I SA/Op 42/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zborzyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Marzena Łozowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu adwokat A. K. koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych netto, podwyższone o podatek od towarów i usług w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych – łącznie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia [...] odmawiającą umorzenia zaległości skarżącego L. W. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie 341,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 37,90 zł. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, że w złożonej wraz z małżonką, M. W., deklaracji na podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2002 skarżący wykazał nadpłatę w kwocie 300,52 zł. Nadpłata ta została wypłacona dnia 7 maja 2003 r. Skarżący nie zadeklarował jednakże przychodu z tytułu przyznanej wyrokiem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu renty z tytułu niezdolności do pracy. Należność z tego tytułu, stanowiąca wraz z wyrównaniem kwotę 8.484,24 zł, została wypłacona skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w grudniu 2002 r. Decyzją z dnia 23 lutego 2004 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu określił należne zobowiązanie podatkowe małżonków W. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok, wskutek czego wraz z nienależnie zwróconą rzekomą nadpłatą oraz przypisem wynikającym z decyzji wymiarowej w kwocie 41,08 zł powstała po ich stronie zaległość podatkowa w łącznej kwocie 341,60 zł. Wnioskiem z dnia 27 lutego 2004 r. skarżący wystąpił o umorzenie tej zaległości, powołując się na zły stan zdrowia i niski status społeczny. Dnia 2 lipca 2004 r. wydanym z urzędu postanowieniem Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu zaliczył na poczet tej zaległości nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003, wykazaną w rozliczeniu rocznym przez M. W. Wskutek tej czynności zaległość podatkowa wygasła. Wniosek skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej został negatywnie rozpatrzony decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia [...] Wskutek odwołania skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu decyzją z dnia 25 sierpnia 2004 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi podatkowemu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia z powodu naruszenia przepisów proceduralnych, polegającego na nieprawidłowym określeniu stron postępowania, to jest wskazania jako adresata decyzji tylko skarżącego, podczas gdy obowiązek podatkowy ciążył nie tylko na nim, ale – z uwagi na złożenie wspólnego zeznania podatkowego - także na jego żonie. Jednakże wskutek skargi L. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej uchylił wskazując, że w ramach decyzji merytoryczno-reformatoryjnej, wydanej na podstawie art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy może wyeliminować nieprawidłowości stwierdzone w decyzji organu pierwszej instancji, wskazując w wydanej przez siebie decyzji jako stronę postępowania obydwoje małżonków. W następstwie tego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wydał dnia [...] obecnie skarżoną decyzję. Rozważając przesłanki przemawiające za odmową umorzenia zaległości podatkowej podatkowy organ odwoławczy powołał się na art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2005 r., który to przepis ma zastosowanie w sprawie stosownie do normy art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199). Zgodnie z powołanym na wstępie przepisem w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wobec powszechnej zasady terminowego i pełnego wywiązywania się z ciążących na podatnikach obowiązków podatkowych podjęcie przez organ podatkowy pozytywnej dla podatnika decyzji w sprawie udzielenia ulgi podatkowej może nastąpić tylko incydentalnie, zwłaszcza w przypadkach, gdy niemożność wywiązania się z obowiązku podatkowego spowodowana została działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania lub gdy zapłata zaległego podatku mogłaby spowodować zagrożenie egzystencji podatnika i jego rodziny. Taka sytuacja w przypadku skarżącego nie zachodzi. Ma on dom jednorodzinny o powierzchni 150 m2, na utrzymaniu czworo dzieci w wieku szkolnym, w tym jedno dziecko niepełnosprawne. W roku 2003 skarżący uzyskał dochód z renty w wysokości 8.800 zł, jego żona - w wysokości 11.922 zł. W roku 2004 skarżący uzyskał dochód w wysokości 5.972 zł, jego żona – w wysokości 17.285 zł. Skarżący jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy, a w maju 2005 r. rozwiódł się z żoną, z którą nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego od kilku lat. Z otrzymywanego przez skarżącego świadczenia rentowego potrącane są należności alimentacyjne w wysokości 450 zł miesięcznie. Chociaż sytuacja materialna skarżącego i jego byłej żony jest trudna, zdaniem organu podatkowego nie uzasadnia udzielenia ulgi, ponieważ zaległość podatkowa nie była znaczna, w chwili rozpatrywania sprawy już nie istniała i została uregulowana z nadpłaty powstałej wskutek skorzystania przez podatników z odliczenia wydatków na remont i modernizację budynku mieszkalnego, dzięki czemu nie zachodziła konieczność wygospodarowania dodatkowych środków pieniężnych, przeznaczonych na spłatę tej zaległości. Do powstania zaległości przyczynił się sam skarżący, nie wykazując w zeznaniu rocznym wszystkich uzyskanych dochodów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zarzucił, że organy podatkowe działają przewlekle, w sposób godzący w jego bezpieczeństwo zdrowotne i socjalne, mimo tego, że w sposób należyty wypełniał obowiązki podatnika. Wniósł o wydanie orzeczenia "merytorycznie zasadnego pod względem społecznym". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas przedstawioną argumentację. Dodatkowo wskazał, że sposób zapłaty zaległości podatkowej był taki, że nie wywarł żadnego wpływu na bieżącą sytuację finansową skarżącego, ani też nie wywołał zagrożeń w zakresie możliwości kontynuowania jego leczenia i rehabilitacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Do rozpoznawanej sprawy zastosowanie ma uchylony obecnie, a obowiązujący do dnia 31 sierpnia 2005 r., przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowił, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Treść przepisu wskazuje na to, że w sprawie umorzenia zaległości podatkowej organy podatkowe rozstrzygają korzystając ze swobody decyzyjnej określanej mianem uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet wtedy, gdy stwierdzą, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej rzeczywiście uzasadniony jest ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, nie są prawnie zobligowane do umorzenia tej zaległości podatkowej, a jedynie uzyskują uprawnienie do tego, by taką zaległość umorzyć. Rozstrzygnięcie pozostawione jest zatem swobodnemu uznaniu tych organów. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe, po bardzo szczegółowej i wnikliwej analizie sytuacji majątkowej, dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego doszły do przekonania, że artykułowany we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej interes skarżącego nie daje podstaw do zastosowania wobec niego żądanej ulgi. Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej – co do zasady – pod względem zgodności z prawem. Ponieważ, jak już wspomniano, w sprawach o umorzenie zaległości podatkowej organy podatkowe mogą stosować uznanie administracyjne, dokonywana przez sąd administracyjny kontrola takich decyzji ma charakter ograniczony i koncentruje się głównie na ocenie zgodności rozstrzygnięcia administracyjnego z normami o charakterze kompetencyjnym i proceduralnym, a tylko w ograniczonym stopniu dotyczyć może kontroli w zakresie zgodności z prawem materialnym. Ponadto, ponieważ organ podatkowy rozstrzygał sprawę po uchyleniu jego poprzedniej decyzji przez sąd administracyjny, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zawarta w wyroku tego sądu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania były dla tego organu wiążące. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydał właściwy organ, w zakresie przysługującej mu kompetencji oraz z należytym uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 marca 2005 r. Obecnie skarżona decyzja została bowiem wydana jako decyzja merytoryczno-reformatoryjna, adresowana do prawidłowo określonych stron postępowania, którymi są M. W. i skarżący L. W., a więc zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku. Postępowanie pod względem proceduralnym zostało przeprowadzone właściwie. Poczynione przez organy podatkowe ustalenia faktyczne Sąd obecnie rozpoznający sprawę akceptuje i uznaje za własne. Decyzję wydano ze wskazaniem właściwej podstawy prawnej (art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej), z uwzględnieniem normy art. 25 § 2 cytowanej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, mocą której sprawy dotyczące ulg płatniczych, wszczęte przed wejściem w życie tej ostatniej ustawy, należy rozstrzygać na podstawie przepisów dotychczasowych. Dlatego też zaskarżona decyzja, wydana dnia [...], prawidłowo jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazuje art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, pomimo tego, że przepis ten został uchylony z dniem 1 września 2005 r. Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania przedstawionego w zaskarżonej decyzji stanowiska organów podatkowych, że zaległość podatkowa, której umorzenia domagał się skarżący, nie powstała wskutek okoliczności nadzwyczajnych i zewnętrznych, na zaistnienie których skarżący nie miał wpływu. Przeciwnie, powstała ona wyłącznie wskutek tego, że skarżący nie wykazał w rocznym zeznaniu podatkowym części uzyskanych w roku podatkowym dochodów. Dokonana już zapłata zaległości podatkowej (przez zaliczenie nadpłaty powstałej wskutek rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za kolejny rok podatkowy przez współzobowiązaną do zapłaty zaległości M. W.) nie może w żaden sposób rzutować na obecną sytuację finansową skarżącego, a w szczególności nie ogranicza mu możliwości kontynuowania leczenia i rehabilitacji, ani też nie powoduje zagrożenia dla jego egzystencji. Zapłata ta w ogóle nie miała wpływu na sytuację materialna skarżącego, gdyż nastąpiła w istocie ze środków finansowych jego byłej małżonki, z którą skarżący od kilku lat nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. W konkluzji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania. Nie ma więc podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dlatego też wskutek nieuwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę L. W. oddalił.