I SA/Op 413/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 24 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2013 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 24 sierpnia 2017 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2013 r., działający w imieniu skarżącego pełnomocnik zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że brak wstrzymania zaskarżonej decyzji spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego, co w obecnej sytuacji podatnika doprowadzi do zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej i zwolnienia pracowników. Również stan zdrowia podatnika (przebyta choroba [...]) nie pozwoli podatnikowi na przywrócenie stanu przedsiębiorstwa sprzed daty wydania decyzji. Pełnomocnik zaprezentował poglądy orzecznictwa, w myśl których wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), dalej jako: [ppsa], sytuacja, w której wykonanie decyzji może spowodować ustanie bytu prawnego przedsiębiorcy. Niezależnie od ww. wskazanych okoliczności, w ramach postępowania w zakresie prawa pomocy (wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony w tej sprawie w dniu 30 października 2017 r.), poprzedzającym rozpoznanie niniejszego wniosku, zbadano stan majątku i dochodów skarżącego. Z treści wniosku o prawo pomocy oraz z przedłożonych przez stronę dokumentów wynikało, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą (osiągając w 2016 r. przychody w wysokości 2.263.987,48 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 2.416.001,18 zł i notując za ten rok stratę w wysokości 152.013,70 zł, natomiast za 2017 r. osiągając dochód wynoszący, według jego oświadczenia 58.500 zł), którą wyrejestrował z dniem 1 stycznia 2018 r., że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką, że żona skarżącego osiąga dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.000 zł, że budżet rodziny obciążają zobowiązania z tytułu rat kredytów, których miesięczna wysokość wynosi ogółem 6.503 zł, że pozostałe wydatki na bieżące utrzymanie wynoszą 1.807,70 zł (w tym: wyżywienie 960 zł, koszty utrzymania mieszkania 547,70 zł, i lekarstwa 300 zł), że skarżący obciążony jest również obowiązkiem pokrycia zaległości podatkowych, rozłożonych na raty, w wysokości ok. 10.000 zł oraz że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez komornika sądowego, z tym że postępowanie zabezpieczające zostało zakończone wobec wyczerpania zabezpieczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 ppsa. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 ppsa chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl., jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale o szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to skarżący zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 ppsa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku niezbędne jest przedstawienie konkretnych okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie aktu lub czynności. W postanowieniu z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 7/13 wskazano, że sąd orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji przede wszystkim na podstawie oświadczeń strony. To w jej interesie leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zaś zostać poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie – przychylenie się do zgłoszonego żądania (podobnie: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 marca 2011 r., II GSK 373/11, z 3 lutego 2011 r., I OZ 74/11, z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09,; z 1 października 2009 r., I FSK 1312/08, z 30 lipca 2009 r., I OZ 754/09 i z 16 kwietnia 2009 r., II GSK 257/09). W tymże orzecznictwie akcentuje się – i jest to stanowisko ugruntowane – że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Twierdzenia skarżącego powinny być też poparte dokumentami źródłowymi, które pozwalają na weryfikację okoliczności faktycznych przytoczonych przez wnioskodawcę (por. postanowienia NSA z 7 marca 2012 r., I FSK 37/2012; z 6 marca 2012 r., I OZ 116/2012; z 29 lutego 2012 r., II FZ 59/2012; z 14 marca 2014 r., II FSK 171/14). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek, uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. Uzasadniając złożony w niniejszej sprawie wniosek, pełnomocnik strony ograniczył się jedynie do lakonicznego wskazania na zagrożenie wyegzekwowania przez organ znacznych środków pieniężnych z tytułu podatku od towarów i usług, co mogłoby prowadzić do likwidacji prowadzonej przez skarżącego działalności i konieczności zwolnienia pracowników. Dodał przy tym, że w obecnym stanie zdrowia skarżącego (przebyta choroba [...]) ograniczone będą możliwości przywrócenia przedsiębiorstwa do stanu sprzed wydania decyzji. Poza dokumentacją medyczną strony nie przedstawiono jednak jakichkolwiek danych i dokumentów potwierdzających stan zagrożenia likwidacją prowadzonego przez stronę przedsiębiorstwa, przez co weryfikacja podniesionych we wniosku okoliczności stała się niemożliwa. Podstaw do uwzględnienia wniosku nie dostarczyły również dokumenty i okoliczności przedstawione przez stronę w ramach postępowania wpadkowego o przyznanie prawa pomocy, które Sąd uwzględnił z urzędu. Co więcej złożone w tym postępowaniu dowody stawiają w zupełnie innym świetle podane we wniosku okoliczności, mające, w ocenie skarżącego, uzasadniać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Jak bowiem wskazał skarżący, z dniem 1 stycznia 2018 r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, przedkładając na potwierdzenie tej okoliczności wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej o wykreśleniu z tego rejestru z dniem 5 stycznia 2018 r. W tej sytuacji trudno więc przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywołałyby następstwa określone w art. 61 § 3 ppsa, skoro skarżący sam zakończył prowadzenie swej działalności. Dla rozpoznania wniosku szczególnie istotna jest wskazana przez skarżącego w piśmie z dnia 24 stycznia 2018 r. (złożonym w ramach postępowania o prawo pomocy) okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia 30 października 2018 r., udzielił mu ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości w wysokości 584.762,95 zł (rozłożonej na 59 rat po 10.000 zł). Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego strony wynikało, że skarżący w okresie od października do grudnia 2017 r. (tylko za ten okres zostały przedstawione owe wyciągi) dokonywał systematycznych spłat rat zaległości. Wskazać więc należy, że udzielenie przez organ podatkowy ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej powoduje, że nie cała kwota określona decyzją jest wymagalna i podlega wpłacie. Z istoty tej ulgi wynika, że podatnik jest obowiązany do zapłaty sukcesywnie należności podatkowej w terminach ustalonych decyzją, poza tym udzielenie takiej ulgi uzależnione od tego, czy wnioskodawca ma realną możliwość, zdolność finansową w zakresie spłaty. Jak zaś wynika z dokumentów źródłowych przekazanych w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona wywiązuje się z terminowej płatności tych rat. Sąd zauważa również, że jak wynika z informacji przedstawionych we wniosku o prawo pomocy, rodzina skarżącego uzyskuje stały dochód (do którego egzekucja nie jest skierowana) z tytułu wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w wysokości 2.000 zł, mogący zapewnić utrzymanie trzyosobowej rodziny, na podstawowym chociaż poziomie (wyżywienie, utrzymanie mieszkania – a które to koszty strona we wniosku o prawo pomocy określiła na kwotę ok. 1.800 zł). Sąd nie neguje, że sytuacja materialna rodziny skarżącego, która boryka się z utratą źródła dochodów z prowadzonej przez stronę działalności oraz z koniecznością spłaty licznych zobowiązań, jest obecnie ciężka, niemniej jednak trudna sytuacja finansowa nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, którymi są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem okoliczności podniesione we wniosku, po skonfrontowaniu z wyłaniającymi się z akt sprawy ustaleniami, nie dostarczyły, zdaniem Sądu, podstaw do przyjęcia, by takie zagrożenia w przypadku skarżącego zachodziły. Obecnie nie występuje bowiem zagrożenie przymusowej egzekucji zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, jak też upatrywanych w tym przez stronę negatywnych konsekwencji dla działalności gospodarczej, skoro skutek w postaci likwidacji przedsiębiorstwa już nastąpił. Opisana w postępowaniu o prawo pomocy sytuacja skarżącego nie daje też podstaw do wniosku, by egzystencja rodziny skarżącego była zagrożona. W tym aspekcie nie bez znaczenia jest okoliczność posiadania przez stronę wierzytelności (wskazanych we wniosku o prawo pomocy) na niebagatelną kwotę 182.650,04 zł, brak jest przy tym informacji, by wierzytelności te były nieściągalne. W związku z powyższym należało uznać, że w sprawie nie zaistniały podstawy do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia