I SA/Op 407/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 29 sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu, postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi K. K. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 29 sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu. Wartość przedmiotu sporu opiewa na kwotę 46.433 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.393 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 697 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 21 listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego K. K., sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiadającą większego majątku, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej 30 września 2011 r. w wyniku działań organów celnych, że urząd pracy ze względu na wykształcenie (średnie budowlane bez praktyki) w okresie od 30 września 2011 r. nie przedstawił mu żadnej oferty pracy, że samodzielne poszukiwanie pracy z pożądanym skutkiem jest utrudnione przez częste wyjazdy w celu dokonania oględzin pojazdów znajdujących się w różnych częściach kraju, co ma miejsce w związku z toczącymi się postępowaniami prowadzonymi przez organa celne, oraz że nie posiada własnego rachunku bankowego (jak twierdzi posiadane przez niego konto firmowe zostało zamknięte wraz z zakończeniem działalności gospodarczej). Ponadto skarżący oświadczył, iż koszty utrzymania mieszkania i mediów z nim związanych ponosi jego właściciel (matka skarżącego I. K.), natomiast wyżywienie i koszty związane z uczęszczaniem dzieci do szkoły pokrywane są z dochodów żony w wysokości 1.450 zł netto. Wskazał jednocześnie, że w celu zwiększenia budżetu domowego na aukcjach internetowych sprzedaje rzeczy zbyteczne ( jak hak holowniczy do samochodu Volvo, czy też dziecięcy czterokołowiec będący prezentem komunijnym). W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż w jego gospodarstwie domowym znajduje się żona i dwoje niepełnoletnich dzieci, żona jest właścicielem samochodu osobowego marki Saab (rok produkcji 1993) o wartości 12.000 zł, zaś dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego stanowią kwotę 1.450 zł netto (w całości uzyskiwane przez żonę ze stosunku pracy). W załączeniu do wniosku skarżący przekazał kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach z 8 sierpnia 2011 r., kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS z 5 sierpnia 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego S. K., kserokopie zeznań o wysokości osiąganego dochodu przez skarżącego i jego żonę w roku podatkowym 2011 oraz kserokopie wyników badań lekarskich i decyzji Starosty N. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, o przyznaniu prawa do zasiłku na okres 6 miesięcy, o utracie prawa do zasiłku. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych i dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Przepis ten również wskazuje, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Referendarz sądowy, mając na względzie informacje odnośnie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego zawarte w formularzu PPF jak też wynikające z załączonych dokumentów, uznał, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie przekracza możliwości finansowe jego gospodarstwa domowego. Uznano bowiem, iż z dochodów uzyskiwanych w ramach gospodarstwa domowego w wysokości 1.450 zł, przy uwzględnieniu niezbędnych kosztów utrzymania koniecznego, skarżący nie jest w stanie wygenerować dodatkowe środki pieniężne, które umożliwiłyby mu uiszczenie wymienionych na wstępie uzasadnienia kosztów sądowych. Powyższej oceny o braku możliwości wywiązania się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych przez skarżącego nie zmienia wskazana przez niego okoliczność zmniejszenia obciążenia kosztów utrzymania jego i rodziny przejawiającą się w postaci ponoszenia w całości przez jego matkę kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym przebywa wraz z rodziną. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.