I SA/Op 402/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy, p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Przedmiotem skargi M. G. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 13 lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy. Skarżący, na sporządzonym w dniu 20 października 2011 r. ( data wpływu do tut. Sądu 21 października 2011 r. ) urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z informacji skarżącego odnośnie sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach podanych przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką A. G., posiadając lokal mieszkalny o powierzchni 51 m² i dochody miesięczne w wysokości 3.243 zł brutto (skarżącego ze stosunku pracy w kwocie 1.500 zł, jego matki z tytułu emerytury w kwocie 1.743 zł), ponosząc zarazem miesięczne koszty związane: z utrzymaniem mieszkania w wysokości 789,50 zł, z zakupem leków w kwocie 650 zł i usług telekomunikacyjnych w kwocie 137 zł, dojazdem do pracy w kwocie 126 zł, spłatą rat kredytu w kwocie 802 zł i inne w kwocie 162 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych ( zgodnie art. 211 – 213 ustawy opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków ) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. W art. 239 ustawodawca wprowadził podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród zwolnień przedmiotowych w art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy znajdują się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których należą m.in. szeroko rozumiane sprawy związane z płatnością składek na ubezpieczenie społeczne. Zatem złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdzie przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest skarga na decyzję w sprawie płatności składek na ubezpieczenie społeczne, sprawia, iż postępowanie zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się bezprzedmiotowe, gdyż została z nich już zwolniona z mocy ustawy. W związku z tym należy, w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 ustawy, rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy ograniczony do zakresu ustanowienia radcy prawnego. Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem wniosek skarżącego, który w niniejszej sprawie winien być traktowany jako przedmiotowy, należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 ustawy. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przedmiotem analizy referendarza sądowego były informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy ( Formularz PPF ) oraz wynikające z kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ( karty 11-43 i 69-81 ). W wyniku analizy informacji wynikających z wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, referendarz sądowy uznał, iż w przypadku skarżącego zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W ocenie referendarza za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przemawia przede wszystkim okoliczność ponoszenia w gospodarstwie domowym skarżącego znacznych miesięcznych kosztów utrzymania ( bez kosztów zakupu żywności ) w łącznie w wysokości 2.666,50 zł ( utrzymanie mieszkania - 789,50 zł, zakup leków - 650 zł, usługi telekomunikacyjne - 137 zł, dojazd do pracy - 126 zł, spłata rat kredytu - 802 zł, inne - 162 zł ) i stosunkowo niewielkich miesięcznych dochodów ( bez podatków ) w wysokości 2.744 zł . Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy, orzeczono jak w sentencji.