I SA/Op 406/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 listopada 2018 r., wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. – dalej kpa) stwierdzające, że odwołanie z dnia 31 października 2018 r. od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 9 października 2018 r. nr [...] odmawiającej umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] z dnia 16 kwietnia 2018 r. w wysokości 500 zł - zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonego przepisem art. 129 § 2 kpa. Jak ustalono, decyzją z dnia 9 października 2018 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu odmówił I. P. (wskazywanej dalej jako strona, skarżąca) umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] z dnia 16 kwietnia 2018 r. w wysokości 500 zł. Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia stronie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że doręczono ją stronie w dniu 15 października 2018 r., zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, obliczony zgodnie z art. 57 § 1 kpa zaczął biec od dnia 16 października 2018 r. i upłynął z dniem 29 października 2018 r. Natomiast odwołanie od decyzji zostało nadane w placówce pocztowej [...] w dniu 31 października 2018 r., co potwierdza data stempla pocztowego na kopercie, tj. 2 dni po upływie czternastodniowego terminu do jego wniesienia. W związku z wniesieniem przez stronę odwołania po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla tej czynności, organ odwoławczy na podstawie art. 134 kpa, stwierdził w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania i pozostawił je bez rozpatrzenia, gdyż odwołanie wniesione po upływie ustawowego terminu jest bezskuteczne. Strona nie godząc się z wydanym postanowieniem za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo zatytułowane "Wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych i przywrócenie uchybionego terminu", które organ potraktował jako skargę. W uzasadnieniu pisma skarżąca nawiązując do daty odbioru decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, wskazała na swoją trudną sytuację zdrowotną, która uniemożliwia je normalne samodzielne funkcjonowanie i która przyczyniła się do spóźnionego nadania w placówce pocztowej odwołania od decyzji. Podkreśliła, że wniosła odwołanie dopiero gdy stan zdrowia pozwolił jej na wyjście z domu, tj. 31 października 2018 r., dwa dni po ustawowym terminie. Wskazała również, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił rozpatrzenia odwołania, informując o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co wiąże się z kolejnymi kosztami, na które ją nie stać i w związku z tym zwróciła się o jej udzielenie. Nadto zwróciła się o przywrócenie terminu stwierdzając, że został uchybiony nie z jej winy lecz wskutek choroby i pomimo dołożenia wszelkich starań jakie mogła wówczas podjąć. Pozwoli to na rozpatrzenie odwołania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu. Skarżąca poinformowała o wysokości swoich dochodów przedkładając jednocześnie: - oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, - decyzję Starosty Głogowskiego z dnia 6 sierpnia 2018 r., znak [...] w sprawie uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku, - decyzję Prezydenta Miasta Głogowa z dnia 8 listopada 2018 r. nr [...] w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, - pismo spółdzielni mieszkaniowej z dnia 13 lutego 2018 r. w sprawie wysokości opłaty za mieszkanie, - rachunek za energię, wodę i gaz, - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 5 kwietnia 2017 r., - fakturę za leki z dnia 17 listopada 2018 r., - dokumenty dotyczące stanu zdrowia (10 kart), - odwołanie z dnia 31 października 2018 r. od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo Dyrektor zauważył, że podnoszone w skardze argumenty dotyczące problemów zdrowotnych mogłyby podlegać rozważeniu jako przesłanka przywrócenia uchybionego terminu, gdyby zostały zgłoszone wraz z odwołaniem. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu w ramach repliki na odpowiedź na skargę przedstawił argumentację przemawiająca za przywróceniem stronie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako: ppsa) wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte zgodnie z wymogami prawa. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20 listopada 2018 r., którym Dyrektor stwierdził, że odwołanie z dnia 31 października 2018 r. od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 9 października 2018 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. W sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 9 października 2018 r. została doręczona stronie w dniu 15 października 2018 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. Nie jest również sporne, że odwołanie od tej decyzji zostało nadane w placówce pocztowej [...] w dniu 31 października 2018 r. (data stempla pocztowego na kopercie). Stosownie do art. 129 § 1kpa, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, a w myśl § 2 tego przepisy, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zasady obliczania terminów uregulowano w art. 57 kpa i zgodnie z § 1, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Przy czym stosownie do § 4, jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Z kolei w myśl § 5 pkt 2, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Jak wynika z przywołanych regulacji, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania zaczął biec 16 października 2018 r. i upłynął z dniem 29 października 2018 r. Zatem nadanie odwołania w placówce pocztowej [...] w dniu 31 października 2018 r. nastąpiło dwa dni po upływie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania. Wskazać należy, że stosownie do treści art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie to jest ostateczne. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu już stanowi jego uchybienie. W sytuacji więc, gdy nastąpiło uchybienie terminowi, to - gdy strona nie zwróci się z wnioskiem o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 kpa postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Termin określony w art. 129 § 2 kpa jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że wniesienie odwołania podjęte przez stronę po jego upływie jest bezskuteczne, a konsekwencją wniesienia odwołania po upływie czternastodniowego terminu, zgodnie z art. 134 kpa, jest obowiązek stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 952/16 - dostępny podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, utrwalone w orzecznictwie i piśmiennictwie rozumienie normy prawnej wynikającej z art. 134 kpa wskazuje, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy. Dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 134/16). Podejmując zatem rozstrzygnięcie w oparciu o art. 134 kpa, organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenia, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. Są to elementy kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Na powyższą ocenę nie mają wpływu argumenty dotyczące trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącej. Skoro zatem w niniejszej sprawie doszło do uchybienia ustawowego terminu do wniesienia odwołania (czego strona nie kwestionowała w skardze), zasadnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu uznał, kierując się dyspozycją art. 134 kpa, że odwołanie skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Uzupełniająco wskazać należy, że skarżąc to postanowienie strona w piśmie skierowanym do Sądu zwróciła się także o przywrócenie uchybionego terminu i przedstawiła argumentację dotyczącą tego wniosku. Wniosek taki podlega rozpoznaniu przez organ odwoławczy, w związku z tym Sąd sporządził odpis skargi i przekazał go organowi celem rozpoznania zawartego w niej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.