I SA/Op 404/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi E. Ś i S. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 19 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania z urzędu wykonania ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2004 r. oddala skargę Burmistrz Namysłowa postanowieniem z dnia 12 marca 2012r., działając na podstawie art. 239e oraz art. 239f § 1 pkt 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), wstrzymał z urzędu wykonanie decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej SKO) z dnia 30 listopada 2009r. Nr [...], ustalającej E. i S. Ś. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2004r. w kwocie 5.945,30 zł do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej - do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Uzasadniając wydane postanowienie Burmistrz w pierwszej kolejności wyjaśnił, że SKO w Opolu, w ramach postępowania odwoławczego uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekając co do istoty sprawy ustaliło skarżącym zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2004r. w kwocie 5.945,30zł. Decyzję ostateczną doręczono w dniu 18 stycznia 2010r. Z uzyskanej od SKO w Opolu informacji wynikało, że E. i S. Ś. w dniu 19 lutego 2010r. wnieśli skargę do sądu administracyjnego w tej sprawie. W celu zabezpieczenia należności wynikającej z wydanej decyzji, Burmistrz Namysłowa wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w Kluczborku V Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej. W dniu 25 października 2010r. referendarz sądowy dokonał wpisu wnioskowanej hipoteki kaucyjnej w kwocie 5.945,30 zł. Wpis ten E. i S. Ś. zaskarżyli. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2011r. Sąd Rejonowy w Kluczborku utrzymał w mocy zaskarżony wpis. Od tego postanowienia strony wniosły apelację, którą Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2011r. oddalił. Zatem, dokonany wpis hipoteki przymusowej stał się prawomocny i zabezpieczał wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...] z dnia 30 listopada 2009r. do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej. W tym stanie rzeczy organ uznał, że zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 239 f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, obligujące do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji SKO z dnia 30 listopada 2009r. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego z urzędu - po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę - do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że we wniosku o wpis hipoteki przymusowej Burmistrz Namysłowa powołał się na decyzję, która nie została doręczona, zobowiązanie przedawniło się 31 grudnia 2009 r., a działania organu I instancji noszą znamiona przekroczenia uprawnień i naruszeń przepisów podatkowych. Podatnicy wnieśli o uchylenie postanowienia w całości i zawiadomienie organów ścigania o popełnionym przestępstwie urzędniczym. Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia 12 marca 2012 r. nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że w sprawie wystąpiły okoliczności obligujące do wydania w sprawie postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej SKO w Opolu. Skarżący wnieśli bowiem skargę do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną, ustalającą podatek od nieruchomości za 2004 r. w kwocie 5.945,30 zł, i nastąpił prawomocny wpis hipoteki przymusowej zabezpieczającej wykonanie tego zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do dnia sporządzenia wniosku o wpis. W tej sytuacji prawidłowo organ I instancji wstrzymał wykonanie ww. decyzji do wysokości wartości przedmiotu hipoteki przymusowej, która odpowiada wysokości ustalonego zobowiązania i odsetek za zwłokę za podany okres. W opinii organu, bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawały podniesione w zażaleniu okoliczności, że wniosek o wpis hipoteki był nieprawidłowy, gdyż zobowiązanie przedawniło się, a decyzja, będąca przedmiotem wpisu hipoteki nie została doręczona stronom. Zarzuty te, jak stwierdził organ wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy, którym jest jedynie kwestia zasadności i prawidłowości wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji wymiarowej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w tym trybie postępowania nie jest umocowany do badania prawidłowości wniosku wierzyciela o wpis hipoteki przymusowej w określonej kwocie. Strony mogły kwestionować wysokość zabezpieczenia w postępowaniu przed właściwym sądem. Dla analizowanego rozstrzygnięcia ma jedynie znaczenie, w jakiej wysokości została ujawniona w księdze wieczystej hipoteka przymusowa i czy objęła przedmiotowe zobowiązanie podatkowe. W tym zakresie nieprawidłowości nie stwierdzono. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji i uznania, że zostały one wydane bez podstawy prawnej, gdyż stronom nie doręczono w terminie ustawowym decyzji podatkowej, a E. Ś. - współwłaścicielce nieruchomości, w ogóle nie doręczono decyzji podatkowej dotyczącej podatku od nieruchomości za 2004r. Nadto organy wydały postanowienia dotyczące decyzji podatkowej, którą doręczono S. Ś. w okresie przedawnienia, co powoduje skutki procesowe w postaci niemożności prowadzenia postępowania podatkowego i rodzi obowiązek umorzenia postępowania. Skarżący podnieśli także zarzut naruszenia art. 70 b, 21 § 1 ust.2 i 35 §2 Ordynacji podatkowej wskazując na doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe po upływie okresu przedawnienia, bezprawne ustanowienie hipoteki przymusowej. Domagali się także stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej na podstawie art.247 § 1 ust.6 i 7 Ordynacji podatkowej z powodu niedoręczenia jej w terminie ustawowym oraz stwierdzenia nieważności postanowień organu I i II instancji w oparciu o art. 247 § 1 ust.7 w związku z art. 68 § 1 i 3 i art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, a także zwrócenia kosztów procesu wg norm przepisanych. Podnosząc powyższe skarżący zarzucili naruszenie zasad praworządności i porządku prawnego i omijania przepisów prawa tj.: art. 70 b, art. 21 § 1 ust 2, art. 35 § 2 ust. 1a, art.120, art.121, 122,123, 125,126 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę SKO w Opolu, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub, że doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) /dalej: P.p.s.a./. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia wskazanych kryteriów, a przy tym niezależnie od zarzutów i wniosków skargi oraz powołanej w niej podstawy prawnej, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego koniecznością jego uchylenia ani, jak tego domagali się skarżący, stwierdzenia jego nieważności. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia organu, na mocy którego wstrzymano z urzędu skarżącym wykonalność decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. Materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił prawidłowo powołany przez organy obu instancji artykuł 239 f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego - z urzędu - po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę - do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Z treści wskazanego przepisu jednoznacznie wynika, że w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, organ podatkowy i instancji jest zobligowany do wstrzymania wykonalności ostatecznej decyzji w przypadku ustanowienia hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia. Organ w tym przypadku nie działa na wniosek strony, lecz w razie wystąpienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, podejmuje działanie z urzędu i jest zobligowany do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej, na które służy zażalenie. Zatem, prawidłowo przyjęły organy, uwzględniając powyższe kryteria, że w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności zobowiązujące do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej, określającej skarżącym zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2004 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w chwili wydania postanowienia przez organ I instancji prawomocnie wpisano hipotekę przymusową na nieruchomości skarżących korzystającą z pierwszeństwa zaspokojenia i zabezpieczającą wykonanie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004r. wraz z odsetkami za zwłokę, co wynikało z postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 22 kwietnia 2011 r. Bezsporna jest też okoliczność, że na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2009 r. skarżący wnieśli skargę do tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt I SA/Op 160/10) oddalił skargę. Orzeczenie to stało się przedmiotem skargi kasacyjnej i NSA wyrokiem z dnia 3 lipca 2012r. sygn. akt II FSK 2623/10 uchylił wyrok tut. Sądu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Opolu., a zatem w momencie orzekania przez organ odwoławczy nie zakończyło się postępowanie sądowoadministracyjne, gdyż nie wydano w tej sprawie prawomocnego rozstrzygnięcia dotyczącego podatku od nieruchomości za 2004r. Nadmienić należy, że oba wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. W tym stanie rzeczy SKO w Opolu prawidłowo uznało w zaskarżonym postanowieniu, że wystąpiły okoliczności obligujące Burmistrza Namysłowa do wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. Istnienia okoliczności obligujących organy do wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej nie kwestionują także sami skarżący, którzy zarzuty naruszenia prawa upatrują w fakcie bezskutecznego doręczenia decyzji wymiarowej i przedawnienia zobowiązania, skutkiem czego dokonany wpis hipoteki przymusowej był ich zdaniem, nieuprawniony. Zarzuty te jednak, w ocenie Sądu nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż nie dotyczą one rozpoznawanej sprawy, której przedmiotem jest wstrzymanie wykonalności decyzji w trybie art. 239 f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej Trafnie wskazało SKO w odpowiedzi na skargę, iż kwestia prawidłowości doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2004 dotyczy innego, toczącego się przed sądem administracyjnym postępowania i jest to postępowanie odrębne od niniejszego postępowania. Zatem, słusznie wskazały organy, że zarzuty te nie mogły podlegać badaniu w postępowaniu zażaleniowym, zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia, gdyż nie są przedmiotem niniejszej sprawy. Z tych samych przyczyn nie mogła podlegać ocenie Sądu kwestia przedawnienia zobowiązania, ustalonego decyzją SKO z dnia z dnia 30 listopada 2009r. Dlatego też, podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 68 § 1 i 3 oraz art. 70 b, 21 § 1 ust 2, art. 35 § 2 ust. 1a Ordynacji podatkowej, jako niezwiązane z zaskarżonym postanowieniem, należało uznać za bezpodstawne. Wbrew zarzutom skargi, również przeprowadzone przez organy podatkowe postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej nie naruszyło przepisów procesowych wskazanych w skardze art. 120, 121, 123, 125, 126, art., 35 §2 ust.1 a. Jak już podkreślono wyżej, strony naruszenia tych przepisów upatrują w nieprawidłowo prowadzonym postępowaniu dotyczącym ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2004 i w nieprawidłowościach związanych z doręczaniem rozstrzygnięć wydawanych w tamtym postępowaniu, dlatego nie mogą one odnieść skutku w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wstrzymanie z urzędu wykonania decyzji ostatecznej ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2004r. Dotyczy to również bezprawnego, zdaniem stron, ustanowienia hipoteki przymusowej. Zarzuty dotyczące ustanowienia hipoteki rozpatrywane były przez sąd powszechny i nie mogą być oceniane w tym postępowaniu. Podkreślić przy tym należy, że organy w niniejszej sprawie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu ustalenia stanu faktycznego, przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z obowiązującymi regułami w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia, co szczegółowo opisano wyżej. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa materialnego - art. 239 f § 1 pkt 2 O.p. Organy dokonały prawidłowej wykładni tego przepisu i wydając postanowienia uwzględniły wynikające z niego przesłanki, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym. Z tych względów skargę jako nieuzasadnioną należało, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalić.