I SA/Op 425/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.P., K.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 12 marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym w związku z wnioskiem skarżącego A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata postanawia: przyznać skarżącemu A.P. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. W postępowaniu wszczętym ze skargi A.P. i K.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 12 marca 2013r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym A.P. (dalej skarżący, wnioskodawca), na wezwanie tut. Sądu do uiszczenia wpisu od skargi złożył na druku PPF wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata M. J. z Kancelarii Adwokackiej G., J. spółka partnerska w B. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje obecnie bez środków do przeżycia, a całe uzyskiwane wynagrodzenie z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej przejmuje Dyrektor Izby Celnej. Zdaniem skarżącego brak wpływów i dochodów spowoduje zagrożenie istnienia jego firmy, a to z kolei doprowadzi do nieodwracalnych strat ze względu na utratę długotrwałego kontraktu w "A" w N. Ponadto brak wpływów powoduje, iż skarżący nie jest w stanie regulować zobowiązań alimentacyjnych wobec nieletniej córki. Zagrożona jest także kontynuacja kształcenia na studiach dziennych synów skarżącego. Dodatkowo skarżący podniósł, iż z uwagi na przedłużające się działania organów celnych tj. trwające 34 miesięcy postępowania poniósł ogromne koszty finansowe. Od grudnia 2012r. z przyczyn ekonomicznych skarżący zmuszony został do zaprzestania korzystania z pomocy prawnej kancelarii adwokackiej. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż jest właścicielem samochodu osobowego marki Ford Mondeo (rok produkcji 1998) używanego do działalności gospodarczej, zabezpieczonego przez Izbę Celną w Opolu, w Wydziale Komunikacji przed możliwością ewentualnego zbycia. Końcowo skarżący powołał się na dokumentację złożoną w sprawach toczących się aktualnie przed WSA w Opolu w której oświadczył m. in., iż od 2012 r. z uwagi na niski przychód nie jest płatnikiem podatku od towarów i usług oraz, że od kilku lat rozlicza się zryczałtowanym podatkiem dochodowym PPE. Dodatkowo skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych lokat bankowych. Aktualne oszczędności stanowią kwotę 710 zł. Skarżący oświadczył, że od 2010 r. nie pozostaje z żadnymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym a od 2011 r. jest rozwiedziony. W zakresie uzyskiwanych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej skarżący podał kwotę około 4.200 zł, jednocześnie podkreślił, iż nie uzyskuje żadnego dochodu, a to z uwagi na fakt, iż cały dochód zostaje przekazany na konto Izby Celnej w Opolu. Ponadto, nieprzerwanie od czerwca 2010 r. skarżący ponosi koszty postępowań prowadzonych przez organy celne, które spowodowały zużycie posiadanych przez niego zapasów środków pieniężnych. Powyższe skutkowało także koniecznością rezygnacją z obrony profesjonalnych pełnomocników. Jak twierdzi, Izba Celna w Opolu przejmuje jego całkowite wierzytelności z prowadzonej działalności gospodarczej, nie pozostawiając kompletnie żadnej kwoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 t.j.) – dalej jako: [p.p.s.a.], prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata M.J. w zakresie obejmującym postępowanie I i II instancji, zatem rozpoznanie jego wniosku sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać przy tym należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika również, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi więc wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 8). Zatem w tego rodzaju sprawach Sąd ocenia zasadność wniosku w dwóch aspektach: uwzględniając wysokość obciążeń, które strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz uwzględniając jej możliwości finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, publikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany, zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) dalej jako: [rozporządzenie] – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – ( § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł. Ponadto dla potrzeb ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej skarżący obowiązany będzie także do uiszczenia wpisu, który zgodnie z § 3 rozporządzenia – stanowi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł oraz do poniesienia kosztów ustanowienia adwokata dla wniesienia skargi kasacyjnej. Dokonując oceny okoliczności przedstawionych we wniosku oraz poddając ocenie dokumentację złożoną przez skarżącego w toku postępowania o przyznanie mu prawa pomocy, w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem, o sygn. akt I SA/Op 104/13, 186/13 Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedstawionych okoliczności oraz przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej mimo wystawianych rachunków nie otrzymuje na bieżąco należności za wykonane usługi. Przekonuje o tym okoliczność dokonanych przez organy celne zajęć, a także brak jakichkolwiek wpływów na konto skarżącego. Skarżący nie pozostaje z żadnymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym od 2010r. Na dzień złożenia wniosku dysponuje kwotą oszczędności w wysokości 710 zł, która przeznaczona jest na bieżące potrzeby wobec braku przekazania należności za wykonywane usługi. Ponadto z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika także, że skarżący nie jest w stanie regulować zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci, w tym wobec małoletniej córki (wyrok Sądu Okręgowego w O. [...] z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt [...]). Skarżący nie posiada innych oszczędności. W związku z powyższym uznano, że skarżący nie posiada zasobów umożliwiających mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika dla wniesienia skargi kasacyjnej, co objął treścią wniosku, nawet gdy uwzględni się to, iż skarżący nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego. Odnosząc się do wskazania we wniosku o przyznanie prawa pomocy konkretnego adwokata to jedynie informacyjnie należy wskazać, że stosownie do treści art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała konkretnego adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. Oznacza to, iż na obecnym etapie nie jest możliwym ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata wskazanego przez stronę, gdyż kompetencję w tym zakresie ma Dziekan właściwej Rady Adwokackiej. Tutejszy Sąd poinformuje organ samorządu zawodowego o pełnym zakresie wniosku skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.