanie (...) zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zastosowanie w rozpoznawanej sprawie tego przepisu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., orzekające jako organ pierwszej instancji, było prawidłowe, ponieważ postępowanie w przedmiocie wyłączenia organu podatkowego nie mogło być wszczęte ze względu na jego niedopuszczalność. W konsekwencji także rozstrzygnięcie tegoż Kolegium, działającego jako organ odwoławczy, utrzymujące w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne było prawidłowe – z tym zastrzeżeniem, że podstawę rozstrzygnięcia nie stanowi ogólnie powołany art. 233 O.p., lecz art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 239 O.p. Niedokładne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia na zasadność tego rozstrzygnięcia jednak nie rzutuje. Z tych też przyczyn skarga nie jest uzasadniona. Organ odwoławczy słusznie przy tym zauważa, że zarzuty podniesione przez skarżących w skardze (oraz późniejszych pismach procesowych) odnoszą się nie tyle do zaskarżonego postanowienia Kolegium, ale raczej do prowadzonego przez Burmistrza [...] postępowania podatkowego. W odniesieniu do tych zarzutów Sąd potwierdza, że istotnie nie dotyczą one odmowy przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wyłączenia organu podatkowego; nie są też uzasadnione. W szczególności: Art. 120 O.p. stanowi, iż organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Organy podatkowe prawidłowo wskazały przepis prawa, który wyklucza przeprowadzenie żądanego przez stronę postępowania. Zarzut naruszenia cytowanego artykułu jest zatem niesłuszny. Art. 123 O.p. stanowi o zasadzie czynnego udziału stron w postępowaniu. Jest oczywiste, że zarzut naruszenia tego przepisu nie może w żadnej mierze dotyczyć postępowania w przedmiocie żądania wyłączenia organu podatkowego. Zarzut ten w zakresie, w jakim odnosi się do podejmowanych w postępowaniu wymiarowym czynności bez udziału stron, będzie mógł być zbadany w ewentualnym postępowaniu odwoławczym dotyczącym tego postępowania. Art. 139 O.p. określa terminy załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym, a art. 140 stanowi o obowiązku powiadamiania strony przez organ podatkowy o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie. Postępowanie w przedmiocie żądania wyłączenia organu podatkowego zostało przeprowadzone w ustawowym terminie. Ewentualna opieszałość organu prowadzącego postępowanie wymiarowe może być zwalczana na drodze prawnej, o czym już wyżej wspomniano. W postępowaniu dotyczącym żądania wyłączenia organu podatkowego do naruszenia cytowanych przepisów nie doszło. Art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą (...). Ten przepis, jako odnoszący się do postępowania sądowego, nie mógł być naruszony przez organy prowadzące postępowanie administracyjne (podatkowe), bowiem organy te nie są organami sądowymi. Zarzut ten jest oczywiście chybiony zarówno odnośnie postępowania wymiarowego, jak i postępowania w przedmiocie żądania wyłączenia organu podatkowego. Art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi, wszyscy maja prawo do równego traktowania przez władze publiczne i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym. Z zasady równości wobec prawa wynika między innymi to, że żądanie skarżących dotyczące wyłączenia organu podatkowego nie może być uwzględnione, ponieważ prawo możliwości takiej nie przewiduje. Jeśli chodzi o postępowanie wymiarowe, to zarzut dyskryminacji jest nieadekwatny do sytuacji zaistnienia ewentualnych wadliwości w postępowaniu wymiarowym, możliwych do wyeliminowania w toku kontroli instancyjnej lub sądowej. Art. 50 Konstytucji stanowi, że zapewnia się nienaruszalność mieszkania, a przeszukanie mieszkania, pomieszczenia lub pojazdu może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony. Art. 51 ust. 2 Konstytucji stanowi, że władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach, niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Również zarzut dotyczący naruszenia tych norm w oczywisty sposób nie może się odnosić do postępowania w przedmiocie żądania wyłączenia organu podatkowego. Jeśli chodzi natomiast o postępowanie wymiarowe, to będzie on mógł być zbadany w toku instancyjnej i sądowej kontroli tego postępowania. Należy jednak zauważyć, że gromadzenie określonych informacji o obywatelach w toku postępowania podatkowego należy do jego istoty, znajduje prawne umocowanie i samo w sobie nie może być poczytane za naruszające normy konstytucyjne, zwłaszcza, że art. 51 Konstytucji w ust. 1 wyraźnie wskazuje, że nikt nie może być zobowiązany inaczej, niż na podstawie ustawy, do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Nie jest zatem zakazane żądanie ujawniania informacji o obywatelu, ale żądanie ujawniania informacji, które nie ma umocowania ustawowego. Jeśli umocowanie prawne ma, jak w postępowaniu podatkowym, nie może być uznane za sprzeczne z Konstytucją o ile zostanie przeprowadzone zgodnie z zakresem i warunkami tego umocowania. Na marginesie Sąd zauważa, że według art. 181 i 198 O.p. dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być także materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, toteż przeprowadzenie takiego dowodu przez organy podatkowe nie może być kwestionowane jako niedopuszczalne – chyba że nastąpiło z naruszeniem określonych prawem warunków przeprowadzenia takiego dowodu, zwłaszcza co do zawiadomienia strony o miejscu i czasie jego przeprowadzenia. W konkluzji Sąd stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu, utrzymującym w mocy postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o wyłączenie organu podatkowego od prowadzenia postępowania podatkowego w przedmiocie zobowiązania skarżących w podatku od nieruchomości za rok 2007 nie dopatrzył się ani na ruszenia prawa materialnego, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też wobec nieuwzględnienia skargi Sąd skargę tę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.