I SA/Op 402/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 sierpnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń-kwiecień i czerwiec-grudzień 2011 r., postanawia zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi A Sp. z o. o. w [...] (dalej jako strona skarżąca, Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 sierpnia 2017 r. Nr [...] w sprawie podatku od towarów i usług za styczeń-kwiecień i czerwiec-grudzień 2011 r. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 1.561.884 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 15.619 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 7.810 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – zwanej dalej p.p.s.a, strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniosek strona skarżąca podniosła, że od podjęcia czynności egzekucyjnych i zajęcia rachunków bankowych oraz ruchomości na łączną kwotę 442.946,70 zł Spółka przestała być wypłacalna. Spółka zaznaczyła jednocześnie, że jej niewypłacalność została potwierdzona postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] (sprawa [...]) oddalającym wniosek o ogłoszenie upadłości. Natomiast w części wniosku dotyczącego oświadczenia o majątku i dochodach Spółka wykazała środki trwałe o wartości 9.129,08 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 113.190,48 zł, stan konta bankowego - 49 zł oraz stan kapitału zakładowego, majątku i środków finansowych w wysokości 1.256.779,76 zł. W załączeniu do wniosku strona skarżąca przedłożyła wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego oraz kserokopie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 7 czerwca 2017 r. oddalającego jej wniosek o ogłoszenie upadłości i sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego Z. B. z 31 maja 2017 r. w sprawie upadłości spółki skierowane do sędziego komisarza. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek strony skarżącej dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i wynikające z wymienionych wyżej dokumentów wskazują na wyjątkową sytuację strony skarżącej w rozumieniu art. 246 § 2, pkt.2 p.p.s.a. W uzasadnieniu postanowienia 7 czerwca 2017 r. oddalającego wniosek strony skarżącej o ogłoszenie upadłości Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano również, że Spółka nie wykonuje swych wymagalnych zobowiązań wobec wierzycieli (B Sp. z o.o. w kwocie 400.000 zł i Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu w kwocie 444.023 zł), zaś wskazany majątek obrotowy o wartości 20.418,07 zł został w dniu 19 maja 2017 r. w znacznej części sprzedany w trybie licytacji publicznej przez organ podatkowy, z zaliczeniem uzyskanej ceny na poczet zaległości podatkowych. Z treści tego postanowienia wynikało również, że niewypłacalność ma charakter trwały i nieodwracalny, gdyż Spółka utraciła zdolność do prowadzenia działalności operacyjnej. Prowadzona egzekucja administracyjna, spowodowała bowiem zajęcie rachunków bankowych i majątku ruchomego, co pozbawiło Spółkę środków obrotowych, uniemożliwiając jej dalszą działalność. Zatem powyższe okoliczności potwierdzają spełnienie przez stronę skarżącą przesłanek, uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w żądanym zakresie.